Tytuł wykonawczy przeciwko wspólnikom spółki jawnej po jej wykreśleniu z KRS: możliwości, ograniczenia i praktyczne kroki

Wykreślenie spółki jawnej z Krajowego Rejestru Sądowego (KRS) nie musi oznaczać końca możliwości odzyskania pieniędzy przez wierzycieli. Jeżeli wierzyciel ma już tytuł przeciwko spółce, może żądać klauzuli wykonalności przeciwko wspólnikowi na podstawie art. 7781 Kodeksu postępowania cywilnego. Sama wykreślenie nie powoduje automatycznego wygaśnięcia roszczeń ani nie zamyka drogi do dochodzenia należności.

Najważniejsze zasady odpowiedzialności wspólników spółki jawnej

Spółka jawna jest spółką osobową, która prowadzi przedsiębiorstwo pod własną firmą i nie jest inną spółką handlową. Każdy wspólnik odpowiada za zobowiązania spółki bez ograniczenia, całym swoim majątkiem, solidarnie z pozostałymi wspólnikami oraz ze spółką. Odpowiedzialność ta ma charakter osobisty i nieograniczony, a umowne ograniczenia odpowiedzialności wspólników wobec wierzycieli zewnętrznych nie są skuteczne.

Odpowiedzialność wspólnika ma charakter subsydiarny. Oznacza to, że egzekucję z majątku wspólnika można prowadzić co do zasady wtedy, gdy egzekucja z majątku spółki okaże się bezskuteczna. Przepisy umożliwiają wytoczenie powództwa przeciwko wspólnikowi nawet przed bezskutecznością egzekucji z majątku spółki. W praktyce oznacza to, że wierzyciel może domagać się zapłaty całości długu od pojedynczego wspólnika, od kilku wspólników lub od wszystkich, ale dopiero po rozważeniu, czy egzekucja z majątku spółki nie była pierwszą i zasadną drogą.

Kiedy i jak można nadać klauzulę wykonalności przeciwko wspólnikowi

Jeżeli wierzyciel ma już prawomocny wyrok, nakaz zapłaty lub inny tytuł egzekucyjny przeciwko spółce jawnej, może skorzystać z art. 7781 KPC. Wykreślenie spółki z KRS może przemawiać za tym, że egzekucja przeciwko niej jest oczywiście bezskuteczna. Sąd Najwyższy w uchwale z dnia 4 września 2009 r., III CZP 52/09, przyjął, że wykreślenie spółki jawnej z rejestru przedsiębiorców nie wyłącza nadania klauzuli wykonalności przeciwko wspólnikowi na podstawie art. 7781 K.p.c. Nie dotyczy to jednak sytuacji, gdy wspólnik nie znajduje się już w spółce w chwili wszczęcia postępowania.

W praktyce, jeśli nie masz jeszcze wyroku lub nakazu zapłaty przeciwko spółce, a spółka została wykreślona z KRS, strategia zależy od dokumentów, dat wymagalności faktur i ryzyka przedawnienia. Wierzyciel może także rozważyć pozew przeciwko byłym wspólnikom, które spełniają warunki z art. 7781 KPC. Wniosek o nadanie klauzuli wykonalności przeciwko wspólnikom składa się do właściwego sądu, dołącza tytuł egzekucyjny przeciwko spółce, odpis z KRS potwierdzający status wspólnika oraz dowody na bezskuteczność egzekucji z majątku spółki lub okoliczność, że egzekucja ta będzie oczywiście bezskuteczna.

Orzecznictwo i praktyczne interpretacje

Sąd Apelacyjny w Katowicach w wyroku z dnia 1 marca 2018 r., I ACa 801/17, podkreślił gwarancyjny charakter odpowiedzialności wspólnika za cudzy dług spółki, a także wskazał, że odpowiedzialność wspólników nie wygasa po likwidacji czy wykreśleniu spółki. W sprawach dotyczących faktur z 2019 r. najważniejszym problemem może być przedawnienie. Roszczenia związane z przewozem mogą podlegać krótkim terminom przedawnienia, zależnie od rodzaju przewozu, treści umowy, trasy, dokumentów przewozowych oraz przepisów właściwych dla danej usługi. Wierzyciel powinien sprawdzić, czy przerwano lub zawieszono bieg przedawnienia przed upływem terminu właściwego dla danego roszczenia. Ogólnie, samo wysłanie wezwania do zapłaty nie przerywa biegu przedawnienia.

W praktyce warto rozpocząć od zebrania pełnej dokumentacji: ustalić, czy istnieje tytuł przeciwko spółce, sprawdzić daty wymagalności faktur i ocenić ryzyko przedawnienia. Jeżeli istnieje tytuł przeciwko spółce, można złożyć wniosek o nadanie klauzuli wykonalności przeciwko wspólnikom. Należy także zwrócić uwagę na zmianę składu wspólników w czasie trwania zobowiązań - moment utraty członkostwa ma wpływ na możliwość nadania klauzuli. W razie przeniesienia całości praw i obowiązków na inną osobę chwilą utraty członkostwa jest data wynikająca z umowy (lub jej skutecznego zawarcia).

Wykreślenie spółki jawnej z KRS nie wyłącza co do zasady odpowiedzialności wspólników za zobowiązania spółki. Zatem w pewnych okolicznościach możliwe jest nadanie klauzuli wykonalności przeciwko wspólnikowi jeszcze przed zakończeniem egzekucji z majątku spółki, o ile spełnione są warunki z art. 7781 KPC. W przypadku powództw wszczynanych po wykreśleniu spółki istotne znaczenie ma data powstania zobowiązania i to, kto odpowiadał w danym okresie. W szczególnych okolicznościach, kiedy egzekucja z majątku spółki jawnej okaże się bezskuteczna, wierzyciel może zwrócić się do sądu z wnioskiem o nadanie klauzuli wykonalności przeciwko wspólnikowi na podstawie art. 7781 K.p.c.

Praktyczne działania dla wierzyciela

1. Zgromadź pełną dokumentację roszczenia: tytuł przeciwko spółce, faktury, korespondencję, potwierdzenia dostaw i usługi.
2. Sprawdź, czy spółka została wykreślona z KRS oraz kto był wspólnikiem w okresie powstawania długu i na dzień zakończenia działalności spółki.
3. Jeżeli istnieje tytuł przeciwko spółce, rozważ złożenie wniosku o nadanie klauzuli wykonalności przeciwko wspólnikom na podstawie art. 7781 KPC.
4. Ocenić przedawnienie roszczeń, zwłaszcza w sprawach transportowych; sprawdzić przerwy i zawieszenia biegu przedawnienia oraz okoliczności przerywania przedawnienia (np. doręczenie wezwania nie zawsze przerywa), a także wpływ korespondencji na ocenę biegu przedawnienia.
5. Analizuj daty utraty statusu wspólnika i sposób przejęcia ogółu praw i obowiązków w przypadku wniesienia powództwa po utracie statusu wspólnika.
6. Przygotuj wniosek o nadanie klauzuli wykonalności przeciwko wspólnikom wraz z dowodami na bezskuteczność egzekucji z majątku spółki.

Elementy mające znaczenie w procesie

• Wpis wspólnika do KRS ma charakter deklaratoryjny, a wygaśnięcie statusu wspólnika wpływa na dopuszczalność przyszłych działań, ale samo wykreślenie spółki nie pozbawia wierzyciela możliwości prowadzenia egzekucji wobec wspólników w odpowiednich okolicznościach.
• Moment utraty członkostwa w spółce (data wynikająca z umowy lub data skutecznego zawarcia) decyduje o tym, czy wspólnik może być objęty klauzulą wykonalności przeciwko niemu w postępowaniu o nadanie klauzuli wobec wspólnika.
• Konstytucyjny wymóg zapewnienia prawa do sądu wpływa na ograniczenia w stosowaniu art. 7781 KPC wobec byłych wspólników spółek osobowych w kontekście wykreślenia z KRS.

Wybrane przypadki i praktyczne wnioski

W praktyce wierzyciel, który ma tytuł przeciwko spółce jawnej, powinien ocenić, czy egzekucja z majątku spółki była bezskuteczna. Jeżeli tak, możliwe jest skierowanie wniosku o nadanie klauzuli wykonalności przeciwko wspólnikowi, z uwzględnieniem, że wspólnik nie musiał być wspólnikiem w momencie powstania długu, lecz mógł ponosić odpowiedzialność ze względu na swoją pozycję w spółce w okresie objętym zobowiązaniem. W sprawach dotyczących faktur z 2019 r. najważniejsze jest określenie, czy roszczenie nie uległo przedawnieniu, a jeśli tak, czy przerwanie lub zawieszenie biegu przedawnienia miało miejsce. W wyrokach sądowych podkreśla się, że przeniesienie ogółu praw i obowiązków na inną osobę skutkuje utratą członkostwa w spółce w momencie umowy (jej skutecznego zawarcia).

Najważniejsze praktyczne wnioski:

• Wierzyciel może, w odpowiednich warunkach, uzyskać klauzulę wykonalności przeciwko wspólnikowi nawet po wykreśleniu spółki z KRS, jeśli egzekucja przeciwko spółce okazała się bezskuteczna.
• Należy uwzględnić charakter subsydiarny odpowiedzialności wspólników oraz czas powstania zobowiązania i data wykreślenia wspólnika z KRS.
• Ważne jest także rozstrzygnięcie, czy roszczenie przedawnia się w kontekście przewozów i innych usług - termin przedawnienia może być krótki i zależny od rodzaju roszczenia.
• Dokumentacja z korespondencją i potwierdzeniami wykonania usług może mieć znaczenie dowodowe i wpływać na ocenę biegu przedawnienia.

Przykładowe przepisy i orzecznictwo

1) Ustawa z dnia 15 września 2000 r. - Kodeks spółek handlowych

2) Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego

3) Wyrok Sądu Apelacyjnego w Katowicach z dnia 1 marca 2018 r., I ACa 801/17

4) Uchwała Sądu Najwyższego z dnia 4 września 2009 r., III CZP 52/09

tags: #tytul #wykonawczy #na #spolke #jawna #a

Popularne posty:

• Kim jest Sławomir Kusz?
• Usługi komornicze Biała Podlaska
• Radzenie sobie z długami w Kujawsko-Pomorskim
• Tomasz Kandzia – specjalista w dziedzinie ginekologii
• Dyskusje na forum o Michale Krogulcu