Jak pozwać dłużnika, którego adres jest nieznany?
Wielokrotnie wierzyciel staje przed pytaniem, jak ustalić adres dłużnika. Często adres firmy lub zamieszkania może ulec zmianie, albo wysyłane listy wracają awizowane lub z adnotacją „nieznany adresat” lub „adresat wyprowadził się”. W takiej sytuacji kluczowe staje się ustalenie właściwego adresu, aby móc skutecznie dochodzić swoich praw.
Ustalanie adresu dłużnika prowadzącego działalność gospodarczą
W przypadku dłużnika prowadzącego jednoosobową działalność gospodarczą, adres można ustalić w Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej (CEIDG). Możliwe jest wyszukanie dłużnika jedynie po szczątkowych danych, a następnie prześledzenie historii jego wpisów w CEIDG. Rejestr obejmuje również podmioty wykreślone z niego, więc fakt zaprzestania prowadzenia działalności przez dłużnika również będzie w nim uwidoczniony. Należy pamiętać, że nie każdy przedsiębiorca będzie widoczny w CEIDG.
Wyszukiwanie podmiotu w CEIDG możliwe jest tutaj: https://prod.ceidg.gov.pl/.
W przypadku przedsiębiorców będących osobami prawnymi (np. spółka z ograniczoną odpowiedzialnością) lub ułomnymi osobami prawnymi, dane można ustalić w Krajowym Rejestrze Sądowym (KRS). Przy wyszukiwaniu należy pamiętać o wybraniu odpowiedniego rejestru.
Wyszukiwanie podmiotu w KRS możliwe jest tutaj: https://ekrs.ms.gov.pl/.
Jeśli sąd rejestrowy wskazany w pobranym wydruku znajduje się niedaleko nas, można rozważyć zamówienie do przejrzenia akt danego podmiotu. Pozwala na to art. 10 Ustawy o KRS. W aktach rejestrowych można znaleźć m.in. adres zamieszkania członka zarządu danego podmiotu. Rejestr Przedsiębiorców KRS nie umożliwia wyszukiwania po imieniu i nazwisku faktu pozostawania członkiem zarządu, natomiast taką możliwość dają różne odpłatne bazy danych.
Ustalanie adresu dłużnika nieprowadzącego działalności gospodarczej
Odpowiedzi na pytanie, jak ustalić adres dłużnika nieprowadzącego działalności gospodarczej, dostarcza art. 46 ust. 2 pkt 1 Ustawy o ewidencji ludności. Ze stosownym wnioskiem można zwrócić się do Centrum Personalizacji Dokumentów MSWiA, w przypadku dostępu do danych z rejestru PESEL, lub do gminy w przypadku danych z rejestru mieszkańców. Z obydwu rejestrów możliwe jest uzyskanie informacji o ostatnim adresie zameldowania dłużnika.
Do wniosku, w celu wykazania interesu prawnego, należy załączyć np. faktury lub umowę dokumentującą istnienie wierzytelności i wezwanie dłużnika do zapłaty. Możliwe jest też niewykazanie interesu prawnego i pozyskanie adresu po wyrażeniu przez osobę, której adresu poszukujemy, zgody na jego udostępnienie.
Adres dłużnika w kontekście postępowania sądowego
Problemem może być to, jak ustalić adres dłużnika na potrzeby procesu sądowego. Zgodnie z art. 126 § 2 pkt 1 Kodeksu postępowania cywilnego (k.p.c.), w pozwie należy określić adres zamieszkania. Tymczasem z CEIDG możemy uzyskać adres prowadzenia działalności gospodarczej, a z rejestru PESEL i rejestru mieszkańców adres zameldowania.
W praktyce, w pozwach bardzo często jako adres zamieszkania wymagany przez art. 126 k.p.c. wskazuje się np. adres prowadzenia działalności gospodarczej wynikający z CEIDG, który nie musi pokrywać się z adresem zamieszkania. Nie sposób jednak nie zwrócić uwagi na regulacje Kodeksu postępowania cywilnego utrudniające powodowi skuteczne złożenie pozwu. W szczególności za niezrozumiałe należy uznać, dlaczego w przypadku osób fizycznych prowadzących działalność gospodarczą, adres prowadzenia działalności gospodarczej nie jest traktowany w sposób tożsamy z adresem siedziby osoby prawnej.
Nowelizacja art. 133 § 2a k.p.c. stanowi, że pisma procesowe dla przedsiębiorców wpisanych do rejestru sądowego lub CEIDG doręcza się na adres udostępniany w rejestrze lub CEIDG, chyba że strona wskazała inny adres dla doręczeń. Nowelizacji nie uległ jednak art. 135 k.p.c. Oznacza to, że co prawda w pierwszym piśmie procesowym można podać adres z CEIDG, ale będzie to adres do doręczeń. Niezależnie od tego należy podać miejsce zamieszkania i adres pozwanego, co może determinować m.in. właściwość sądu.
Praktyka taka, choć nie zawsze idealna, doprowadza do skutecznego wniesienia pozwu i potencjalnego zawieszenia postępowania po nieudanym doręczeniu pozwu przez sąd (art. 177 § 1 pkt 6 k.p.c.). Postępowanie może zostać podjęte w dowolnym momencie po ustaleniu prawidłowego adresu zamieszkania pozwanego. Skutek taki nie będzie możliwy do osiągnięcia, jeśli wniesiemy pozew bez adresu. Wtedy sąd nie zawiesi postępowania, a wyznaczy 7-dniowy termin na uzupełnienie pozwu pod rygorem jego zwrotu (art. 130 § 1 k.p.c.).
Wniosek o podjęcie postępowania wraz ze wskazaniem prawidłowego adresu zamieszkania pozwanego powinien zostać złożony w ciągu roku. W przeciwnym razie sąd umorzy postępowanie (art. 182 § 1 k.p.c.), w efekcie czego wniesiony pozew nie wywoła żadnych skutków.
Jeśli adres zamieszkania pozwanego nie został ustalony i podjęte przez sąd próby doręczenia pozwu okazały się nieskuteczne, możliwe jest ustanowienie kuratora dla osoby nieobecnej na podstawie art. 143 k.p.c. Ustanowienie kuratora wiąże się jednak z obowiązkiem uiszczenia zaliczki na jego wynagrodzenie, która zazwyczaj odpowiada wysokości kosztów zastępstwa procesowego dla zawodowego pełnomocnika.
PRAWNIK ODPOWIADA. Co robić, gdy nie możemy ustalić adresu uczestnika postępowania? #prawo
Co zrobić, gdy dowiadujemy się o długu dopiero od komornika?
Firmy windykacyjne często skupują długi od pierwotnych wierzycieli (np. banków). W międzyczasie dłużnik mógł wielokrotnie zmienić adres zamieszkania. Firmy windykacyjne bardzo często składają jednak pozwy na stare adresy, wynikające z umów. Jeżeli o sprawie dowiadujesz się dopiero od komornika, a nie otrzymałeś wcześniej żadnego pisma z sądu - pozwu, czy też nakazu zapłaty, to sytuacja nie jest bez wyjścia.
Kolejnym krokiem będzie pozyskanie akt sądowych. Jeżeli nie otrzymałeś ani pisma z sądu, ani nie doszło do Ciebie pismo od komornika, ale Twój majątek został zajęty - procedura jest podobna. W przypadku zajęcia pensji - Twój pracodawca posiada pismo od komornika, w którym znajdziesz wszystkie niezbędne informacje. W sytuacji zajęcia rachunku bankowego - dzwonisz na infolinię, gdzie uzyskasz informacje nt kancelarii komorniczej prowadzącej postępowanie. Dzwoniąc kolejno do kancelarii komornika, pozyskasz w/w dane.
Jeżeli nakaz zapłaty wydał sąd rejonowy bądź sąd okręgowy, niezbędne będzie pozyskanie zdjęć akt sądowych. W tym celu musisz zadzwonić do czytelni sądu, wskazanego w piśmie od komornika, podać swoje dane oraz sygnaturę sprawy. Następnie zamawiasz akta do czytelni na umówiony dzień, celem wykonania fotokopii. Muszą być to dokładne, czytelne zdjęcia, strona po stronie, z uwzględnieniem wszelkich zwrotek, kopert itp. Te „drobne druczki” czy koperty są najważniejsze - na ich podstawie ustalimy później, na jaki adres była wysyłana korespondencja z sądu, czy i przez kogo została odebrana.
Jeżeli nakaz zapłaty wydał e-sąd, wówczas pozyskanie akt będzie prostsze. Wystarczy, że założysz konto w e-sądzie przez Internet, a następnie pobierzesz akta. Jest to bardzo prosta czynność.
Ustalenie właściwości sądu w przypadku nieznanego miejsca zamieszkania dłużnika
Co to jest jurysdykcja sądu? Jurysdykcja to pojęcie, oznaczające kompetencję sądu do orzekania w danej sprawie. Określenie prawidłowej jurysdykcji jest bardzo ważne - sądy mogą orzekać tylko w sprawach zgodnych ze swoją jurysdykcją. Zawsze należy więc upewnić się, który sąd będzie odpowiedni do orzekania w danej sprawie.
Aby sąd mógł rozstrzygnąć sprawę, muszą zostać spełnione konkretne warunki, które analizuje się osobno dla każdego przypadku. Szczegółowo określają je ustawy, a w szczególności kodeksy postępowania. Polski kodeks postępowania cywilnego w art. 1099 stanowi, że brak jurysdykcji krajowej sąd bierze pod uwagę z urzędu i to w każdym stanie sprawy. W razie stwierdzenia braku jurysdykcji krajowej sąd odrzuca pozew lub wniosek.
Dochodzenie roszczeń od kontrahenta zagranicznego
Pojęcie jurysdykcji nabiera szczególnego znaczenia w przypadku interesów z kontrahentami zagranicznymi. Dochody roszczeń od kontrahentów, mających siedzibę lub zamieszkujących poza Polską, zwykle jest trudniejsze, ale nie niemożliwe. Dochądząc roszczeń od kontrahenta z Unii Europejskiej, można skorzystać z instytucji Europejskiego Nakazu Zapłaty lub Europejskiego Tytułu Egzekucyjnego, jeśli dysponujesz już orzeczeniem sądu.
Chcąc pozwać dłużnika, którego miejsce zamieszkania nie jest Ci znane, musisz więc spróbować ustalić jego miejsce zamieszkania. Ustalenie miejsca zamieszkania dłużnika za granicą często bywa czasochłonne. W dzisiejszych czasach jest jednak i tak dużo łatwiejsze niż kiedyś. Ludzie często, całkowicie nieświadomie, pozostawiają po sobie wiele „śladów” - chociażby w mediach społecznościowych.
Możesz próbować ustalić adres dłużnika przy pomocy ambasad lub konsulatów. Możesz także skorzystać z pomocy profesjonalnych firm, zajmujących się poszukiwaniem dłużników (tzw. skip tracerzy). Pomagają oni w ustaleniu miejsca zamieszkania dłużnika, przy pomocy m.in. danych o dłużniku, możliwych do odnalezienia w różnych miejscach w Internecie. Warto rozważyć skorzystanie z takiej formy poszukiwania dłużnika, w szczególności, jeśli zależy Ci na czasie, a dług ma znaczną wysokość.
Zgodnie z zasadą określoną w Rozporządzeniu Bruksela I bis, osoby zamieszkujące na terytorium państwa członkowskiego UE mogą być pozywane, niezależnie od ich obywatelstwa, przed sądy tego państwa członkowskiego. Jeśli próbowałeś ustalić adres zamieszkania pozwanego za granicą, ale Twoje próby nie przyniosły skutku, warto sprawdzić, jaką linię orzeczniczą przyjmowały sądy w podobnych sprawach.
W wyroku z dnia 17 listopada 2011 roku w sprawie C-327/10 TSUE uznał, że w sprawie, w której miejsce zamieszkania pozwanego nie było powodowi znane, właściwy jest sąd państwa członkowskiego, na którego terytorium znajduje się ostatnie znane miejsce zamieszkania pozwanego. Co jednak ważne, sprawa dotyczyła powództwa przedsiębiorcy przeciwko konsumentowi, a zatem możesz powoływać się na to orzeczenie tylko w takim przypadku.
Jeśli Twój dłużnik przebywa poza UE i w umowie nie uregulowaliście kwestii jurysdykcji sądu, należy sprawdzić, czy Polska i kraj siedziby kontrahenta nie zawarły odpowiedniej umowy bilateralnej o współpracy w sprawach sądowych. Warto wiedzieć, że Polskę z wieloma krajami wiąże tzw. Konwencja z Lugano. Dotyczy ona jurysdykcji i wykonywania orzeczeń sądowych w sprawach cywilnych i handlowych.
Przy zawieraniu umowy z kontrahentem spoza Polski i spoza UE warto pamiętać, że kwestie jurysdykcji sądu można uregulować w umowie. Oszczędza to wielu późniejszych problemów. Jeśli okaże się, że kraje nie zawarły stosownej umowy, należy sprawdzić, co na ten temat mówią polskie regulacje. Polski kodeks postępowania cywilnego stanowi, że sprawa będzie należała do jurysdykcji krajowej, jeżeli pozwany ma miejsce zamieszkania lub miejsce zwykłego pobytu albo siedzibę w Rzeczypospolitej Polskiej (art.1103 KPC). Należy więc przede wszystkim podjąć próby ustalenia tych informacji.
Sąd polski będzie miał jurysdykcję również w przypadkach, gdy:
- Zobowiązanie wynika z czynności prawnej, wykonanej lub mającej być wykonaną w Polsce.
- Zobowiązanie nie wynika z czynności prawnej, ale powstało na terytorium RP.
- Działalność, zakład lub oddział pozwanego znajduje się w Polsce.
- Sprawa dotyczy roszczeń o prawa majątkowe, a majątek pozwanego znajduje się w Polsce lub przysługują mu prawa majątkowe w Polsce i mają one znaczną wartość w stosunku do wartości przedmiotu sprawy.
- Sam przedmiot sporu znajduje się w Polsce.
- Sprawa dotyczy spadku po osobie, która w momencie śmierci zamieszkiwała lub przebywała na terytorium RP.
W wielu przypadkach, gdy zawarłeś umowę z kontrahentem z Polski, który następnie ukrył się poza terytorium UE, może okazać się, że właściwy będzie sąd polski. Każdy przypadek będzie wymagał jednak indywidualnej oceny.
Ustalenie właściwości sądu w Polsce - pozew o zapłatę, a adres pozwanego
Osobną kwestią pozostaje ustalenie miejsca zamieszkania dłużnika w Polsce. Nawet jeśli w sprawie nie bierze udziału tzw. element obcy, a Ty nie znasz miejsca zamieszkania dłużnika w Polsce - nadal zajdzie konieczność jego ustalenia. Miejsce zamieszkania dłużnika musisz podać już w pozwie.
Podawanie adresu osoby pozwanej, w tym również dłużnika, jest konieczne. Sąd musi przecież wiedzieć, gdzie doręczyć pozew i kolejne pisma procesowe. Zasadą jest wnoszenie pozwu do sądu, w okręgu którego mieszka pozwany. Jeśli Twoim dłużnikiem jest osoba prawna lub jednostka organizacyjna nieposiadająca osobowości prawnej, właściwym będzie sąd ze względu na miejsce jej siedziby.
Jeśli powód, czyli osoba występująca z pozwem, nie poda niezbędnych danych dłużnika, w tym adresu, sąd wezwie go do uzupełnienia tzw. braków formalnych. Jeśli nie uzupełnisz braków formalnych w terminie 7 dni, sąd zarządzi zwrot pozwu. Oznacza to w praktyce, że Twój pozew nie wywoła żadnych skutków prawnych.
Fikcyjny adres pozwanego w pozwie - czy ma sens?
Wierzyciele, którym zostało niewiele czasu na złożenie pozwu, często decydują się na podanie fikcyjnego lub nieaktualnego adresu zamieszkania pozwanego. Nie można pochwalić takiej praktyki, ani tym bardziej jej zalecać. Nie zmienia to jednak faktu, że jest to pewnego rodzaju sposób na uniknięcie przedawnienia roszczenia. Zgodnie z art. 177 § 1 pkt 6 KPC, podanie w pozwie fikcyjnego czy też nieaktualnego adresu pozwanego sprawia, że pozew zostaje skutecznie wniesiony. Sąd jednak zawiesi postępowanie po nieudanym doręczeniu pozwu.
Po tym, jak wierzycielowi uda się ustalić prawidłowy i aktualny adres dłużnika, postępowanie może zostać ponownie podjęte. Wniosek o podjęcie postępowania powinien zostać złożony w ciągu roku - niezbędne będzie również wskazanie właściwego adresu. Jeśli jednak podasz w pozwie fikcyjny lub nieaktualny adres dłużnika, a sąd przy pomocy np. bazy PESEL ustali inny adres - prawdopodobnie wezwie Cię do uzupełnienia braków formalnych. Stanie się tak również w sytuacji, gdy ktoś pod wskazanym adresem oświadczy, że dłużnik tam nie zamieszkuje.
Nieznane miejsce zamieszkania dłużnika w Polsce - co dalej?
Jeśli nie znasz adresu dłużnika prowadzącego działalność gospodarczą, możesz:
- Sprawdzić jego dane w Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej (CEIDG). Znajdziesz tam jednak wyłącznie adres, pod którym prowadzona jest działalność, o ile działalność gospodarcza nie została zarejestrowana w miejscu zamieszkania dłużnika.
- Poszukać informacji w Krajowym Rejestrze Sądowym (KRS). Odnajdziesz tam dane dłużnika będącego: osobą prawną, ułomną osobą prawną lub innym podmiotem, np. fundacją, stowarzyszeniem itp.
- Sprawdzić akta dłużnika w sądzie rejestrowym. Taką możliwość przewiduje art. 10 ustawy o KRS.
W przypadku dłużnika, który nie prowadzi działalności gospodarczej, możesz:
- Złożyć wniosek do Centrum Personalizacji Dokumentów Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji lub do urzędu gminy, w której potencjalnie zamieszkuje dłużnik. Jeśli wykażesz, że masz interes prawny w uzyskaniu danych dłużnika, są duże szanse, że otrzymasz informację o miejscu zamieszkania dłużnika.
Koniecznie przeczytaj nasz artykuł Jak ustalić dane adresowe dłużnika, w którym szczegółowo opisywaliśmy możliwości, które ma w tym zakresie wierzyciel.
Ustanowienie kuratora - gdy miejsca zamieszkania dłużnika w Polsce żadnym sposobem nie uda się ustalić
Jeśli pomimo prób ustalenia danych dłużnika, jego miejsce zamieszkania w Polsce nadal pozostaje nieznane, zawsze pozostaje możliwość ustanowienia kuratora. Możliwość tę przewiduje art. 143 KPC. Warunkiem koniecznym dla ustanowienia kuratora jest uprawdopodobnienie, że miejsce pobytu nie jest możliwe do ustalenia z przyczyn obiektywnych. Sąd, zanim zdecyduje o ustanowieniu kuratora, zbada, czy faktycznie dołożyłeś należytej staranności, aby ustalić miejsce zamieszkania dłużnika.
Jeśli sąd zadecyduje o ustanowieniu kuratora, będzie on reprezentował podczas procesu interesy Twojego dłużnika. Ustanowienie kuratora wiąże się jednak z dodatkowymi kosztami.
System do monitoringu należności i samodzielnej windykacji Vindicat.pl
Jeśli aktywnie prowadzisz działalność gospodarczą, problemy z brakiem terminowych płatności są Ci pewnie doskonale znane. Nawet jeśli znasz miejsce zamieszkania dłużnika, zapewne nie są to dla Ciebie przyjemne sytuacje. W walce z nierzetelnymi kontrahentami małych i średnich przedsiębiorców wspiera system do monitoringu należności i samodzielnej windykacji Vindicat.pl.
System do monitoringu należności i samodzielnej windykacji Vindicat.pl to kompleksowe wsparcie na każdym z etapów odzyskiwania należności. W systemie można nie tylko windykować, ale również monitorować firmowe płatności. To ważne działanie prewencyjne. Jeśli zajdzie konieczność rozpoczęcia windykacji, system prowadzi przedsiębiorcę przez każdy z jej etapów. Z systemu można wygenerować spersonalizowane i gotowe do użycia m.in. wezwania do zapłaty, pozwy do sądu i e-sądu. System zaopatruje również małe i średnie firmy we wszystkie dokumenty potrzebne przy egzekucji komorniczej.
Przy pomocy kilku kliknięć można także wygenerować gotowy wniosek o ustalenie danych dłużnika. Przedsiębiorcy, zarejestrowani w systemie Vindicat.pl otrzymują pismo gotowe do złożenia w Centrum Personalizacji Dokumentów MSWiA. Muszą pod nim jedynie złożyć własnoręczny podpis. Oprócz możliwości wygenerowania gotowych i kompletnych dokumentów, użytkownicy Vindicat.pl mogą:
- Negocjować z dłużnikiem online
- Skorzystać ze sprawdzonych scenariuszy windykacji i analizy statusu sprawy
- Korzystać z giełdy długów
- Uzyskać dostęp do Big InfoMonitor - w zależności od wybranej oferty
System Vindicat.pl to jedyne na rynku tak kompleksowe narzędzie windykacyjne. Windykacja w małych i średnich firmach nigdy dotąd nie była jeszcze tak uproszczona.
tags: #dluznik #nie #ma #adresu #jak #pozwac