Koszty postępowania egzekucyjnego: kto płaci i za co?

Prowadzenie postępowania egzekucyjnego wiąże się z kosztami. Na koszty komornicze składają się opłata komornicza i wydatki związane z prowadzeniem postępowania. Upraszczając, opłaty stanowią należność na rzecz komornika, a wydatki to koszty, które komornik sam musi ponieść w związku z prowadzeniem postępowania (np. koszt wysłania listów opłacany na rzecz Poczty Polskiej). Mimo że wydatki są uwzględniane w kosztach komorniczych, to nie stanowią one wynagrodzenia komornika.

Co składa się na koszty postępowania egzekucyjnego?

Podstawowym składnikiem kosztów komorniczych stanowi opłata. Przy egzekucji świadczeń pieniężnych, czyli w zdecydowanej większości spraw, opłata komornicza stanowi prowizję od kwoty wyegzekwowanego długu. Zasadą jest naliczanie opłaty w stawce wynoszącej 10% kwoty przekazanej wierzycielowi. Istotne jest również zastrzeżenie, że końcowa opłata nie może wynieść mniej niż 200 zł i więcej niż 50 tys. zł.

Wśród najczęściej spotykanych wydatków należy wymienić koszty doręczenia korespondencji, czyli wysłania listów poleconych za pośrednictwem operatora pocztowego oraz koszty uzyskania informacji lub dokumentów koniecznych do prowadzenia postępowania. Aktualnie zapytanie do ZUS wiąże się z kosztem 52,44 zł, do Urzędu Skarbowego - 50,00 zł, a do Centralnej Bazy Ksiąg Wieczystych 20,00 zł. Załóżmy, że komornik egzekwuje dług w wysokości 500,00 zł. Minimalna opłata wyniesie wówczas 200,00 zł, natomiast wydatki będą uzależnione od czynności podjętych w sprawie. Jeśli komornik dokona zapytania do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, żeby dowiedzieć się, czy dłużnik pracuje lub pobiera emeryturę, po stronie wydatków doliczony zostanie koszt w kwocie 52,44 zł. W każdej sprawie komornik wysyła listy, których koszt wynosi obecnie 10,76 zł za jeden list polecony rozmiaru „S”.

Wszelkie koszty niezbędne do celowego przeprowadzenia egzekucji obciążają dłużnika i są od niego ściągane wraz z egzekwowanym roszczeniem. W przypadku dokonania dobrowolnej spłaty długu komornik nie zdąży dokonać wielu płatnych zapytań, które finalnie obciążałyby dłużnika, komornik nie będzie musiał również wysyłać wielu listów w sprawie.

W postępowaniu egzekucyjnym obowiązuje zasada, zgodnie z którą dłużnik powinien zwrócić wierzycielowi koszty niezbędne do celowego przeprowadzenia egzekucji. Innymi słowy przyjmuje się, że do egzekucji komorniczej dochodzi niejako „z winy” dłużnika. W związku z tym powinien on zostać obciążony opłatą, proporcjonalną do nakładu pracy komornika.

Z powyższego względu, ustalenie, kto będzie ponosić poszczególne koszty postępowania egzekucyjnego, następuje dopiero w ostatnim etapie postępowania egzekucyjnego (już po wyegzekwowaniu należności lub umorzeniu postępowania) w ramach postanowienia o ustaleniu kosztów postępowania egzekucyjnego (art. 770 § 2 k.p.c). Stosowne postanowienie w tym zakresie wydane przez komornika zawierające wezwanie do uzupełnienia wydatków przez stronę stanowi tytuł wykonawczy bez zaopatrywania go w klauzulę wykonalności (art. 124 § 2 k.p.c.).

Komornik prowadząc egzekucję o świadczenie przekraczające 20 000 zł zobowiązany jest uzyskać z centralnej informacji o zastawach rejestrowych dane o tym, czy dłużnik jest zastawcą zastawu rejestrowego oraz kto jest zastawnikiem, co wynika bezpośrednio z art. 17 ust. 1 ustawy o zastawie rejestrowym i rejestrze zastawów.

Jeżeli czynność, którą podejmuje komornik powoduje wydatki, komornik uzależnia jej dokonanie od uiszczenia zaliczki. Zaliczkę uiszcza ta strona, która wnosi o dokonanie czynności.

W przypadku, gdy komornik wybrany przez wierzyciela podejmuje czynności poza rewirem komorniczym, wydatki w postaci diet przysługujących komornikowi oraz osobom zatrudnionym w kancelarii komorniczej i uczestniczącym w tych czynnościach, kosztów przejazdów i noclegów komornika i tych osób oraz kosztów transportu specjalistycznego obciążają wierzyciela, nawet w razie przysługującego mu zwolnienia od kosztów komorniczych. Wydatków tych nie wlicza się do kosztów obciążających dłużnika.

Jeżeli przed wszczęciem postępowania egzekucyjnego w sprawie o świadczenie pieniężne komornik wykonał zabezpieczenie roszczenia pieniężnego lub europejski nakaz zabezpieczenia na rachunku bankowym o to samo świadczenie, na poczet opłaty stosunkowej zalicza się pobraną przez komornika od wierzyciela opłatę stosunkową od wniosku o zabezpieczenie.

Jeżeli nieruchomość, lokal lub pomieszczenie są wykorzystywane przez dłużnika wyłącznie do prowadzenia działalności gospodarczej, w/w opłatę powiększa się o opłatę w wysokości 1000 złotych od drugiej i każdej kolejnej izby wchodzącej w skład nieruchomości, lokalu lub pomieszczenia, którego ma dotyczyć egzekucja.

Jeżeli dłużnik spełni świadczenie stwierdzone w tytule wykonawczym najpóźniej na 3 dni przed planowanym wykonaniem tytułu wykonawczego, komornik zwraca wierzycielowi 50% uiszczonej opłaty.

Czy opłaty komornicze są zawsze naliczane?

Nie. Jeśli w momencie prowadzenia postępowania egzekucyjnego zadłużenie jest nieściągalne, tzn. dłużnik nie posiada majątku pozwalającego na prowadzenie egzekucji (np. osiąga minimalne wynagrodzenie, nie posiada samochodu, nie ma oszczędności i nie chce samodzielnie spłacać długu itp.) prawdopodobnie po wielu czynnościach podjętych w celu ustalenia stanu majątkowego dłużnika komornik umorzy postępowanie egzekucyjne. Należy jednak pamiętać, że umorzenie postępowania nie oznacza umorzenia długu. Dług nadal istnieje, odsetki od długu wciąż rosną, a wierzyciel może ponownie za jakiś czas złożyć wniosek o egzekucję do wybranego przez siebie komornika. Ponadto wierzyciel ma prawo domagać się zwrotu kosztów ustalonych przez komornika, który uprzednio prowadził postępowanie i któremu nie udało się ściągnąć długu.

Kto ponosi koszty postępowania egzekucyjnego?

W przypadku dokonania dobrowolnej spłaty długu komornik nie zdąży dokonać wielu płatnych zapytań, które finalnie obciążałyby dłużnika, komornik nie będzie musiał również wysyłać wielu listów w sprawie.

W razie umorzenia postępowania egzekucyjnego na wniosek wierzyciela albo na podstawie art. 824 § 1 pkt 4 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego, wierzyciela obciąża opłata stosunkowa w wysokości 5% wartości świadczenia pozostałego do wyegzekwowania. Jeżeli jednak wierzyciel wykaże, że przyczyna umorzenia postępowania egzekucyjnego wiąże się ze spełnieniem świadczenia przez dłużnika w terminie miesiąca od dnia doręczenia dłużnikowi zawiadomienia o wszczęciu egzekucji albo z zawarciem w tym terminie porozumienia między wierzycielem a dłużnikiem dotyczącego sposobu lub terminu spełnienia świadczenia, opłata ta obciąża dłużnika. W razie umorzenia postępowania z innych przyczyn niż te wskazane powyżej komornik pobiera od wierzyciela opłatę w wysokości 150 złotych.

W razie oczywiście niecelowego wszczęcia postępowania egzekucyjnego lub wskazania we wniosku o wszczęcie egzekucji osoby niebędącej dłużnikiem komornik wydaje postanowienie o pobraniu od wierzyciela opłaty stosunkowej w wysokości 10% egzekwowanego świadczenia. W takim przypadku komornik nie ściąga ani nie pobiera opłaty od dłużnika, a opłatę ściągniętą lub pobraną zwraca dłużnikowi.

W sprawach o egzekucję świadczeń powtarzających się w przypadku umorzenia postępowania egzekucyjnego na wniosek wierzyciela albo na podstawie art. 824 § 1 pkt 4 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego dłużnika obciąża opłata stosunkowa w wysokości 5% wartości świadczenia pozostałego do wyegzekwowania.

W razie umorzenia postępowania egzekucyjnego z innych przyczyn niż wskazane w ust. 1 komornik pobiera od wierzyciela opłatę w wysokości 150 złotych, z wyjątkiem przypadków, o których mowa w art. 30.

Opłata stała od wniosku o wszczęcie egzekucji wprowadzenia w posiadanie nieruchomości służącej do zaspokojenia potrzeb mieszkaniowych dłużnika albo opróżnienia lokalu lub pomieszczenia służącego do zaspokojenia takich potrzeb wynosi 1500 złotych.

Nowelizacja przepisów a koszty egzekucyjne

Do niedawna jedynym odstępstwem od zasady, że koszty postępowania ponosi dłużnik, był art. 49 ust. 4 ustawy o kosztach komorniczych. W ostatnim czasie, a dokładnie 26 grudnia 2013 r., weszła w życie nowelizacja art. 49 ww. ustawy. Tytułem wyjaśnienia - we wcześniejszej wersji ustawy funkcjonowała reguła, zgodnie z którą, jeśli postępowanie egzekucyjne zostało umorzone na wniosek wierzyciela lub na podstawie art. 823 K.p.c., to koszty postępowania ponosił zawsze dłużnik. Art. 823 K.p.c. dotyczy umorzenia postępowania egzekucyjnego z mocy samego prawa z uwagi na bezczynność wierzyciela. Sytuacja taka powodowała, że nawet w przypadku, gdy faktyczną przyczyną umorzenia postępowania egzekucyjnego była utrata mocy tytułu wykonawczego, to i tak dłużnik musiał zapłacić koszty prowadzonej egzekucji.

Obecnie, jeśli dłużnik wykaże, że orzeczenie na którym oparto klauzulę wykonalności zostało uchylone lub zmienione w taki sposób, iż nie nadaje się do wykonania, utraciło moc lub tytuł wykonawczy został pozbawiony wykonalności z przyczyn innych niż zaspokojenie wierzyciela, może nie ponosić kosztów postępowania. Chodzi więc np. o uchylenie klauzuli wykonalności nakazu zapłaty w wyniku złożenia zażalenia na postanowienie o jej nadaniu. W tym zażaleniu dłużnik musi wykazać na przykład, że nakaz zapłaty nigdy się nie uprawomocnił, tym samym wierzyciel nie mógł uzyskać klauzuli wykonalności, ponieważ pozew został wysłany na błędny adres. Z kolei uchylenie klauzuli powoduje, iż nakaz zapłaty nie może stanowić tytułu wykonawczego, a tym samym komornik na jego podstawie nie może prowadzić egzekucji. Tak więc obecnie, w ww. wypadkach, wykorzystując dowolne środki, np. dokumenty potwierdzające uchylenie klauzuli wykonalności, dłużnik może uwolnić się od obowiązku zapłaty kosztów egzekucyjnych.

Często jednak dłużnik nie ma możliwości przedstawienia komornikowi orzeczenia potwierdzającego utratę mocy tytułu wykonawczego przed zakończeniem postępowania egzekucyjnego. W takiej sytuacji dłużnik nie traci swego uprawnienia, może bowiem wystąpić ze stosownym wnioskiem do komornika w terminie trzech miesięcy od uprawomocnienia się orzeczenia stwierdzającego np. utratę mocy tytułu wykonawczego.

Dlaczego ustawodawca nagle postanowił wprowadzić do ustawy o komornikach zapisy korzystne dla dłużników? Odpowiedź znajdziesz w wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 26 czerwca 2012 r. (sygn. akt P 13/11) stwierdzającym niezgodność przepisu art. 49 ust. 2 zd. pierwsze ww. ustawy z art. 2 Konstytucji RP. Celem uchwalonej nowelizacji jest więc wykonanie obowiązku dostosowania systemu prawa do postanowień zawartych w tym orzeczeniu.

Opłaty stałe i stosunkowe

Wśród opłat komorniczych wyróżniamy opłaty stałe i stosunkowe. Opłata stała jest niezależna od wartości dochodzonego roszczenia, a jej wysokość regulują przepisy prawa. Opłata stosunkowa jest natomiast uzależniona od wartości wyegzekwowanego świadczenia i stanowi określony procent tej kwoty.

Przy egzekucji świadczeń pieniężnych komornik pobiera opłatę w wysokości 10% wartości wyegzekwowanego świadczenia. Opłaty stosunkowe w sprawie nie mogą być niższe niż 150 złotych i wyższe niż 50.000 złotych.

Opłata stała od zlecenia sądu albo wniosku powoda o bezpośrednie i osobiste doręczenie pism wynosi 60 złotych. Opłata stała od wniosku o podjęcie czynności zmierzających do ustalenia aktualnego adresu zamieszkania adresata wynosi 40 złotych.

Komornik wziął 10000 zł opłaty! Sąd mu kazał oddać 7000

Koszty komornicze w praktyce

Załóżmy, że komornik egzekwuje dług w wysokości 500,00 zł. Minimalna opłata wyniesie wówczas 200,00 zł, natomiast wydatki będą uzależnione od czynności podjętych w sprawie. Jeśli komornik dokona zapytania do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, żeby dowiedzieć się, czy dłużnik pracuje lub pobiera emeryturę, po stronie wydatków doliczony zostanie koszt w kwocie 52,44 zł. W każdej sprawie komornik wysyła listy, których koszt wynosi obecnie 10,76 zł za jeden list polecony rozmiaru „S”.

Jeśli potrzebujesz pomocy przy analizie prawidłowości ustalonych kosztów postępowania egzekucyjnego, skontaktuj się z prawnikami z Kancelarii Urban - chętnie Ci pomogą i przekażą wytyczne, dzięki którym będziesz wiedział, w jaki sposób prawidłowo postąpić.

tags: #gdy #komornik #pobiera #oplaty #za #egzekucje