Ulga na złe długi w VAT: jak odzyskać podatek od niezapłaconych faktur
Przedsiębiorcy mają - co do zasady - obowiązek rozliczenia VAT niezależnie od tego, czy otrzymali należność za sprzedane towary i usługi. W konsekwencji bardzo często pojawia się konieczność zapłaty podatku mimo, że nie wpłynęły jeszcze środki od kontrahenta. Mechanizm pozwalający odzyskać podatek od niezapłaconych faktur polega na tym, że fiskus „oddaje” daninę zapłaconą od sprzedaży, której kontrahent nie uregulował. W praktyce chodzi o skorygowanie rozliczeń tak, jakby do zapłaty w ogóle nie doszło. Ulga na złe długi w VAT i CIT pozwala poprawić płynność firmy bez czekania na sąd czy komornika. Najpierw trzeba jednak spełnić kilka warunków formalnych i dobrze udokumentować zaległe należności. W VAT korekta dotyczy wyłącznie podatku od towarów i usług i jest prawem sprzedawcy, z którego można, ale nie trzeba korzystać. W obu przypadkach warunkiem jest realny brak zapłaty, a nie jedynie opóźnienie o kilka dni. Podstawę prawną stanowią przede wszystkim art. 89a i 89b ustawy o VAT. To tam kryją się wszystkie haczyki.
Zasady, na jakich podatnicy (a także ich następcy podatkowi) mogą odzyskać rozliczony podatek należny, określa art. 89a ustawy o VAT. Jest to tzw. ulga na złe długi. Mogą z niej również korzystać podatnicy, którzy zawiesili działalność gospodarczą. Korzystanie z ulgi na złe długi polega na korekcie VAT należnego (z tytułu dostaw towarów lub świadczenia usług na terytorium kraju) dotyczącego wierzytelności, których nieściągalność została uprawdopodobniona. Nie chodzi tu o uprawdopodobnienie nieściągalności w rozumieniu przepisów o podatku dochodowym czy innych. Dla celów VAT nieściągalność wierzytelności uważa się za uprawdopodobnioną, jeśli nie została uregulowana w ciągu 90 dni od upływu terminu jej płatności określonego w umowie lub na fakturze. Nowy, 90-dniowy termin dotyczy wierzytelności powstałych od 3 października 2018 r. W stosunku do wcześniejszych wierzytelności nadal stosujemy 150-dniowy termin. Z ulgi na złe długi można skorzystać w rozliczeniu za okres, w którym nieściągalność wierzytelności uznaje się za uprawdopodobnioną (pod warunkiem, że do dnia złożenia deklaracji podatkowej za ten okres wierzytelność nie została uregulowana ani zbyta w jakiejkolwiek formie), a więc w rozliczeniu za okres, w którym upływa 90. dzień od dnia upływu terminu płatności wierzytelności.
Obecnie ulga może być uwzględniona wyłącznie w deklaracji VAT-7/VAT-7K/VAT-7D składanej za ten okres rozliczeniowy (nie można zastosować ulgi w deklaracjach późniejszych). Nie oznacza to, że nie jest możliwe korzystanie z ulgi na złe długi już po złożeniu deklaracji za okres rozliczeniowy, w którym upłynął 90. dzień, licząc od dnia upływu terminu płatności wierzytelności określonego w umowie lub na fakturze. Jest to jak najbardziej możliwe, lecz wymaga złożenia korekty tej deklaracji.
Warunki skorzystania z ulgi na złe długi
Ulga na złe długi w VAT w swojej istocie wprowadza narzędzia dla sprzedawcy umożliwiające odzyskanie podatku VAT z nieopłaconej faktury sprzedaży. U dłużnika powoduje to wzrost podatku VAT do zapłaty poprzez obniżenie podatku VAT z niezapłaconej faktury. Ulga na złe długi w VAT to możliwość korekty VAT in minus z tytułu nieotrzymanej zapłaty za fakturę, obowiązek korekty VAT in plus wobec nieuregulowania faktury. Funkcjonowanie ulgi na złe długi uregulowane jest w art. 89a i 89b ustawy o VAT.
Warunki zastosowania ulgi na złe długi u sprzedawcy (wierzyciela):
- Wierzytelność dotyczy transakcji sprzedaży towarów lub usług, której miejsce opodatkowania podatkiem VAT występuje na terytorium RP.
- Sprzedawcą jest polski podatnik, a dłużnikiem konsument lub podatnik prowadzący działalność z miejscem zamieszkania, siedzibą firmy na terytorium RP albo poza terytorium RP.
- Wierzytelność nie została uregulowana lub zbyta w żadnej formie w ciągu 90 dni od dnia upływu terminu jej płatności określonego w umowie lub na fakturze.
- Sprzedawca (wierzyciel) jest czynnym podatnikiem VAT na dzień poprzedzający dzień złożenia deklaracji podatkowej, w której dokonuje korekty.
- Od daty wystawienia faktury dokumentującej wierzytelność nie upłynęły 3 lata, licząc od końca roku, w którym została wystawiona.
Jeżeli dłużnikiem nie jest czynny podatnik VAT, czyli podatnik zwolniony z VAT albo konsument, wówczas korekta z tytułu ulgi na złe długi w VAT może być dokonana, jeżeli wierzytelność została potwierdzona prawomocnym orzeczeniem sądu i skierowana na drogę postępowania egzekucyjnego, lub wierzytelność została wpisana do rejestru długów prowadzonego na poziomie krajowym, lub wobec dłużnika ogłoszono upadłość konsumencką na podstawie odrębnych przepisów.
Nie ma przepisu przewidującego, że zbycie wierzytelności po cenie niższej od wartości nominalnej uprawnia do częściowego skorzystania z ulgi. Nie ma obowiązku informowania dłużnika o fakcie skorzystania z tej ulgi.
Łatwiejszy dostęp do ulgi na złe długi na pewno spowoduje częstsze korzystanie z niej wśród wierzycieli (tj. sprzedawców). Jeśli zatem wierzyciel w swojej ewidencji zastosuje ulgę na złe długi, a dłużnik nie, dla organu podatkowego będzie to sygnał, aby zainteresować się dłużnikiem i wszcząć postępowanie podatkowe.
Zadaniem wierzyciela, który zdecyduje się na skorzystanie z ulgi na złe długi, pozostaje poinformowanie o tym fakcie właściwego urzędu skarbowego. Informacje o zastosowaniu ulgi wykazywane są w pliku JPK_V7 z oznaczeniem pola „KorektaPodstawyOpodt”.
Przykładowo, Pan Walery 2 stycznia 2025 roku dokonał sprzedaży na rzecz firmy XYZ (czynnego podatnika VAT) i jako termin płatności wyznaczył 9 stycznia 2025 roku. Firma XYZ nie uregulowała płatności do 25 maja 2025 roku. Korekty ulgi na złe długi w VAT należy dokonać w pliku JPK_V7 za kwiecień 2025 roku po stronie rejestru VAT sprzedaży poprzez zaznaczenie pola korekty - art. 89a ust. 1 ustawy o VAT (zaznaczenie pola KorektaPodstawyOpodt). W rejestrze VAT sprzedaży podatnik-sprzedawca ujmuje ze znakiem minus niezapłaconą wartość netto faktury (podstawę opodatkowania) i podatek VAT należny.
Aby Pan Walery mógł dokonać wpisu w ramach ulgi na złe długi, powinien upewnić się, że na dzień poprzedzający dzień złożenia pliku JPK_V7 nadal ma status czynnego podatnika VAT oraz od daty wystawienia faktury dokumentującej wierzytelność nie minęły 3 lata, licząc od końca roku, w którym faktura została wystawiona.
W przypadku dokonywania ulgi na złe długi wpisu dokonuje się na podstawie faktury, a nie dokumentu wewnętrznego. Nie opatruje się go zatem oznaczeniem „WEW” w części ewidencyjnej JPK_V7.
Jeżeli termin płatności określony na fakturze lub w umowie przypada na dzień ustawowo wolny od pracy (np. sobotę, niedzielę lub święto), to liczenie 90 dni nie ulega przesunięciu na najbliższy dzień roboczy. W tym przypadku nie mają zastosowania przepisy Ordynacji Podatkowej dotyczące zasad przesuwania terminów.
W przypadku uregulowania należności po skorzystaniu z ulgi, wierzyciel ma obowiązek zwiększyć VAT należny o podatek związany z uregulowaną wierzytelnością. W przypadku częściowego uregulowania należności VAT należny zwiększa się w odniesieniu do tej części.
Przykładowo, Pan Walery z poprzedniego przykładu dokonał wpisu w ramach ulgi na złe długi w październiku i tym samym zmniejszył podstawę opodatkowania. Firma XYZ uregulowała fakturę 10 czerwca 2025 roku. Jest on zobligowany oddać na plus zapis w ramach ulgi na złe długi w dacie otrzymania płatności, czyli w rozliczeniu za czerwiec 2025 roku. W tym przypadku w pliku JPK po stronie rejestru VAT sprzedaży ponownie zaznacza pole korekty, ale na mocy art. 89a ust. 4 ustawy o VAT (zaznaczenie pola KorektaPodstawyOpodt).
W rejestrze VAT sprzedaży podatnik-sprzedawca ujmuje ze znakiem plus opłaconą wartość netto faktury (podstawę opodatkowania) i podatek VAT należny.
Od stycznia 2022 roku w części ewidencyjnej pliku JPK_V7 konieczne jest wykazywanie przez wierzycieli terminu płatności dla dokumentów objętych ulgą na złe długi, dzięki czemu organ podatkowy może realnie oszacować, kiedy minął termin 90 dni, i tym samym zweryfikować, czy ulga na złe długi u dłużnika jest obligatoryjna.
Podatnik, który ujmuje ulgę na złe długi w ewidencji VAT JPK_V7X, nie stosuje kodów GTU.
Ulga na złe długi w VAT dotyczy jedynie tzw. krajowych transakcji, a więc takich, których miejsce opodatkowania to terytorium RP. Ulga na złe długi w VAT nie dotyczy wewnątrzwspólnotowego nabycia towarów (WNT), importu usług, uproszczonego importu towarów.
Wyrok TSUE z 15 października 2020 r. (C-335/19) potwierdził, że dłużnik nie musi być czynnym podatnikiem VAT.
Ulga na złe długi po stronie dłużnika
Nabywca, który zakupi towary lub usługi, otrzyma fakturę i nie ureguluje płatności w terminie 90 dni od dnia upływu terminu określonego w umowie lub na fakturze, będzie zobligowany do korekty (zastosowania ulgi na złe długi) już odliczonej wcześniej kwoty podatku VAT naliczonego wynikającej z tej faktury, w rozliczeniu za okres, w którym upłynął 90. dzień od dnia upływu terminu płatności określonego w umowie lub na fakturze. Korekta ta powinna być wykazana w pliku JPK_V7 składanym za okres, w którym upływa wspomniany termin. Konieczność korekty podatku VAT ma na celu motywowanie dłużników do opłacania należności terminowo.
Co równie ważne, dotychczasowe przepisy wskazywały, że ulgi na złe długi nie dokonuje się u dłużnika, jeśli w ostatnim dniu miesiąca, w którym mija 90. dzień od dnia upływu terminu płatności, dłużnik jest w trakcie postępowania, postępowania upadłościowego lub likwidacji. Od 1 października 2021 roku i w aktualnym stanie prawnym zmodyfikowane regulacje ulgi na złe długi wskazują na obowiązek ujęcia przez dłużnika korekty ulgi na złe długi, nawet gdy jest on w trakcie postępowania restrukturyzacyjnego, postępowania upadłościowego lub likwidacji.
Dłużnik nie ma obowiązku zastosowania ulgi na złe długi w VAT, jeżeli uregulował należność najpóźniej w ostatnim dniu okresu rozliczeniowego, w którym upłynął 90. dzień od dnia upływu terminu płatności tej należności.
Przykład:
W styczniu 2025 roku przedsiębiorca otrzymał fakturę opodatkowaną 23% VAT za zakup towarów na kwotę 100 zł netto i 23 zł VAT. Termin jej uiszczenia upływa 25 stycznia 2025 roku. Faktura nie została przez nabywcę opłacona, ale w styczniu 2025 roku odliczył on od niej podatek VAT. W związku z brakiem uregulowania wydatku nabywca ma obowiązek wyksięgowania kwoty podatku VAT (23 zł) z rejestru VAT zakupów w okresie, w którym upływa 90. dzień od terminu zapłaty wskazanego na fakturze. Przypada on 25 kwietnia 2025 roku, zatem za okres kwietnia nabywca powinien dokonać korekty podatku VAT w JPK_V7M za kwiecień 2025 roku lub JPK_V7K za kwiecień 2025 roku (w zależności od tego, za jakie okresy podatnik rozlicza podatek VAT).
Jeżeli termin płatności wynikający z faktury lub z umowy przypada w dzień wolny, wówczas rozpoczęcie liczenia 90 dni nie przesuwa się od najbliższego dnia roboczego. Przepisy Ordynacji Podatkowej w tym zakresie nie mają zastosowania do obliczania 90 dni na cele ustalenia daty korekty ulgi na złe długi w VAT.
Dłużnik, który spłacił całość lub część swojego długu wobec kontrahenta, może ponownie odliczyć podatek VAT naliczony z danej transakcji. Jeżeli uregulowana została tylko część należności, to zwiększenie podatku także powinno być dokonane proporcjonalnie do opłaconej części. Ponowne odliczenie podatku następuje w okresie zapłaty części lub całości wierzytelności.
Ulga na złe długi pozostaje jednym z ważniejszych narzędzi podatkowych, które wpływa na decyzje przedsiębiorców. Rozwiązanie wspiera rozliczenia w okresach, gdy należności nie trafiają na konto wierzyciela. Wiele osób prowadzących działalność gospodarczą spotyka się z problemem nieuregulowanych należności. Sytuacja potrafi wywołać niepewność, ponieważ brak płatności często wpływa na bieżącą płynność. Ulga na złe długi daje przedsiębiorcy narzędzie podatkowe o znaczeniu praktycznym, jednak jej zasady bywają złożone.
Ulga na złe długi w podatku VAT odnosi się do sytuacji, w której wierzytelność pozostaje nieuregulowana przez 90 dni od dnia upływu terminu płatności wskazanego na fakturze. Rozwiązanie dotyczy transakcji handlowych zawartych na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Przedsiębiorca, który jest podatnikiem VAT czynnym, może skorygować podstawę opodatkowania oraz podatek należny, gdy nieściągalność została uprawdopodobniona. Fakt, że została wystawiona faktura, tworzy podstawę do ustalenia daty upływu terminu płatności, co ma znaczenie przy ocenie momentu korekty.
Warto również pamiętać o obowiązku informowania dłużnika o zastosowaniu korekty, ponieważ strona dłużnika musi ująć odpowiednie zdarzenia w swojej deklaracji. Znaczenie ma też kwestia, czy wierzyciel pozostaje czynnym podatnikiem VAT w okresie, w którym chce obniżyć podstawę opodatkowania.
Korekta związana z ulgą wywołuje skutki dla obu stron transakcji. Wierzyciel dostosowuje rozliczenia, natomiast dłużnik odnosi korektę do własnych zobowiązań podatkowych. Wierzyciel może skorygować podstawę opodatkowania oraz podatek należny w deklaracji podatkowej za okres, w którym powstały przesłanki zastosowania ulgi.
Dłużnik w świetle przepisów zwiększa kwoty podatku naliczonego lub dokonuje zwiększenia kwoty podatku naliczonego na skutek korekty wierzyciela. Czym zwiększenia dokonuje się w deklaracji obejmującej okres, w którym minęło 90 dni od dnia upływu terminu płatności.
Jeśli wierzytelność została uregulowana w późniejszym okresie, obie strony dostosowują swoje rozliczenia. Wierzyciel dokonuje zwiększenia podatku należnego w deklaracji obejmującej okres zapłaty. Dłużnik może zmniejszać podstawę opodatkowania lub odpowiednio zmienia deklarację.
Ulga na złe długi jest bardzo przydatnym narzędziem dla przedsiębiorców. Może pozytywnie wpływać na zachowanie płynności finansowej. W czasach, w których odroczone płatności są regułą. Gdy opóźnienia zdarzają się dość często, jest to ukłon w stronę firm.
43. Ulga na złe długi w VAT z punktu widzenia dłużnika. @ekonomia_podatki_teoria_gier
Faktura wystawiona, towar dostarczony, a pieniędzy jak nie było, tak nie ma. Brzmi znajomo? Co gorsza, do tego musisz zapłacić podatek, mimo że pieniądze masz tylko „na papierze”. W takiej sytuacji ulga na złe długi to jedno z narzędzi, które może choć częściowo uratować sytuację. To trochę tak, jakby ktoś podał ci pomocną dłoń w chwili, gdy druga strona nie dotrzymuje umowy. Ustawodawca precyzyjnie określił warunki, które podatnik musi spełnić, aby móc zastosować ulgę na złe długi. Sama ulga nie działa automatycznie - musisz wykonać kilka konkretnych kroków, a każdy z nich ma znaczenie.
Pierwszy ruch to złożenie korekty deklaracji VAT za okres, w którym wykazano pierwotną sprzedaż. Obniżasz kwotę VAT należnego o tę, która odpowiada niezapłaconej fakturze. Korekty dokonuje się w pliku JPK_V7. Każdą fakturę musisz wpisać osobno do części ewidencyjnej JPK_V7. Ulga na złe długi ma też swoje konsekwencje po stronie dłużnika. Musi on zwiększyć swój podatek należny w okresie, w którym upływa 90 dni od terminu płatności. Jeśli tego nie zrobi - naraża się na sankcje.
W firmach, w których regularnie pojawiają się opóźnienia w płatnościach, warto włączyć ulgę na złe długi do comiesięcznej rutyny: przegląd należności i zobowiązań, wyłapanie pozycji powyżej 90 dni, decyzja o korektach.
tags: #dluznik #ulga #za #zle #dlugi #150