Dodatek stażowy a zajęcie komornicze: co musisz wiedzieć

Egzekucja komornicza to sytuacja, która może dotknąć każdego, niezależnie od wysokości dochodów. W przypadku osób zatrudnionych, kluczowe jest zrozumienie, jak zajęcie komornicze wpływa na ich wynagrodzenie, w tym na dodatki stażowe. Prawo polskie przewiduje mechanizmy chroniące dłużnika przed całkowitym pozbawieniem środków do życia, jednak ich stosowanie bywa skomplikowane.

Ochrona wynagrodzenia za pracę - podstawowe zasady

Kodeks pracy szczegółowo określa, jakie należności mogą być potrącane z wynagrodzenia pracownika. Obejmuje to:

Sumy egzekwowane na mocy tytułów wykonawczych na świadczenia alimentacyjne.
Sumy egzekwowane na mocy tytułów wykonawczych na świadczenia niealimentacyjne.
Zaliczki pieniężne udzielone pracownikowi.
Kary pieniężne (np. za nieprzestrzeganie przepisów BHP, niestawienie się do pracy pod wpływem alkoholu).

Istnieją jednak limity potrąceń:

W przypadku egzekucji alimentów: do trzech piątych wynagrodzenia.
W przypadku egzekucji długów niealimentacyjnych: do połowy wynagrodzenia.

Co ważne, z wynagrodzenia pracownika musi pozostać tzw. kwota wolna od potrąceń. Jest to:

Kwota minimalnego wynagrodzenia za pracę, po odliczeniu składek na ubezpieczenie społeczne, podatku dochodowego i wpłat do PPK.
75% minimalnego wynagrodzenia - przy potrącaniu zaliczek pieniężnych.
90% minimalnego wynagrodzenia - przy potrącaniu kar pieniężnych.

Schemat blokowy przedstawiający zasady potrąceń z wynagrodzenia

Dodatek stażowy a zajęcie komornicze

Kwestia potrąceń z dodatków takich jak dodatek stażowy jest regulowana przez orzecznictwo sądowe. Zgodnie z wyrokiem Sądu Najwyższego z dnia 17 lutego 2004 r. (sygn. akt I PK 217/03), nagroda jubileuszowa, do której pracownik nabył prawo, podlega ochronie przed potrąceniami w takim samym stopniu jak wynagrodzenie za pracę. Oznacza to, że przy dokonywaniu potrąceń z dodatku stażowego należy stosować zasady określone w Kodeksie pracy, w tym limity potrąceń i kwotę wolną.

Pracodawca ma obowiązek wysłania do pracodawcy pisma o zajęciu wynagrodzenia pracownika, powołując się na wyrok sądu zaopatrzony w klauzulę wykonalności. W przypadku przeszkód, które powodują, że wynagrodzenie nie może zostać przekazane komornikowi (np. jest już zajęte przez innego komornika), pracodawca musi o tym poinformować. Niedopełnienie tych formalności grozi karą grzywny.

Ilustracja przedstawiająca pracownika otrzymującego wypłatę z zaznaczonym dodatkiem stażowym

Zajęcie komornicze a inne formy zatrudnienia

Przepisy dotyczące ochrony wynagrodzenia za pracę stosuje się odpowiednio również do osób wykonujących pracę na podstawie umowy zlecenia, pod warunkiem że świadczenia te stanowią jedyne źródło utrzymania i powtarzają się w stałych odstępach czasu. Reguluje to art. 833 § 2¹ Kodeksu postępowania cywilnego.

Osoby prowadzące działalność gospodarczą, do niedawna, były w gorszej sytuacji, ponieważ komornik mógł zająć ich środki bez stosowania ochrony wynagrodzenia za pracę. Jednak od 1 stycznia 2020 roku wprowadzono zmiany w Kodeksie postępowania cywilnego, które gwarantują przedsiębiorcom możliwość zachowania minimum socjalnego. Zgodnie ze zmienionym art. 829 pkt. 5 kpc, nie podlegają egzekucji pieniądze niezbędne dla osoby fizycznej wykonującej działalność gospodarczą na utrzymanie siebie i rodziny przez dwa tygodnie.

PRAWNIK ODPOWIADA. Kwota wolna od zajęcia komorniczego w 2024 r. Co się zmieniło? #komornik #prawo

Przykładowe obliczenia

Załóżmy, że pracownik otrzymuje wynagrodzenie zasadnicze w wysokości 3800 zł, dodatek stażowy 722 zł, ekwiwalent za pranie odzieży roboczej 48,50 zł. Łącznie daje to kwotę 4570,50 zł brutto. Po odliczeniu składek społecznych, zdrowotnych i zaliczki na podatek, wynagrodzenie netto może wynieść około 3300 zł. W przypadku zajęcia komorniczego na poczet długów niealimentacyjnych, komornik może zająć połowę tej kwoty, czyli około 1650 zł, pozostawiając pracownikowi kwotę wolną od potrąceń (minimalne wynagrodzenie netto).

W przypadku nagrody jubileuszowej, która jest świadczeniem ze stosunku pracy, również obowiązują zasady ochrony wynagrodzenia. Jeśli pracownik otrzymuje nagrodę jubileuszową w wysokości 3391,50 zł, a jego miesięczne wynagrodzenie netto wynosi 3300 zł, to potrącenie z nagrody jubileuszowej będzie mogło nastąpić do wysokości połowy tej nagrody, z uwzględnieniem kwoty wolnej od potrąceń.

Infografika porównująca zasady zajęcia komorniczego dla różnych form zatrudnienia