Tytuł wykonawczy z błędną klauzulą wykonalności: co to jest i jak postępować?
Tytuł wykonawczy to kluczowy dokument w postępowaniu egzekucyjnym, na podstawie którego rozpoczyna się egzekucja komornicza. Jest to tytuł egzekucyjny, któremu nadano klauzulę wykonalności. Jednak co w sytuacji, gdy pierwotny tytuł wykonawczy zostanie utracony lub zawiera błąd w klauzuli wykonalności? Czy utrata tytułu wykonawczego jest tożsama z utratą możliwości dochodzenia roszczenia w drodze egzekucji sądowej?
Ustawodawca przewidział procedury postępowania w takich przypadkach. Kluczowe jest zrozumienie różnicy między tytułem egzekucyjnym a tytułem wykonawczym. Tytuł egzekucyjny to dokument potwierdzający istnienie obowiązku dłużnika wobec wierzyciela, np. orzeczenie sądu, nakaz zapłaty czy ugoda sądowa. Dopiero po nadaniu mu klauzuli wykonalności przez sąd, staje się on tytułem wykonawczym, który umożliwia wszczęcie egzekucji komorniczej.
Co to jest tytuł egzekucyjny?
Tytułem egzekucyjnym jest dokument, który potwierdza obowiązek zapłaty określonej kwoty przez dłużnika na rzecz wierzyciela lub inny obowiązek zobowiązanego na rzecz uprawnionego. Co do zasady, tytułem egzekucyjnym jest orzeczenie sądu stwierdzające obowiązek spełnienia świadczenia przez dłużnika na rzecz wierzyciela. W tytule egzekucyjnym określona jest wysokość długu oraz dokładne wskazanie, kto jest dłużnikiem, a kto wierzycielem. Znajdują się tam także dane pozwalające komornikowi sądowemu lub administracyjnemu na wyegzekwowanie należności objętej tym tytułem. Tytułem egzekucyjnym będzie więc orzeczenie sądu, w tym sądu polubownego, orzeczenie referendarza sądowego, ugoda sądowa oraz inne orzeczenia i akty, jeśli przepisy szczególne tak stanowią. Niemniej, na podstawie samego tytułu egzekucyjnego nie można jeszcze skierować sprawy do egzekucji, czyli wszcząć postępowania egzekucyjnego prowadzonego przez właściwego komornika sądowego.
Czym jest tytuł wykonawczy?
Tytułem wykonawczym jest natomiast tytuł egzekucyjny (np. wyrok sądu) zaopatrzony w klauzulę wykonalności. Uzyskanie orzeczenia sądu zasądzającego zapłatę długu przez dłużnika (tytułu egzekucyjnego) na naszą rzecz nie jest wystarczające do wszczęcia przez komornika sądowego egzekucji. Takie orzeczenie musi zostać zaopatrzone przez sąd w klauzulę wykonalności. Klauzula wykonalności stanowi potwierdzenie przez sąd, że kwota określona w dokumencie mającym stanowić podstawę egzekucji może zostać wyegzekwowana przez komornika, w szczególności komornika sądowego. Jest to dodatkowe potwierdzenie, że komornik prowadzący postępowanie egzekucyjne może wykonywać czynności egzekucyjne.
Postanowienie o nadaniu klauzuli wykonalności wymienia także tytuł egzekucyjny, a w razie potrzeby oznacza świadczenie podlegające egzekucji i zakres egzekucji oraz wskazuje, czy orzeczenie podlega wykonaniu jako prawomocne, czy jako natychmiast wykonalne. Po ogłoszeniu (wydaniu, jeżeli ogłoszenia nie było) postanowienia o nadaniu klauzuli wykonalności, umieszcza się klauzulę wykonalności na tytule egzekucyjnym. Postanowienie o nadaniu klauzuli wykonalności łączy się trwale z tytułem egzekucyjnym. Jeżeli na tytule egzekucyjnym nie można zapisać klauzuli wykonalności z powodu braku miejsca, klauzulę zamieszcza się na karcie trwale połączonej z tytułem egzekucyjnym, z tym, że początek tekstu klauzuli powinien być umieszczony na tytule egzekucyjnym.
Treść klauzuli wykonalności zwykle brzmi: „W imieniu Rzeczypospolitej Polskiej, dnia ... 20... r. Sąd ... w ... / Referendarz sądowy w Sądzie ... w ... stwierdza, że niniejszy tytuł uprawnia do egzekucji w całości / w zakresie ...”. Tytuł wykonawczy wydany na podstawie pierwszego wniosku otrzymasz bez opłaty kancelaryjnej. W niektórych przypadkach sąd pobiera opłatę stałą 50 zł za nadanie klauzuli wykonalności. Na postanowienie sądu co do nadania klauzuli wykonalności przysługuje zażalenie.
Postępowanie w przypadku utraty tytułu wykonawczego
Sytuacja utraty bądź zagubienia tytułu wykonawczego będzie dotyczyć przede wszystkim takich podmiotów jak wierzyciel czy komornik. Ustawodawca w art. 794 zd. 1 Kodeksu postępowania cywilnego przewidział tryb postępowania, jaki należy uruchomić, aby ponownie uzyskać tytuł wykonawczy. Ponowne wydanie tytułu wykonawczego zamiast utraconego może nastąpić jedynie na mocy postanowienia sądu wydanego po przeprowadzeniu rozprawy.
Aby ponownie uzyskać tytuł wykonawczy, należy złożyć stosowny wniosek do sądu. Sądem właściwym do ponownego wydania tytułu wykonawczego jest ten, który wydał go uprzednio. Zatem analogicznie do tegoż sądu należy skierować wspomniany wniosek. Ustawa narzuca formę rozprawy, a mianowicie sąd musi wyznaczyć, a następnie przeprowadzić rozprawę. Nie czyni tego jednak z urzędu.
Na kim spoczywa obowiązek udowodnienia faktu utraty tytułu wykonawczego? Zgodnie z ogólną zasadą ciężaru dowodu, wyrażoną w art. 6 Kodeksu cywilnego, obowiązek ten spoczywa na tym podmiocie, który z danego faktu wywodzi skutki prawne, a więc tym, który złożył wniosek o ponowne wydanie tytułu wykonawczego w zamian utraconego. Zgodnie z orzecznictwem Sądu Najwyższego, powinien on uwiarygodnić sam fakt utraty tytułu, co nie jest jednoznaczne z jego wyraźnym udowodnieniem. Pogląd ten współgra z brzmieniem trzeciego zdania art. 794 kpc, a mianowicie, że w postępowaniu sąd ogranicza badanie do faktu utraty tytułu wykonawczego. Ustawodawca nie formułuje katalogu zdarzeń - przyczyn uzasadniających utratę, co pozwala mniemać, że mogą być one dowolne. Najważniejsze, aby skutkowały faktyczną utratą tytułu i w ocenie sądu były wiarygodne. W orzecznictwie SN można odnaleźć jedynie wymóg, iż utrata tytułu wykonawczego ma nastąpić wbrew woli wierzyciela. O tym, czy zostanie wydany ponowny tytuł wykonawczy, zadecyduje przebieg rozprawy.
Europejski Tytuł Egzekucyjny
W przypadku, gdy egzekucja ma być prowadzona w innym państwie Unii Europejskiej (UE), wówczas należy wystąpić do właściwego sądu o nadanie zaświadczenia Europejskiego Tytułu Egzekucyjnego (ETE). Europejski Tytuł Egzekucyjny to orzeczenie sądu lub ugoda zawarta przed sądem lub zatwierdzona przez sąd, wraz z zaświadczeniem europejskiego tytułu egzekucyjnego. Sąd zaświadcza, że orzeczenie lub ugoda spełniają warunki określone w rozporządzeniu (WE) nr 805/2004 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 21 kwietnia 2004 r. w sprawie utworzenia Europejskiego Tytułu Egzekucyjnego dla roszczeń bezspornych. Po otrzymaniu takiego zaświadczenia wierzyciel jest uprawniony do wszczęcia postępowania egzekucyjnego w innym państwie członkowskim Unii Europejskiej (UE).
Bankowy Tytuł Egzekucyjny - Konferencja Prasowa
Wydawanie kolejnych tytułów wykonawczych
W razie potrzeby prowadzenia egzekucji na rzecz kilku osób lub przeciwko kilku osobom albo z kilku składowych części majątku tego samego dłużnika, sąd oprócz pierwszego tytułu wykonawczego może wydawać kolejne tytuły, w których oznaczy w jakim konkretnym celu zostały one wydane. Najczęściej z taką sytuacją mamy do czynienia, gdy zwrot długu został zasądzony od kilku osób solidarnie.
Pamiętaj, że nie musisz składać wniosku o nadanie klauzuli wykonalności, jeśli sąd wydał nakaz zapłaty w elektronicznym postępowaniu upominawczym. Jeśli tytuł egzekucyjny został wydany przez sąd, to klauzulę wykonalności nadaje sąd pierwszej instancji, w którym sprawa się toczyła lub toczy. Sąd drugiej instancji nadaje klauzulę wykonalności, dopóki akta sprawy znajdują się w tym sądzie. Od tej ostatniej zasady jest kilka wyjątków. Jeżeli do wniosku nie dołączysz tytułu egzekucyjnego, to sąd wezwie cię, żebyś to zrobił.
Windykacja należności, jako proces, jeszcze nie sądowy, rozpoczyna się od nieformalnych prób skłonienia dłużnika do dobrowolnej zapłaty należności (windykacja przedsądowa), przez postępowanie sądowe, po właściwe postępowanie egzekucyjne przeprowadzane przez komornika sądowego. Najczęściej spory pomiędzy partnerami biznesowymi dotyczą rozliczeń finansowych. Jeżeli, w przypadku sporu, nie uda ci się dojść z kontrahentem do porozumienia i chcesz skierować sprawę do komornika, to wcześniej musisz uzyskać tytuł wykonawczy. Musisz mieć tytuł wykonawczy, żeby skierować sprawę do komornika.
tags: #sadowy #tytul #wykonawczy #z #bledna #klauzula