Co może zrobić wierzyciel, gdy dłużnik nie wywiązuje się ze swoich zobowiązań?
Wierzyciel to osoba lub instytucja, która ma prawo domagać się spełnienia świadczenia - najczęściej zapłaty pieniędzy - od dłużnika. Mówiąc prościej: wierzyciel to podmiot, który oczekuje zwrotu tego, co komuś udostępnił, np. towaru, usługi czy pieniędzy. Wierzyciel występuje w stałym związku z dłużnikiem, istnienie pierwszego automatycznie gwarantuje istnienie drugiego. Pojawiają się tu pojęcia długu i wierzytelności.
Przedsiębiorco, jeśli jeden z Twoich klientów zalega z płatnością dłużej niż czas przewidywany w umowie, to jesteś już wierzycielem. Widzisz, tak naprawdę tylko tyle trzeba by się nim stać. Jednak każdego wierzyciela obowiązują pewne reguły, niektóre przemawiające na jego korzyść, inne pilnujące, by dłużnik nie został pokrzywdzony. W kodeksie cywilnym nie znajdziemy osobnej definicji wierzyciela, ale wszystkie wątpliwości co do pojęcia rozwiewa art.353, który omawia zobowiązanie. Zobowiązanie polega na tym, że wierzyciel może żądać od dłużnika świadczenia, a dłużnik powinien świadczenie spełnić. Świadczenie może polegać na działaniu albo na zaniechaniu.
Przykład: Pani Ksenia prowadzi firmę wykończeniową, jej specjalnością jest układanie płytek. Ciesząc się na duże zlecenie w 300 m domu rodziny Kowalskich, zrobiła już pierwsze zakupy i z własnej kieszeni zapłaciła za podstawowe materiały. Kiedy zlecenie się zaczęło nie rozliczyła się od razu z zakupionych materiałów, ani nie pobrała zaliczki - były to już dwa poważne błędy w prowadzeniu biznesu. Niestety okazało się, że i po zakończonej pracy państwo Kowalscy nie byli chętni, aby zapłacić za wykonaną usługę. Minęło 7 dni, które na fakturze określało termin płatności. I tak 8 dnia pani Ksenia stała się wierzycielką, która ma wierzytelność, a państwo Kowalscy stali się dłużnikami, którzy mają dług. Jak pokazuje przykład dług i wierzytelność, są różnymi stronami tego samego medalu. Wierzyciel może oczekiwać zaspokojenia jego roszczenia, a dłużnik jest zobowiązany do pokrycia długu.
Przykład: Młoda para Marcin i Barbara wreszcie uskutecznia swoje marzenie o domku za miastem. Spodziewają się dziecka, więc dodatkowa przestrzeń jest im teraz bardzo potrzebna. Aby spełnić marzenie o domu, decydują się na kredyt. W tym celu zgłaszają się do banku, który w momencie podpisania umowy kredytowej staje się wierzycielem Marcina i Barbary, a młodzi stają się dłużnikami wobec instytucji. Jeżeli kredytobiorcy złamią zasady kredytu, bank może wyciągnąć konsekwencje wobec nich.
Wierzycielem staje się każda osoba, wobec której powstaje niezaspokojone świadczenie. Wierzycielami są osoby fizyczne, jak i całe organizacje, spółki czy przedsiębiorstwa.
Przykład: Przedsiębiorstwo zajmujące się naprawą pojazdów obsługuje flotę samochodów dużej firmy ubezpieczeniowej. Flota może liczyć na przeglądy i doraźne naprawy, z czego regularnie korzysta. Rozliczenie ma charakter abonamentowy, co jest dokładnie uwzględnione w umowie między firmami. W ostatnim miesiącu firma ubezpieczeniowa stanowczo przekroczyła limity, które pokrywa opłacany abonament. W związku z tym przedsiębiorstwo naliczyło dodatkowe opłaty, których jak się okazało, firma korzystająca z usług nie pokryła na czas. Pierwszego dnia po terminie, przedsiębiorstwo naprawiające samochody staje się wierzycielem, a firma ubezpieczeniowa dłużnikiem. Zawsze przestrzegaj zasady, że wszystkie ustalenia ustne powinny mieć swoje odbicie w pisemnej umowie między kontrahentami.
Wierzyciel to podmiot stosunku zobowiązaniowego, który może żądać od dłużnika świadczenia będącego przedmiotem zobowiązania. Wierzycielowi przysługują określone uprawnienia do egzekwowania należnego świadczenia. Może on nie tylko domagać się wykonania zobowiązania, ale także żądać odsetek za opóźnienie, kar umownych (jeśli zostały zastrzeżone) czy odszkodowania za szkodę wynikłą z niewykonania lub nienależytego wykonania zobowiązania. Taka relacja prawna jest fundamentem obrotu gospodarczego i cywilnego, a jej ramy szczegółowo określa Kodeks cywilny. Istotą tego stosunku jest wzajemność praw i obowiązków - uprawnieniu wierzyciela zawsze odpowiada obowiązek dłużnika. Świadczenie może mieć różnorodny charakter: pieniężny (np. zapłata należności), rzeczowy (np. wydanie określonego przedmiotu) lub usługowy (np. wykonanie usługi).
Status wierzyciela w polskim systemie prawnym może przysługiwać różnym podmiotom, które posiadają uprawnienie do żądania spełnienia świadczenia na podstawie określonego tytułu prawnego. Niezależnie od statusu prawnego, każdy wierzyciel ma te same podstawowe uprawnienia w zakresie dochodzenia swoich roszczeń, choć sposób i tryb egzekwowania należności może się różnić w zależności od rodzaju wierzytelności. W systemie prawnym występują różne kategorie wierzycieli, których uprawnienia i pozycja zależą od rodzaju oraz źródła wierzytelności. Wierzyciel osobisty ma prawo dochodzić swoich roszczeń z całego majątku osobistego dłużnika, bez ograniczenia do konkretnego składnika majątkowego. Wierzyciel rzeczowy posiada szczególne zabezpieczenie wierzytelności na konkretnym składniku majątku dłużnika. Wierzyciel alimentacyjny korzysta ze szczególnej ochrony prawnej ze względu na charakter świadczeń alimentacyjnych. Wierzyciel hipoteczny to podmiot, którego wierzytelność zabezpieczona jest hipoteką na nieruchomości.
System prawny wyposaża wierzyciela w szereg instrumentów umożliwiających skuteczne dochodzenie należnych mu świadczeń. Wierzyciel ma prawo dochodzić swoich praw na drodze sądowej. Wierzyciel może korzystać z różnych trybów postępowania, w tym postępowania nakazowego czy upominawczego, które przyspieszają proces uzyskania tytułu wykonawczego. Po uzyskaniu tytułu wykonawczego wierzyciel ma prawo złożyć wniosek o wszczęcie postępowania egzekucyjnego do wybranego komornika sądowego. W ramach tego uprawnienia może wskazać preferowane sposoby egzekucji oraz składniki majątku dłużnika, z których ma być prowadzona egzekucja. Komornik może prowadzić egzekucję z różnych składników majątkowych, takich jak wynagrodzenie za pracę, rachunki bankowe, ruchomości czy nieruchomości.
Wierzyciel ma prawo zabezpieczyć swoje roszczenia jeszcze przed rozpoczęciem postępowania sądowego lub w jego trakcie. Prawo to może być realizowane zarówno na etapie zawierania umowy, jak i później, w toku dochodzenia roszczeń.
Skuteczne dochodzenie należności wymaga od wierzyciela znajomości odpowiednich procedur oraz systematycznego działania zgodnego z przepisami prawa. Procedurę windykacyjną rozpoczyna się od próby polubownego rozwiązania sprawy poprzez wystosowanie do dłużnika formalnego wezwania do zapłaty. Dokument ten powinien zawierać precyzyjne określenie dochodzonej należności, podstawy prawnej roszczenia oraz terminu, w jakim świadczenie powinno zostać spełnione.
Po terminie płatności masz już całkowite prawo do wysłania dłużnikowi wezwania do zapłaty. Jest to nadal pismo, które dasz radę samodzielnie napisać, jeśli będziesz trzymać się określonych wytycznych. Wezwanie do zapłaty, to dokument, który wysyłasz dłużnikowi w celu przypomnienia o istniejącej zaległości. Wezwanie do zapłaty ma skłonić dłużnika do dobrowolnego uregulowania należności. Prawidłowo sporządzone wezwanie do zapłaty posiada:
- dane wierzyciela i dłużnika (imię nazwisko, numer dowodu osobistego, numer pesel, adres),
- wysokość długu,
- wysokość naliczonych odsetek,
- termin spłaty,
- wyszczególnienie danych do przelewu,
- dokument, na podstawie którego żądasz zaspokojenia roszczenia.
Dłużnik może nie być tak świadomy jak Ty i nie zdawać sobie sprawy z konsekwencji, jakie poniesie jeśli zignoruje wezwanie do zapłaty na tym etapie. Dlatego do każdego wezwania do zapłaty warto dodać informację mówiącą o tym, że brak odpowiedzialności za stworzony dług doprowadzi do rosnących odsetek, a nawet rozprawy sądowej lub egzekucji komorniczej.
Nie wahaj się przed prowadzeniem negocjacji z dłużnikiem i współpracy z nim. Wspólnie opracujcie harmonogram spłaty zadłużenia, które będzie zadowalające dla obu stron. W negocjacjach wierzyciele często idą na ustępstwa, aby jak najszybciej zamknąć sprawę i odzyskać pieniądze za zaległą fakturę.
Najbardziej popularne ustępstwa, na które godzą się wierzyciele w ramach windykacji:
- nowy harmonogram spłaty zadłużenia,
- rozłożenie długu na mniejsze raty,
- odstąpienie od odsetek.
Poza przesłaniem wezwania do zapłaty masz jeszcze kilka narzędzi, za pomocą których zmotywujesz dłużnika do zaspokojenia roszczenia. Możesz dodać dane dłużnika do rejestru dłużników, co znacznie skomplikuje przyszłe interesy dłużnika, a może nawet wpłynąć na decyzję o przyznaniu kredytu. Dłużnicy panikują, kiedy ich dane pojawiają się w Krajowym Rejestrze Długów lub Biurze Informacji Gospodarczej InfoMonitor.
Jeśli męczy Cię sam myślenie o windykacji, nie chcesz tego robić samodzielnie, ani angażować windykatora, możesz sprzedać swoją wierzytelność na Giełdzie długów Vindiat. Sprzedaż wierzytelności całkowicie zwalnia wierzyciela od troszczenia się o dopięcie transakcji.
W bazie wiedzy znajdziesz artykuły na ten temat, zacznij od tego na temat: Jakie długi można sprzedać na giełdzie długów? I sprawdź, czy Twoje roszczenia się kwalifikują. Wiesz czym, są Biura Informacji Gospodarczej (BIK)? Podlinkowany artykuł wszystko wyjaśnia.
Jeśli żaden z tych sposobów nie sprawdził się u Ciebie, warto skorzystać z pomocy profesjonalisty, który wedle ustaleń ponowi windykację polubowną, albo rozpocznie działania obejmujące windykację sądową. Pismo sądowe potrafi zdziałać cuda i nagle opieszały dłużnik znajduje brakujące pieniądze. Jeśli samo wniesienie pozwu nie pomoże, to na końcu windykacji sądowej sąd wydaje klauzulę wykonalności, dzięki której rozpoczniesz egzekucję komorniczą.
Wierzyciel ma wiele praw, które pozwolą mu domagać się spełnienia świadczenia (np. zwrotu pieniędzy), gdy dłużnik nie wywiązuje się z umowy. W takiej sytuacji możesz nie tylko żądać zapłaty, lecz także naliczać odsetki za opóźnienie w płatności. Masz również możliwość wyboru sposobu windykacji swojego długu. Zacznij od polubownych negocjacji z dłużnikiem. Jeśli rozmowy nie przyniosą rezultatu, wyślij pismo z wezwaniem do zapłaty lub skieruj sprawę do sądu. Jeśli chcesz skutecznie odzyskać swoje pieniądze, wybierz firmę profesjonalnie zajmującą się windykacją. Kaczmarski Inkasso umożliwia złożenie takiego wniosku online. Jest to wygodne rozwiązanie szczególnie dla osób, które prowadzą działalność gospodarczą i zależy im na sprawnym załatwieniu sprawy.
Jeśli zarówno droga polubowna, jak i sądowa skończy się fiaskiem, jako wierzyciel masz prawo do wyboru komornika. Gdy wyrazisz taką wolę, możesz otrzymywać od niego informacje o majątku dłużnika oraz innych jego długach, które czekają na spłatę.
Mimo trudnej sytuacji spowodowanej opóźnieniem w spełnieniu świadczenia przez dłużnika na każdym etapie masz prawo wycofać się z dalszych kroków windykacyjnych, jeśli w międzyczasie dojdzie między wami do ugody.
Wierzyciel ma obowiązek prawidłowego rozliczania wpłat - wierzyciel musi odpowiednio księgować wpłaty od dłużnika, uwzględniając w pierwszej kolejności koszty, odsetki i należność główną - zgodnie z przepisami i ewentualnymi umowami. Jeśli dłużnik spłaci część zadłużenia, wierzyciel nie może „udawać”, że pieniędzy nie otrzymał ani naliczać odsetek od już zapłaconej kwoty.
Wierzyciel ma obowiązek informowania dłużnika o stanie zadłużenia - wierzyciel powinien na żądanie dłużnika podać: aktualną wysokość długu, naliczone odsetki, podstawę powstania zobowiązania, numer umowy lub faktury. Dzięki temu dłużnik może zweryfikować poprawność długu i zaplanować spłatę.
Wierzyciel ma obowiązek działania zgodnie z prawem podczas windykacji - wierzyciel nie może dopuścić się nękania, zastraszania czy naruszania prywatności dłużnika. Zabronione są m.in.: agresywne telefony i wizyty, ujawnianie długu osobom trzecim (np. rodzinie, pracodawcy), groźby, presja psychiczna, wulgaryzmy. Takie zachowania mogą być podstawą odpowiedzialności cywilnej lub karnej.
Wierzyciel ma obowiązek aktualizacji danych dłużnika i wierzytelności - jeśli zmienia się kwota zadłużenia, dane adresowe, termin płatności lub pojawiły się nowe koszty, wierzyciel musi prowadzić dokumentację w sposób rzetelny i spójny. Nieaktualne dane mogą uniemożliwić skuteczną egzekucję.
Wierzyciel ma obowiązek przekazania dokumentów dłużnikowi lub sądowi - wierzyciel musi posiadać dowody powstania długu, takie jak: umowa, faktura, potwierdzenie wykonania usługi, korespondencja z dłużnikiem. Bez tych dokumentów dochodzenie roszczeń może okazać się niemożliwe.
Wierzyciel ma obowiązek poinformowania o cesji wierzytelności - jeśli wierzyciel sprzeda dług firmie windykacyjnej lub innemu podmiotowi, musi powiadomić o tym dłużnika. W przeciwnym razie dłużnik może spłacić pierwotnemu wierzycielowi, a płatność będzie uznana za prawidłową.
Wierzyciel ma obowiązek odstąpienia od działań, gdy dług został spłacony - po całkowitej spłacie zobowiązania wierzyciel powinien: wydać potwierdzenie spłaty długu, wycofać sprawę z sądu lub komornika (jeśli była prowadzona), poinformować biuro informacji gospodarczej o zakończeniu zobowiązania. To zapobiega nieuzasadnionym kosztom czy pozostawaniu dłużnika w rejestrach zadłużonych.
Rodzaje wierzycieli różnią się zakresem uprawnień i poziomem ochrony ich roszczenia. Wierzyciel rzeczowy ma większe możliwości zabezpieczenia długu, wierzyciel osobisty - najszerszy zakres egzekucji, a wierzyciel uprzywilejowany - pierwszeństwo w zaspokojeniu roszczeń. W praktyce jeden dłużnik może mieć jednocześnie kilku różnych wierzycieli, a każdy z nich działa na podstawie innych przepisów.
Czego wierzycielowi nie wolno? Choć wierzyciel ma prawo domagać się spłaty długu, nie może robić tego w sposób dowolny. Przepisy jasno określają granice, których wierzyciel nie ma prawa przekraczać. Każde działanie naruszające godność, prywatność lub bezpieczeństwo dłużnika może zostać uznane za bezprawne, a w skrajnych przypadkach ‒ nawet za przestępstwo.
Wierzyciel nie może nękać ani zastraszać dłużnika - zakazane są wszelkie formy nacisku psychicznego, w tym: uporczywe telefony, szczególnie o nietypowych porach, groźby, wulgaryzmy, obraźliwe wiadomości, nachodzenie dłużnika w miejscu pracy lub zamieszkania.
Nie wolno ujawniać informacji o długu osobom trzecim - wierzyciel nie może przekazywać informacji o zadłużeniu: rodzinie, sąsiadom, pracodawcy, współpracownikom. Dane dotyczące zadłużenia są chronione przepisami o ochronie danych osobowych.
Wierzyciel nie może podejmować działań przewidzianych dla komornika - wierzyciel nie ma prawa samodzielnie: zajmować konta bankowego, zajmować wynagrodzenia, konfiskować przedmiotów, wejść na teren mieszkania bez zgody, licytować majątku. Egzekucję może prowadzić wyłącznie komornik i tylko na podstawie tytułu wykonawczego (wyroku z klauzulą wykonalności).
Wierzyciel nie może podawać nieprawdziwych informacji o długu - zakazane jest: zawyżanie kwoty długu, naliczanie nieistniejących kosztów. Takie działania mogą być podstawą pozwu o ochronę dóbr osobistych.
Nie wolno przetwarzać danych dłużnika dłużej niż to konieczne - po spłacie zadłużenia wierzyciel ma obowiązek zakończyć przetwarzanie danych w zakresie dotyczącym zobowiązania i zaktualizować informacje np. w biurach informacji gospodarczej. Przetrzymywanie danych „na wszelki wypadek” jest niedozwolone.
Wierzyciel nie może naliczać dowolnych kosztów i opłat - dodatkowe opłaty muszą wynikać z umowy lub ustawy. Wierzyciel nie może „wymyślać” własnych stawek za monity, wizyty terenowe czy dodatkowe przypomnienia.
Wierzyciel nie może korzystać z nieuczciwych praktyk rynkowych - niedozwolone są działania, które wprowadzają dłużnika w błąd lub wykorzystują jego trudną sytuację finansową, np. straszenie natychmiastową eksmisją, choć wierzyciel nie ma żadnych podstaw prawnych.
FAQ - najczęściej zadawane pytania:
- Czy wierzyciel może naliczać dowolne odsetki?
Nie. Odsetki muszą wynikać z umowy albo z przepisów i nie mogą przekroczyć ustawowego limitu odsetek maksymalnych. - Czy wierzyciel może zająć konto bankowe dłużnika?
Nie bezpośrednio. Wierzyciel może doprowadzić do zajęcia konta dopiero po uzyskaniu tytułu wykonawczego (np. prawomocnego wyroku sądu) i skierowaniu sprawy do komornika. Sam wierzyciel nie ma prawa samodzielnie blokować rachunku bankowego. - Czy wierzyciel musi poinformować dłużnika o zadłużeniu?
Tak. Co do zasady wierzyciel powinien poinformować dłużnika o istnieniu długu i wezwać go do zapłaty. Brak takiej informacji nie zawsze unieważnia dług, ale może mieć znaczenie przy ewentualnym sporze. - Czy wierzyciel może sprzedać dług innej firmie?
Tak. Wierzyciel może sprzedać dług w drodze cesji wierzytelności, np. firmie windykacyjnej. Zgoda dłużnika nie jest wymagana, ale dłużnik musi zostać poinformowany o zmianie wierzyciela.
Powód a pozwany. Prawa i obowiązki | ANTYWINDYKACJA 1/10
tags: #co #moze #zrobic #wierzyciel