Niepłacenie alimentów – jak działa komornik i jakie są konsekwencje?
Wyrok zasądzający alimenty to dopiero pierwszy etap do uzyskania pieniędzy potrzebnych do zaspokajania potrzeb dziecka. Samo orzeczenie nie daje gwarancji, że dłużnik alimentacyjny będzie regulował swoje zobowiązania, albo że będzie regulował je na czas. Trudniejsza sytuacja jest, gdy rodzic nie płaci, lub nie robi tego w terminie. W takim przypadku, wyrok to pierwszy krok do zaspokojenia potrzeb dziecka. Po uzyskaniu wyroku, z pomocą wierzycielowi przychodzi komornik, który prowadzi postępowanie egzekucyjne, zmierzające do wyegzekwowania należnych dziecku kwot.
Dłużnicy, także i ci alimentacyjni mają sporo pomysłów na uniemożliwianie egzekucji. Nagle, w trakcie postępowania egzekucyjnego, okazuje się, że dłużnik w zasadzie nie ma żadnego majątku i w ogóle nie ma pracy. Komornik niestety w takich sytuacjach jest bezsilny. To, że komornik nie ma jak wyegzekwować alimentów, nie oznacza, że wierzyciel nie może już nic zrobić. Osoba uprawniona do alimentów, w przypadku bezskuteczności egzekucji, może złożyć wniosek o podjęcie działań wobec dłużnika alimentacyjnego.
Kiedy komornik jest potrzebny?
Komornik sądowy jest funkcjonariuszem publicznym działającym przy Sądzie Rejonowym. W sytuacji, gdy wierzyciel żąda wszczęcia postępowania egzekucyjnego, nie ma on prawa odmówić. W sprawie alimentacyjnej komornik jest uprawniony do egzekwowania od dłużnika zarówno alimentów bieżących, jak i zaległych. Warto zaznaczyć, iż w przypadku świadczeń zaległych, już jeden dzień opóźnienia w płatności uprawnia wierzyciela do złożenia wniosku o wszczęcie egzekucji. W związku z tym w sytuacji nieuiszczenia alimentów przez zobowiązanego, reakcja drugiej strony może być natychmiastowa.
Egzekucja sądowa prowadzona jest na podstawie tytułu wykonawczego, tj. tytułu egzekucyjnego zaopatrzonego w klauzulę wykonalności. Zgodnie z art. 1082 KPC tytułowi egzekucyjnemu, zasądzającemu alimenty, sąd nadaje klauzulę wykonalności z urzędu. Ponadto konieczne jest złożenie stosownego wniosku o wszczęcie egzekucji świadczeń alimentacyjnych, w którym wskazać należy m.in. dane osobowe: małoletniego, jego przedstawiciela ustawowego oraz dłużnika; należności, które mają zostać wyegzekwowane, a także sposoby prowadzenia egzekucji. Jeżeli wnioskodawca posiada wiedzę odnośnie majątku dłużnika, w szczególności rachunków bankowych czy miejsca zatrudnienia, warto poinformować o tym komornika. Jednak brak takowych danych nie stanowi przeszkody w prowadzeniu postępowania, gdyż komornik podejmie działania mające na celu ustalenie składników majątku zobowiązanego. Jeżeli w postępowaniu egzekucyjnym wierzyciela reprezentuje adwokat bądź radca prawny, wymagane jest również złożenie stosownego pełnomocnictwa.
W przypadku egzekucji alimentów wierzyciel nie jest obciążony kosztami postępowania. W związku z tym w momencie wszczęcia sprawy nie wzywa się go do uiszczenia zaliczki na wydatki gotówkowe poniesione przez komornika. Przepisy jasno stanowią, iż wszystkie koszty ponosi dłużnik alimentacyjny.
Co może komornik?
Komornik prowadzi egzekucję w sposób wskazany przez wierzyciela we wniosku. Możliwe jest zajęcie m.in. wierzytelności na rachunku bankowym dłużnika, wynagrodzenia za pracę, ruchomości oraz innych wierzytelności. Warto podkreślić, iż w przypadku postępowania alimentacyjnego brak jest kwoty wolnej od zajęcia. Oznacza to, iż komornik może dokonywać potrąceń nawet z minimalnego wynagrodzenia za pracę, a kwoty z rachunku bankowego podlegają zajęciu w całości. Istotny jest również fakt, iż alimenty „posiadają pierwszeństwo” przed innymi należnościami. W związku z tym w przypadku, gdy komornik prowadzi przeciwko dłużnikowi także inne postępowania, wyegzekwowane środki zostaną w pierwszej kolejności zaliczone na poczet alimentów.
Komornik w sprawach alimentacyjnych ma szersze uprawnienia niż przy zwykłych długach. To Twoja pierwsza linia obrony. Jeśli komornik i alimenty to temat, który spędza Ci sen z powiek, musisz wiedzieć, jakie narzędzia posiada ten funkcjonariusz:
- Zajęcie wynagrodzenia: W przypadku alimentów komornik może zająć aż 60% pensji (przy zwykłych długach jest to 50%), a kwota wolna od potrąceń w zasadzie nie obowiązuje.
- Zajęcie rachunków bankowych: Blokada środków na koncie.
- Zajęcie zwrotu podatku: Urząd Skarbowy przeleje nadpłatę podatku dłużnika bezpośrednio do komornika.
Dłużnik pracuje „na czarno” lub ukrywa dochody. To plaga polskich spraw alimentacyjnych. Oficjalnie bezrobotny, a jeździ nowym samochodem zarejestrowanym na matkę lub nową partnerkę. Co wtedy? Komornik często rozkłada ręce, bo w systemie ZUS dłużnik nie figuruje. Tutaj musisz wykazać się inicjatywą. Wniosek do komornika o wyjawienie majątku to podstawa. Jeśli dłużnik skłamie przed sądem co do swojego majątku, grozi mu odpowiedzialność karna za składanie fałszywych zeznań. Dodatkowo, w mojej pracy często sugeruję Klientom złożenie wniosku do Państwowej Inspekcji Pracy o kontrolę u pracodawcy, który zatrudnia dłużnika „na lewo”.
Bezskuteczna egzekucja - co dalej?
Pomimo rzetelnych działań komornika sądowego może dojść do sytuacji, w której brak jest składnika majątku dłużnika umożliwiającego skuteczną egzekucję. W takim przypadku po upływie dwóch miesięcy postępowania należy złożyć do komornika wniosek o wydanie zaświadczenia o bezskuteczności egzekucji oraz o dokonywanych przez dłużnika wpłatach (bądź ich braku). Dokumenty te umożliwią ubieganie się o świadczenie z funduszu alimentacyjnego. Ponadto wierzycielowi przysługuje prawo skierowania wniosku do prokuratora o pociągnięcie dłużnika do odpowiedzialności karnej za uchylanie się od alimentacji.
Jeśli egzekucja komornicza okaże się bezskuteczna (komornik musi wydać stosowne zaświadczenie), możesz zwrócić się do państwa. Fundusz Alimentacyjny wypłaci Ci świadczenie (obecnie do 500 zł, choć trwają prace nad podwyższeniem progu), ale pod pewnymi warunkami. Kluczowe jest kryterium dochodowe. Niestety, wielu rodziców pracujących na etacie przekracza ten próg o przysłowiowe grosze. Warto jednak sprawdzić aktualne przepisy, bo Fundusz Alimentacyjny i zaległe alimenty to temat dynamiczny. Pamiętaj też, że pieniądze z Funduszu to dług dłużnika wobec Skarbu Państwa - i państwo ten dług ściąga bardzo skutecznie.
Złóż wniosek do Gminy (funduszu alimentacyjnego) o podjęcie działań wobec dłużnika alimentacyjnego. Co może zrobić urzędnik? 1. Zatrzymać prawo jazdy dłużnika (to boli najbardziej, zwłaszcza tych, którzy pracują jako kierowcy „na czarno”). 2. Wpisać go do Biur Informacji Gospodarczej (BIG) - koniec z zakupami na raty, abonamentem na telefon czy kredytem.
Kiedy niepłacenie alimentów to przestępstwo?
Niepłacenie alimentów to nie tylko dług cywilny, to przestępstwo z art. 209 Kodeksu karnego. Jeśli zaległość wynosi równowartość 3 świadczeń okresowych, dłużnikowi grozi więzienie. Co musisz zrobić? Idź na policję lub do prokuratury i złóż zawiadomienie o podejrzeniu popełnienia przestępstwa. Dołącz zaświadczenie od komornika o bezskuteczności egzekucji. Często samo wezwanie na przesłuchanie na komendę działa na dłużnika „cudownie uzdrawiająco” i pieniądze nagle się znajdują. Pamiętaj, że wysokość długu zależy od tego, jak obliczono wysokość alimentów w wyroku.
Zgodnie z art. 209 Kodeksu karnego, kto uchyla się od obowiązku alimentacyjnego, jeżeli łączna wysokość powstałych zaległości stanowi równowartość co najmniej 3 świadczeń okresowych (czyli zazwyczaj 3 miesięcy), podlega grzywnie, karze ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do roku. Co więcej, jeśli dłużnik naraża osobę uprawnioną na niemożność zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych, kara pozbawienia wolności może wynieść nawet do 2 lat.
Kiedy obowiązek alimentacyjny wygasa?
Obowiązek alimentacyjny wygasa, gdy ustanie stan niedostatku lub gdy dziecko osiągnie samodzielność finansową. Pełnoletność dziecka (18 lat) nie jest automatycznym zakończeniem obowiązku alimentacyjnego. Jeżeli dziecko uczy się w szkole, na studiach albo z innych powodów nie jest w stanie samodzielnie się utrzymać, obowiązek alimentacyjny trwa nadal. Jeżeli uważasz, że dziecko jest już samodzielne i nie powinieneś płacić alimentów, musisz złożyć sprawę do sądu o uchylenie obowiązku alimentacyjnego. Wniosek możesz złożyć np. wtedy, gdy edukacja dziecka się zakończy lub gdy wejdzie ono w związek małżeński.
Nawet jeśli obowiązek alimentacyjny został zniesiony, a w przeszłości powstały zaległości, komornik dalej będzie prowadził egzekucję do czasu spłaty całej kwoty. Obowiązek alimentacyjny nie zawsze ma swój koniec. Warto pamiętać, że o ile da się pracować „na czarno”, to nie da się w ten sposób otrzymywać świadczeń emerytalno-rentowych.
Obowiązek alimentacyjny ustalony jest zawsze między konkretnymi stronami. Innymi słowy jest to świadczenie od wskazanej osoby na rzecz wskazanej osoby, więc w przypadku śmierci jednej z tych osób obowiązek alimentacyjny wygasa i nie przechodzi na spadkobierców. Natomiast jeśli dłużnik zalegał z zapłatą alimentów i w sprawie występuje zadłużenie - długi te są zaliczane do długów spadkowych i alimentowany może się domagać ich zaspokojenia z majątku spadkowego od osób dziedziczących po zmarłym dłużniku. Świadczenia wymagalne do dnia śmierci dłużnika obciążają spadek po nim. Natomiast obowiązek alimentacyjny w zakresie płacenia bieżących alimentów nie przechodzi automatycznie na spadkobierców.
Rola adwokata w egzekucji alimentów
Egzekucja alimentów może być skomplikowanym procesem, dlatego warto skorzystać z pomocy doświadczonego adwokata. Prawnik specjalizujący się w prawie rodzinnym może pomóc w:
- Przygotowaniu wniosku o egzekucję do komornika
- Złożeniu wniosku o świadczenia z Funduszu Alimentacyjnego
- Sporządzeniu zawiadomienia o popełnieniu przestępstwa niealimentacji
- Reprezentowaniu interesów wierzyciela w postępowaniu egzekucyjnym
Adwokat może również doradzić w kwestii innych działań prawnych, takich jak złożenie pozwu o podwyższenie alimentów czy wniosku o odebranie władzy rodzicielskiej dłużnikowi alimentacyjnemu.
Jak uzyskać alimenty na dziecko? Poradnik dla osób z problemami w egzekwowaniu świadczeń
Niepłacenie alimentów to przemoc ekonomiczna. Nie musisz walczyć z tym samodzielnie. Pomogę Ci uruchomić wszystkie prawne mechanizmy, by odzyskać pieniądze dla Twojego dziecka.
tags: #nieplacenie #alimentow #komornik