Windykacja Sądowa: Co to Jest i Jak Przebiega Proces Odzyskiwania Długu

Kiedy próby odzyskania pieniędzy na drodze polubownej nie odnoszą skutku, wierzycielowi pozostaje windykacja sądowa. Podstawą do rozpoczęcia windykacji sądowej jest brak możliwości odzyskania należnych pieniędzy przez wierzyciela poprzez porozumienie z zalegającą z zapłatą osobą lub firmą. Wierzyciel lub firma windykacyjna kieruje sprawę do sądu, jeśli próby polubownego dochodzenia należności nie przyniosą rezultatu w postaci spłaty zadłużenia. Windykacja sądowa to formalny proces dochodzenia należności na drodze sądowej, gdy wcześniejsze próby polubownego odzyskania długu nie przyniosły efektu. Jeśli dłużnik nie reaguje, wierzyciel składa pozew do sądu. Proces windykacji służy zatem odzyskaniu długu od dłużnika i przekazaniu go wierzycielowi - podmiotowi, któremu dłużnik winny jest pieniądze.

Windykacja sądowa jest naturalnym, kolejnym etapem dochodzenia swoich roszczeń, jeśli próby tak zwanej windykacji miękkiej nie przyniosły zamierzonego skutku. Windykacja sądowa to drugi etap odzyskania należności od dłużnika. Kiedy polubowne próby rozwiązania sprawy nie przynoszą oczekiwanego rezultatu, wierzyciel kieruje ją do sądu, celem uzyskania nakazu zapłaty. Niemal 90% dłużników po otrzymaniu takiego nakazu, podejmuje decyzję o spłacie całej należności. Windykacja sądowa jest więc skuteczną metodą egzekwowania roszczeń.

Windykacja jest zbiorem czynności, których celem jest nakłonienie dłużnika do uregulowania zobowiązania, czyli oddania długu. Może ona być prowadzona listownie, telefonicznie, przez internet albo osobiście jako windykacja terenowa. Windykacja twarda, określana także jako sądowa, prowadzona jest wtedy, gdy windykacja polubowna nie dała efektu, czyli dłużnik nie uregulował zobowiązania. Polega na skierowaniu sprawy do sądu, aby uzyskać sądowy wyrok albo nakaz zapłaty z klauzulą wykonalności.

Samo słowo „windykacja” pochodzi od łacińskiego „vindicatio”, które dosłownie oznacza dochodzenie roszczeń lub obronę konieczną. Obowiązujące w starożytnym Rzymie roszczenie windykacyjne, czyli rei vindicatio umożliwiało ochronę uprawnień właściciela rzeczy.

Etapy Postępowania Windykacyjnego

Postępowanie windykacyjne składa się z kilku etapów, które mają na celu odzyskanie należności od dłużnika. Jeśli polubowne działania nie przyniosą rezultatów, rozpoczyna się windykacja sądowo-egzekucyjna.

Wniesienie Powództwa: Pierwszym krokiem w postępowaniu windykacyjnym jest wniesienie pozwu do sądu. To formalne rozpoczęcie sprawy, w którym wierzyciel składa dokumenty do właściwego sądu cywilnego. Pozew o zapłatę musi spełniać określone wymogi formalne, takie jak dokładne przedstawienie roszczenia oraz opłacenie odpowiedniej kwoty. Opłata sądowa, która wynosi zazwyczaj 5% wartości dochodzonego roszczenia, jest uzależniona od wysokości sporu. Sprawy o zapłatę o wartości powyżej 100.000 złotych rozpoznawane są przez sąd okręgowy, natomiast sprawy o niższej wartości rozpatrywane są przez sąd rejonowy.
Wydanie Nakazu Zapłaty: Jeśli powód złożył wniosek o wydanie nakazu zapłaty, sąd może przychylić się do jego prośby i wydać taki nakaz. Nakaz zapłaty to decyzja sądowa, w której sąd nakazuje dłużnikowi uregulowanie należności w określonym terminie lub wniesienie sprzeciwu. Jeżeli nakaz zostanie wydany, dłużnik otrzymuje go wraz z informacją o konieczności działania w określonym czasie.
Sprzeciw lub Zarzuty: Po doręczeniu nakazu zapłaty, dłużnik ma możliwość wniesienia sprzeciwu lub zarzutów w terminie określonym przez kodeks postępowania cywilnego. Jeżeli dłużnik zdecyduje się na złożenie sprzeciwu, sprawa przechodzi do dalszego postępowania. W przeciwnym razie, jeśli sprzeciw nie zostanie wniesiony, nakaz zapłaty staje się prawomocnym wyrokiem.
Rozprawa Sądowa: W przypadku, gdy dłużnik wniósł sprzeciw lub zarzuty, sąd wyznacza termin rozprawy. Na rozprawie przeprowadzane są dowody, a strony mają możliwość przedstawienia swoich argumentów. W niektórych przypadkach sąd może rozpoznać sprawę na posiedzeniu niejawnym. Po przeprowadzeniu rozprawy, sąd wydaje wyrok, który rozstrzyga o zasadności roszczenia i może utrzymać w mocy nakaz zapłaty lub wydać nowe orzeczenie.
Uzyskanie Klauzuli Wykonalności: Po uzyskaniu prawomocnego wyroku lub nakazu zapłaty, wierzyciel ma prawo wystąpić do sądu o nadanie klauzuli wykonalności. Klauzula ta potwierdza, że orzeczenie jest prawomocne i może być podstawą do rozpoczęcia egzekucji. Proces nadania klauzuli wykonalności odbywa się na wniosek wierzyciela i stanowi kluczowy krok przed rozpoczęciem egzekucji komorniczej.
Egzekucja Komornicza: Jeżeli dłużnik nie spłaci zadłużenia w wyznaczonym terminie, wierzyciel, który uzyskał wyrok lub nakaz z klauzulą wykonalności, może wystąpić o wszczęcie egzekucji komorniczej. Komornik sądowy podejmuje działania mające na celu zajęcie majątku dłużnika, takie jak zajęcie kont bankowych, nieruchomości czy ruchomości, w celu zaspokojenia wierzytelności.

Rodzaje Postępowań Sądowych w Windykacji

Procedura windykacyjna na gruncie sądowym może być niezwykle skomplikowana. Obecnie obowiązujący Kodeks postępowania cywilnego wyróżnia kilka trybów dochodzenia roszczeń:

Elektroniczne Postępowanie Upominawcze (EPU)

W przypadku długów, co do których nie ma wątpliwości, podstawową drogą windykacji sądowej jest Elektroniczne Postępowanie Upominawcze. Toczy się ono przed tak zwanym e-sądem. E-sąd orzekający w EPU to inaczej VI Wydział Cywilny Sądu Rejonowego Lublin - Zachód w Lublinie. Jego pracownicy zostali oddelegowani do rozpatrywania spraw z całego kraju związanych wyłącznie z zaległymi należnościami. Istotą EPU jest skrócenie, przyspieszenie i uproszczenie postępowania sądowego, a także obniżenie jego kosztów w porównaniu z trybem zwykłym. Z tego też względu nie przeprowadza się w nim dowodu z zeznań świadków, a wszystkie pisma powód wnosi wyłącznie za pośrednictwem systemu teleinformatycznego. Złożenie pozwu w elektronicznym postępowaniu upominawczym jest uproszczone. Ma on postać gotowego do uzupełnienia formularza online. Nie ma wymogu dołączenia do niego dowodów. Sprawy o roszczenia pieniężne w trybie elektronicznego postępowania rozstrzyga e-sąd. Aby e-sąd rozpoznał sprawę, roszczenie wnoszone przez powoda musi spełniać kilka warunków. Przede wszystkim nie mogą istnieć żadne wątpliwości co do istnienia zobowiązania. Musi ono wynikać wprost z np. umowy, faktury VAT, rachunku itp. Korzystanie z EPU oferuje niższe opłaty sądowe (1,25% wartości roszczenia w porównaniu do 5% w postępowaniu tradycyjnym), szybsze rozpatrzenie sprawy oraz możliwość załatwienia sprawy elektronicznie. Jeśli jednak nakaz zapłaty nie może być doręczony pozwanemu w kraju, sąd elektroniczny automatycznie uchyla nakaz i umarza postępowanie.

Postępowanie Upominawcze

Postępowanie upominawcze ma na celu uzyskanie nakazu zapłaty, który może być zaskarżony przez pozwanego. Sąd wydaje taki nakaz, jeśli roszczenie powoda jest zasadniczo uzasadnione, chyba że roszczenie wydaje się bezpodstawne, istnieją wątpliwości co do przedstawionych faktów, lub roszczenie zależy od wzajemnego świadczenia. W postępowaniu upominawczym dochodzone są roszczenia o zapłatę należności pieniężnych w sytuacji, gdy wierzyciel nie dysponuje dokumentami wymaganymi w trybie nakazowym. Co do zasady postępowanie upominawcze odbywa się na posiedzeniu niejawnym. Jednak jeśli sąd, w trakcie wstępnego rozpoznania sprawy, poweźmie wątpliwości co do zasadności żądania to zarządza przeprowadzenie rozprawy. Od nakazu zapłaty w tej procedurze pozwany może wnieść sprzeciw. W takim przypadku nakaz zapłaty traci moc w części zaskarżonej. W postępowaniu upominawczym termin na złożenie sprzeciwu zależy od miejsca doręczenia pozwanemu nakazu.

Postępowanie Nakazowe

Postępowanie nakazowe również prowadzi do wydania nakazu zapłaty, ale pozwany ma prawo wnosić zarzuty, a nie sprzeciw. Wydanie nakazu zapłaty w tym trybie jest bardziej restrykcyjne i możliwe tylko w ściśle określonych sytuacjach. Sprawy rozpoznawane w postępowaniu nakazowym dotyczą żądania zapłaty należności pieniężnych, które są dobrze udokumentowane. Przykładowe dokumenty: faktura, podpisane przez dłużnika potwierdzenie wykonania usługi lub dostarczenia towaru oraz pisemne oświadczenie dłużnika o uznaniu długu (np. potwierdzenie salda, ugoda, porozumienie). Te dokumenty spełniają rolę zaakceptowanego przez dłużnika rachunku wymaganego przez Kodeks postępowania cywilnego w przypadku trybu nakazowego. Dokumenty takie jak weksel czy pisemne oświadczenie dłużnika mogą stanowić podstawę do wydania nakazu. Nakaz zapłaty staje się tytułem zabezpieczenia i jest wykonalny bez dodatkowej klauzuli wykonalności. W przypadku weksla lub czeku, nakaz zapłaty jest natychmiast wykonalny po upływie terminu na zapłatę. Od nakazu zapłaty w postępowaniu nakazowym pozwany może wnieść zarzuty w terminie uzależnionym od miejsca doręczenia pozwanemu nakazu. Wniesienie zarzutów przez pozwanego skutkuje przekazaniem sprawy do trybu zwykłego. W razie wniesienia zarzutów, opłata sądowa wynosi trzy czwarte standardowej stawki, a sąd decyduje, czy utrzymać nakaz zapłaty w mocy, czy go uchylić.

Kiedy Rozpoczyna się Windykacja Sądowa?

Przed oficjalnym rozpoczęciem windykacji sądowej wierzyciel lub jego pełnomocnik zbiera dokumenty, które potrzebne są do rozpoczęcia sprawy. Mowa tu także o certyfikacie umożliwiającym złożenie podpisu elektronicznego. Koniecznie należy także ustalić dane pozwanego, czyli zadłużonej osoby lub firmy. Mimo że na etapie uproszczonego postępowania przed e-sądem nie trzeba dostarczać nawet dowodów, w formularzu wymagany jest ich opis. Roszczenie nie może być przedawnione, a na jego istnienie powinno istnieć potwierdzenie, którym często jest np. umowa lub faktura. Przed skierowaniem sprawy do sądu, wierzyciel powinien upewnić się, że roszczenie nie uległo przedawnieniu, dłużnik nie znajduje się w stanie upadłości oraz posiada odpowiedni majątek, z którego możliwe będzie uzyskanie zaspokojenia.

Wezwanie do zapłaty do dłużnika zostało wysłane listem poleconym. Dłużnik nie ogłosił upadłości. Dłużnik posiada majątek i/lub czerpie dochody, które mogą być źródłem spłaty jego zobowiązania. Roszczenie nie przedawniło się. Sąd rozpoznając sprawę, w której stroną jest konsument bada z urzędu czy roszczenie nie uległo przedawnieniu. W przypadku stwierdzenia przedawnienia powództwo oddala.

Koszty Windykacji Sądowej

Oprócz opłaty od wniesienia pozwu, wierzyciel ponosi koszty zastępstwa procesowego. Jest to wynagrodzenie radcy prawnego lub adwokata za reprezentowanie interesów klienta przed sądem. Co do zasady stawki zastępstwa procesowego pełnomocnicy ustalają ze swoim klientami. Ponieważ koszty te pokrywa ostatecznie strona przegrywająca Ustawodawca przewidział maksymalną wysokość kosztów, jakimi można obciążyć przegranego. INDOS SA w ramach usługi windykacji na etapie postępowania sądowego zapewnia Klientom pełną obsługę prawną: począwszy od przygotowania i złożenia w sądzie odpowiednich dokumentów, aż po reprezentowanie go przed sądem. Nasza spółka kredytuje koszty zastępstwa procesowego w postępowaniu sądowym. Oznacza to, że klient w ogóle nie ponosi kosztów adwokackich, ponieważ po rozstrzygnięciu sprawy pokrywa je dłużnik.

W przypadku należności niskonominałowych (poniżej 10 tys. zł) etap windykacji polubownej trwa maksymalnie do 3 miesięcy, a w przypadku wierzytelności wysokonominałowych windykacja polubowna trwa do 6 miesięcy. Nie da się dokładnie określić jak długo potrwa windykacja sądowa. W przypadku należności niskonominałowych proces dochodzenia należności w postępowaniu sądowym trwa ok. Wiele osób pewnie interesuje, ile trwa windykacja chwilówek. W firmach pożyczkowych sam etap polubowny może trwać nawet 60 dni, w bankach nieco krócej, bo maksymalnie 30 dni. A potem trzeba jeszcze liczyć czas konieczny do przeprowadzenia windykacji twardej.

Windykacja należności krok po kroku | Adwokat Agnieszka Bryl

Windykacja sądowa jest stosowana, gdy próby polubownego odzyskania należności nie przynoszą rezultatów. Mimo największych starań, czasami dłużnicy nie są w stanie uregulować swoich zobowiązań lub celowo ich unikają. W takich sytuacjach konieczne staje się wdrożenie bardziej zdecydowanych działań i skierowanie sprawy do postępowania sądowego. W sytuacji, gdy nakaz zapłaty zostaje zaskarżony, sąd może zwołać rozprawę, podczas której przeprowadzi postępowanie dowodowe i umożliwi stronom przedstawienie swoich argumentów. Po rozpatrzeniu sprawy sąd wydaje wyrok, w którym ocenia zasadność roszczenia i decyduje, czy uwzględnić żądanie pozwu, czy też utrzymać nakaz zapłaty w mocy, w zależności od przebiegu postępowania.

tags: #dzial #sadowy #windykacja