Egzekucja alimentów od dłużnika przebywającego za granicą, w tym w Niemczech
Egzekucja alimentów od dłużnika przebywającego za granicą zwykle wydaje się niemożliwa. Jest to jednak błędne myślenie. Ściągnięcie pieniędzy w takiej sytuacji będzie trudne, ale nie jest niewykonalne. Kwestie dotyczące jurysdykcji i trybu przesyłania wniosków będą opierały się na innych podstawach prawnych w zależności od tego, w jakim państwie przebywa zobowiązany.
W dobie zwiększonej mobilności ludzi i w polskich realiach emigracji zarobkowej coraz częściej zachodzi konieczność prowadzenia egzekucji zasądzonych w Polsce na rzecz dziecka alimentów od rodzica mieszkającego i pracującego za granicą, w dużej mierze w Niemczech. Zarówno w polskim, jak i niemieckim prawie obowiązek utrzymania i wychowania dzieci spoczywa na rodzicach i innych krewnych zobowiązanych z tytułu obowiązku alimentacyjnego. Jeśli jednak dziecko nie może otrzymać od dłużnika alimentacyjnego należnych mu alimentów, może uzyskać pomoc finansową od państwa.
Dłużnik alimentacyjny, który wyjechał za granicę, aby tym samym uniknąć zapłaty alimentów, nie pozostaje bezkarny. Przepisy unijne i zharmonizowane z nimi przepisy polskie pozwalają wierzycielom alimentacyjnym sięgnąć po przychody osiągane przez dłużników za granicą celem zaspokojenia należności alimentacyjnych. Procedura egzekwowania alimentów za granicą nie jest skomplikowana, ponieważ odbywa się za pośrednictwem sądu polskiego, nie wiąże się z kosztami, a ponadto wierzyciel może liczyć na pomoc sądu polskiego.
Podstawy prawne egzekucji alimentów za granicą
W kręgu państw członkowskich UE podstawą prawną tej egzekucji jest od 18 czerwca 2011 r. rozporządzenie nr 4/2009 w sprawie jurysdykcji, prawa właściwego, uznawania i wykonywania orzeczeń oraz współpracy w zakresie zobowiązań alimentacyjnych. W pierwszej kolejności w celu dochodzenia roszczeń alimentacyjnych od rodzica przebywającego za granicą w przypadku, gdy nie dysponujemy orzeczeniem w tym zakresie powinniśmy złożyć pozew o ich zasądzenie (można go złożyć zarówno do polskiego, jak i zagranicznego sądu bezpośrednio bądź za pośrednictwem właściwego organu centralnego) na podstawie art. 49 Rozporządzenia Rady (WE) nr 4/2009 z dnia 18 grudnia 2008 r. w sprawie jurysdykcji, prawa właściwego, uznawania i wykonywania orzeczeń oraz współpracy w zakresie zobowiązań alimentacyjnych, art. 4 Konwencji o międzynarodowym dochodzeniu alimentów na rzecz dzieci i innych członków rodziny, sporządzonej dnia 23 listopada 2007 r., art. 2 Konwencji o dochodzeniu roszczeń alimentacyjnych za granicą, sporządzonej w Nowym Jorku dnia 20 czerwca 1956 r.
Ministerstwo Sprawiedliwości pełni rolę organu centralnego w zakresie przyjmowania wniosków z zagranicy i nadaje im dalszy bieg, gdy wierzyciel ma miejsce zamieszkania za granicą, a dłużnik przebywa na terytorium Polski. Organem centralnym przesyłającym wnioski za granicę (gdy wierzyciel ma miejsce zamieszkania w Polsce, a dłużnik za granicą) jest sąd okręgowy (Sekcja obrotu prawnego z zagranicą) właściwy ze względu na miejsce zamieszkania wierzyciela alimentacyjnego.
Egzekucja alimentów od dłużnika przebywającego w kraju Unii Europejskiej
W przypadku gdy dłużnik przebywa w kraju Unii Europejskiej, a wierzyciel mieszkający w Polsce dysponuje orzeczeniem alimentacyjnym, wszczęcie egzekucji powinno się zacząć od złożenia wniosku o stwierdzenie wykonalności do sądu w kraju, w którym przebywa dłużnik. Aby skutecznie złożyć taki wniosek, należy wcześniej ustalić adres dłużnika. W niektórych krajach, jeżeli prawo danego państwa członkowskiego nie przewiduje wskazywania takiego adresu (obecnie tylko w Danii) możliwe jest złożenie takiego wniosku bez adresu. W takim przypadku wnioskodawca wskazuje pełnomocnika do doręczeń.
Wniosek taki powinien zostać uzupełniony odpisem wyroku sądu polskiego zasądzającego alimenty, a także specjalnym zaświadczeniem, które na taką okoliczność wystawia polski sąd. Bez problemu uzyskamy je w sądzie po podaniu powodu ubiegania się o pismo. Ponadto musimy załączyć dokument, który potwierdzi fakt istnienia osoby, wobec której zasądzono alimenty, np. akt urodzenia dziecka, zestawienie zaległości alimentacyjnych, zaświadczenie o kontynuowaniu nauki, informacje dotyczące numeru rachunku bankowego. Wszystkie dokumenty muszą być przetłumaczone przez tłumacza przysięgłego.
Niestety co do zasady koszty takiego postępowania ponosi się samodzielnie. Jeżeli nie stać nas na pokrycie kosztów złożenia wniosku i opłaty za tłumaczenie przysięgłe, zapłaty możemy uniknąć. W tym celu powinniśmy złożyć w polskim sądzie wniosek o zwolnienie z kosztów. Wniosek trzeba złożyć w wydziale cywilnym właściwego naszemu miejsca zamieszkania sądu okręgowego wraz z dowodem, że nie pokrycie takich kosztów jest niemożliwe bez uszczerbku dla utrzymania siebie i rodziny. Jeżeli sąd uzna nasz wniosek za zasadny samodzielnie przekaże taki wniosek wraz z dokumentami do odpowiedniego organu w kraju, w którym przebywa osoba zobowiązana do płacenia alimentów.
Egzekucja alimentów, gdy dłużnik przebywa poza granicami Unii Europejskiej
Gdy dłużnik przebywa poza Unią najczęściej zastosowanie ma Konwencja Nowojorska o dochodzeniu roszczeń alimentacyjnych za granicą. Ta procedura jest trochę łatwiejsza i bezpłatna. Mianowicie przy takich sprawach zawsze polski sąd pośredniczy w dochodzeniu alimentów.
Do sądu okręgowego swego miejsca zamieszkania należy złożyć wniosek o dochodzenie alimentów wraz z załącznikami. Formularz wniosku w formie papierowej dostępny jest w każdym sądzie. Do wniosku należy zawsze dołączyć odpis wyroku zasądzającego alimenty. Pozostałe dokumenty zależą od kraju, w którym ma toczyć się sprawa. Tego jakie dokumenty są potrzebne, możemy dowiedzieć się bezpośrednio w sądzie. Aby jednak taki wniosek został przyjęty, potrzebne będzie ustalenie adresu zamieszkania dłużnika i podanie go we wniosku. Adres ten potrzebny jest do tego, by ustalić, który zagraniczny sąd będzie prowadził sprawę o egzekucję alimentów.
Jeżeli chodzi o koszty to tak jak zostało wspomniane wcześniej Konwencja Nowojorska gwarantuje bezpłatność całej procedury. Sąd sam wysyła nasz wniosek do kraju, w którym przebywa dłużnik alimentacyjny. Jedynym kosztem, jaki musimy ponieść, jest opłata za wydanie odpisu dokumentów urzędowych.
Działanie Kindergeld w kontekście alimentów
W praktyce niemieckiego organu centralnego, przyjmującego od polskiego organu centralnego wnioski o przeprowadzenie w Niemczech egzekucji alimentów zasądzonych przez polski sąd od rodzica, w sytuacji gdy w tym okresie ten rodzic pobierał lub pobiera na swoje dziecko niemiecki zasiłek rodzinny Kindergeld, jest on zaliczany na poczet alimentów zasądzonych na to dziecko przez polski sąd. Warto podkreślić, że obowiązek zaliczania Kindergeld na rzecz alimentów to oficjalne i wieloletnie stanowisko niemieckiego organu centralnego, wypracowane w orzecznictwie w sprawach transgranicznych.
Zatem niemiecki organ odpowiedzialny za egzekucję alimentów zasądzonych w Polsce sprawdza najpierw, czy zobowiązany do alimentów rodzic pobierał na swoje dziecko Kindergeld. Jeśli tak, to egzekucja zagranicznych alimentów polega na zaliczeniu Kindergeld na poczet alimentów. Jeśli miesięczna kwota Kindergeld jest niższa od kwoty świadczenia alimentacyjnego zasądzonego w Polsce (co w praktyce ma miejsce rzadko), niemiecki organ egzekucyjny prowadzi egzekucję kwoty stanowiącej różnicę między świadczeniem alimentacyjnym a Kindergeld.
Niemiecki sąd stoi na stanowisku, że uzyskiwane w Niemczech świadczenia rodzinne mogą być użyte do zapłaty alimentów zasądzonych za granicą, skoro celem Kindergeld jest finansowe wsparcie rodzica z tytułu posiadania dziecka. Zatem tylko od tego rodzica zależy, czy będzie Kindergeld wykorzystywał w celu regulowania jego zobowiązań alimentacyjnych, czy też przekaże je dziecku dodatkowo, ponad kwotę wynikającą z obowiązku alimentacyjnego. W ocenie sądu niemieckiego nie ma prawnej podstawy nakładającej na osobę pobierającą w Niemczech zasiłek rodzinny obowiązek wypłaty tego zasiłku dziecku dodatkowo, powyżej kwoty zasądzonych za granicą alimentów. Sąd nie znalazł takiej podstawy nie tylko w prawie niemieckim, ale także w podlegającym wykonaniu orzeczeniu. Ponadto argumentował, że zaliczenie Kindergeld na poczet alimentów w żaden sposób nie powoduje obniżenia świadczeń alimentacyjnych zasądzonych w holenderskim orzeczeniu.
Brak informacji o tym, gdzie przebywa dłużnik
Jeżeli osoba uprawniona do alimentów nie potrafi wskazać miejsca pobytu dłużnika za granicą, może się starać o wypłatę świadczenia z Funduszu Alimentacyjnego. Aby uzyskać jednak środki, konieczne jest podjęcie prób ustalenia adresu dłużnika. Jeżeli nie znamy adresu dłużnika, możemy złożyć wniosek o poszukiwanie dłużnika alimentacyjnego. Dopiero gdy ustalenie adresu będzie jednoznacznie niemożliwe, możemy liczyć na wypłatę z funduszu.
Należy wówczas zgłosić się do sądu z prośbą o wydanie zaświadczenia, że podjęliśmy wszystkie dostępne działania. Wniosek o przyznanie świadczenia alimentacyjnego z Funduszu składamy w urzędzie gminy. Pomoc taką przyznaje się wszystkim osobom, które spełniają określone kryteria dochodowe. Pomoc tego rodzaju przysługuje, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę nie przekracza 900 zł. Maksymalna pomoc możliwa do uzyskania z funduszu alimentacyjnego wynosi 500 zł.
Świadczenia z funduszu alimentacyjnego przysługują osobie uprawnionej do alimentów od rodzica na podstawie tytułu wykonawczego, jeżeli egzekucja tych świadczeń okazała się bezskuteczna. Bezskuteczność egzekucji świadczeń alimentacyjnych (min. Dochód na osobę w rodzinie netto (miesięcznie) z roku poprzedzającego okres świadczeniowy nie może przekroczyć kwoty 1209 zł. Wiek - do ukończenia 18 roku życia, a gdy osoba uprawniona uczy się w szkole lub szkole wyższej - do 25 roku życia. Świadczenia z funduszu alimentacyjnego przyznaje się i wypłaca na okresy świadczeniowe trwający od 1 października jednego roku, do 30 września roku następnego.
Düsseldorfer Tabelle - wytyczne do ustalania wysokości alimentów w Niemczech
System obliczania wysokości alimentów w Niemczech wydaje się prosty. Alimenty w swoim naczelnym założeniu wynikają wprost z niemieckiej konstytucji, która stwierdza, że rodzice są zobowiązani do utrzymania swoich dzieci. W szczegółowych kwestiach regulacje znajdują się w kilku różnych aktach prawnych, w tym choćby w Kodeksie Cywilnym (Bürgerliches Gesetzbuch). Do tego funkcjonuje w obiegu kilka dokumentów i aktów wykonawczych, które pozwalają na przykład ustalać wysokości alimentów, regulować kwestię ich ściągania w innym kraju Unii Europejskiej lub w szczególnych przypadkach mogą zwolnić strony z obowiązku alimentacyjnego.
Wysokość alimentów w Niemczech jest ramowo określona przez Düsseldorfer Tabelle, uzależniające kwotę w Euro od wieku dziecka i dochodów rodzica zobowiązanego (tak zwany dochód skorygowany, również oczywiście w Euro). Tabela jest dorocznie aktualizowana, natomiast nie stanowi podstawy do precyzyjnego obliczenia kwoty alimentów, ponieważ na jej wskazania nakłada się dodatkowe czynniki wynikające z sytuacji rodzica zobowiązanego.
Miesięczne alimenty na dziecko mają na celu zapewnienie dziecku minimum socjalnego i pokrycie kosztów mieszkania, odzieży, żywności, przyborów szkolnych i zajęć rekreacyjnych. Wartości orientacyjne dla tej kwoty można znaleźć w tak zwanej tabeli z Düsseldorfu. Jest to uznana wytyczna dla sądów rodzinnych przy ustalaniu wymogów alimentacyjnych. Tabela z Düsseldorfu zawiera informacje na temat wysokości alimentów na dziecko. Wytyczne te są regularnie aktualizowane i publikowane przez Wyższy Sąd Krajowy w Düsseldorfie. Kwota alimentów na dziecko jest ustalana na podstawie czterech grup wiekowych i dziesięciu grup dochodowych. Opiera się ona na ustawowym minimum alimentacyjnym. Celem jest ujednolicenie jurysdykcji alimentacyjnej sądów rodzinnych w odniesieniu do alimentów na dzieci i uczynienie jej sprawiedliwą.
Minimalne świadczenia alimentacyjne na rzecz małoletnich dzieci zostaną nieznacznie podniesione 1 stycznia 2026 roku. Miesięczne kwoty są rozłożone w czasie w zależności od wieku dzieci i dochodu netto. Dzieci w wieku studenckim, które nie mieszkają z rodzicami, będą nadal otrzymywać 990 euro. Są to minimalne kwoty, które dłużnik musi zapłacić. Jeśli Państwa dochód jest wyższy, stawka również wzrasta. Mogą Państwo sprawdzić aktualną tabelę, aby zobaczyć potrzebną stawkę, przypisując miesięczny dochód netto do wieku dziecka.
Jeśli chodzi o kwestię tego, ile pieniędzy rodzic zobowiązany do alimentów musi płacić na swoje dziecko po separacji lub rozwodzie, prawie zawsze odwołuje się do tabeli z Düsseldorfu. Jest to wytyczna dla sądów przy określaniu wymogów alimentacyjnych. Jest ona regularnie aktualizowana przez sędziów wydziałów rodzinnych Wyższych Sądów Krajowych w Düsseldorfie, Kolonii i Hamm (OLG) oraz Komisję Alimentacyjną Niemieckiej Konferencji Sądów Rodzinnych (Deutscher Familiengerichtstag e.V.), a także na podstawie ankiety przeprowadzonej wśród innych Wyższych Sądów Krajowych. Tabela z Düsseldorfu jest zazwyczaj aktualizowana co roku. Kwoty płatności są dostosowywane, jeśli zmienia się wysokość zasiłku rodzinnego.
Od tej szacunkowej kwoty należy odjąć połowę zasiłku Kindergeld. Matka opiekująca się dzieckiem musi wnieść wniosek o uznanie wyroku zagranicznego sądu. Rodzic może nie płacić alimentów, kiedy jego dochody spadną znacznie poniżej sumy kontrolnej (tj. po zapłacie alimentów zabrakłoby mu środków do życia. Opóźnienia w związku z płaceniem alimentów przez ojca należy zgłaszać bezpośrednio do dłużnika i do sądu. Każda z osób zobowiązanych musi się z obowiązku alimentacyjnego wywiązać. Wysokość zobowiązań alimentacyjnych jest zawsze ustalona przez sąd i rodzice mogą ustalić, że ich kwota będzie inna, natomiast wymaga to potwierdzenia urzędowego.
Małoletnie i tzw. uprzywilejowane dzieci (pełnoletnie dzieci, które uczęszczają jeszcze do szkoły; tzw. Klauzula maturalna) stoją na pierwszym miejscu (tzw. pierwsza ranga) w hierarchii uprawnionych do alimentów osób. Powoduje to, że ich roszczenia alimentacyjne muszą być na początku w pełni spełnione. Dzieci te mają pierwszeństwo przed własną matką i rozwiedzioną albo aktualną żoną dłużnika alimentacyjnego.
Gdzie szukać pomocy i porady?
Jeśli ma Pan/Pani ogólne pytania dotyczące alimentów na dzieci, może Pan/Pani skontaktować się z urzędem ds. młodzieży lub ośrodkami doradztwa dla rodziców i rodzin w swoim mieście lub gminie. Familienlotse of Familienportal.NRW oferuje wskazówki i ułatwia znalezienie odpowiedniej lokalnej usługi. Kancelarie prawne specjalizujące się w prawie rodzinnym są ważnymi punktami kontaktowymi w kwestiach prawnych. Porady są jednak zazwyczaj płatne.
Warto walczyć o prawo do alimentów nawet wtedy, gdy dłużnik przebywa za granicą. Procedura egzekwowania alimentów nie jest skomplikowana, a złożenie wniosku nie wiąże się z dodatkowymi opłatami m.in. za tłumaczenie dokumentów. Procedura pozwalająca na egzekwowanie alimentów za granicą znajduje zastosowanie także do ugód sądowych. Natomiast niewystarczające okaże się prywatne porozumienie zawarte przez wierzyciela i dłużnika, co do wysokości alimentów. W takiej sytuacji konieczne będzie wniesienie do sądu pozwu o zapłatę (i ewentualne zawarcie ugody sądowej), ponieważ co do zasady alimenty za granicą mogą być egzekwowane na podstawie orzeczenia sądowego.
Poszukiwanie majątku przez komornika. Zobacz jak działa komornik!
tags: #dluznik #alimentacyjny #w #niemczech