Tytuł wykonawczy: co zrobić w przypadku jego utraty?
Polski kodeks postępowania cywilnego (kpc) w art. 794 przewiduje procedurę, w ramach której można składać wniosek o wydanie ponownego tytułu wykonawczego zamiast utraconego. Tytułem wykonawczym jest tytuł egzekucyjny, który został zaopatrzony w klauzulę wykonalności. Na podstawie tytułu wykonawczego można wystąpić do komornika sądowego z wnioskiem o wszczęcie postępowania egzekucyjnego.
Zasadą jest, że sąd wydaje tylko jeden tytuł wykonawczy, który następnie jest podstawą do prowadzenia egzekucji. Bardzo często się zdarza, że tytuł wykonawczy (z różnych przyczyn) zaginie. Co w takiej sytuacji należy uczynić, aby uzyskać ponowny tytuł wykonawczy?
Czym jest tytuł wykonawczy?
Art. 776 kpc stanowi, że tytułem wykonawczym jest tytuł egzekucyjny zaopatrzony w klauzulę wykonalności i w takiej postaci jest podstawą egzekucji, jeśli ustawa nie stanowi inaczej. Tytuł egzekucyjny może obejmować:
- Orzeczenie sądu prawomocne lub podlegające natychmiastowemu wykonaniu, jak również ugodę zawartą przed sądem.
- Orzeczenie referendarza sądowego prawomocne lub podlegające natychmiastowemu wykonaniu.
- Wyrok sądu polubownego lub ugodę zawartą przed takim sądem.
- Ugodę przed mediatorem.
- Inne orzeczenia, ugody i akty, które z mocy ustawy podlegają wykonaniu w drodze egzekucji sądowej.
- Akt notarialny.
Gdzie złożyć wniosek o ponowne wydanie tytułu wykonawczego?
Wniosek o ponowne wydanie tytułu wykonawczego należy złożyć do sądu. Właściwym do wydania tytułu wykonawczego jest sąd, który wydał pierwotny tytuł wykonawczy. Warto nadmienić, że nawet w sytuacji, gdy dłużnik zmienił miejsce zamieszkania, właściwym sądem będzie nadal sąd, który wydał pierwotny tytuł wykonawczy, a nie sąd rejonowy właściwości ogólnej dłużnika.
Postępowanie jest wszczynane na wniosek wierzyciela i jest procesem dwuetapowym:
- W pierwszym etapie sąd bada, czy nastąpiła utrata tytułu podczas rozprawy.
- W sytuacji, gdy sąd stwierdzi, że nastąpiła utrata, drugim etapem jest wydanie postanowienia w przedmiocie uwzględnienia wniosku.
Okoliczności ponownego wydania tytułu wykonawczego
Ponowne wydanie tytułu wykonawczego jest możliwe w następujących okolicznościach:
- Wierzyciel w ogóle nie otrzymał tytułu wykonawczego.
- Wierzyciel zniszczył tytuł omyłkowo.
- Tytuł został tak uszkodzony, że jego użycie stało się niemożliwe.
Ponowne wydanie tytułu wykonawczego jest niemożliwe, gdy:
- Wierzyciel zniszczył tytuł dobrowolnie.
- Tytuł wykonawczy znalazł się w posiadaniu dłużnika lub osoby trzeciej (np. komornika).
Na nowym tytule widnieje wzmianka, że został wydany zamiast tytułu pierwotnego. Ponownie wydany tytuł wykonawczy spełnia rolę zastępczą w stosunku do pierwotnego tytułu, w związku z czym powinien ściśle odpowiadać treści tytułu, jaką miał w momencie utraty.
Czego sąd nie bada w postępowaniu o ponowne wydanie tytułu wykonawczego?
Podczas postępowania o ponowne wydanie tytułu wykonawczego sąd ogranicza badanie do stwierdzenia faktu utraty pierwotnego tytułu wykonawczego. Sąd nie może badać:
- Czy zachodzą przesłanki do nadania tytułowi egzekucyjnemu klauzuli wykonalności.
- Czy roszczenie objęte tytułem przedawniło się po jego wydaniu.
- Czy dłużnik zaspokoił część należności.
W przypadku ustalenia przez sąd utraty tytułu wykonawczego, wydawane jest przez niego postanowienie, w którym uwzględniony jest wniosek wierzyciela.
Obowiązek wykazania utraty tytułu wykonawczego
Uwiarygodnienie utraty tytułu wykonawczego spoczywa na wierzycielu, ponieważ wierzyciel wywodzi z tego faktu uprawnienia do uzyskania duplikatu tytułu wykonawczego. Fakt utraty może być wykazany na podstawie dokumentu potwierdzającego utratę dokumentu, a ponadto na podstawie zeznań świadków. Nieświadomość wierzyciela co się stało z tytułem wykonawczym jest jednym z przejawów jego utraty. Wobec czego wierzyciel nie musi wiedzieć, co się stało z uprzednio posiadanym dokumentem.
Wydanie nowego tytułu wykonawczego nie wymaga ustalenia w jakich okolicznościach tytuł wykonawczy został utracony. Sąd powinien ustalić, czy tytuł wykonawczy nie został wykorzystany do wyegzekwowania zasądzonego roszczenia lub czy dłużnik nie spełnił świadczenia dobrowolnie.
Co w sytuacji częściowej spłaty?
W postępowaniu o ponowne wydanie tytułu wykonawczego sąd nie może badać, czy dłużnik zaspokoił jakąkolwiek część należności po powstaniu tytułu wykonawczego. W sytuacji, gdy częściowa spłata wierzytelności została zaznaczona na utraconym tytule wykonawczym, to fakt ten powinien zostać zaznaczony również na nowo wydanym tytule.
Przedawnienie roszczenia a ponowne wydanie tytułu wykonawczego
W trakcie postępowania o ponowne wydanie tytułu egzekucyjnego dłużnik nie może bronić się zarzutem przedawnienia roszczenia. W sytuacji, gdy roszczenie rzeczywiście się przedawniło, to dłużnik może bronić się na drodze powództwa przeciwegzekucyjnego, niezależnie od tego, czy wierzyciel posiada pierwotny czy ponownie wydany tytuł wykonawczy. Wniosek o wydanie tytułu wykonawczego w zamian za utracony nie jest czynnością bezpośrednio zmierzającą do egzekwowania roszczenia, wobec czego nie przerywa biegu przedawnienia.
PRZEDAWNIENIE ROSZCZENIA
Opłaty i środki odwoławcze
Od wniosku o ponowne wydanie tytułu wykonawczego należy uiścić opłatę stałą w wysokości 40 zł. Na postanowienie w sprawie ponownego wydania tytułu wykonawczego przysługuje środek odwoławczy w postaci zażalenia.
Nieważność tytułu wykonawczego to nie tylko błąd formalny - to realna szansa dla osoby zadłużonej na powstrzymanie egzekucji, uniknięcie zajęcia majątku i odzyskanie stabilności finansowej. W obliczu coraz większej liczby błędów popełnianych przez sądy, kancelarie windykacyjne i komorników, warto znać swoje prawa i wiedzieć, jak skutecznie z nich skorzystać.
tags: #tytulu #wykonawczego #nieistniejacy #wierzyciel