Egzekucja z renty i emerytury przez urząd skarbowy: co musisz wiedzieć

Do zadań komorników należy m.in. wykonywanie orzeczeń sądowych, względnie administracyjnych, w sprawach o roszczenia pieniężne i niepieniężne. Źródłem zaspokojenia roszczeń mogą być sumy uzyskane ze sprzedaży ruchomości lub nieruchomości, wynagrodzenie za pracę, środki zgromadzone na rachunku bankowym oraz inne wierzytelności i prawa majątkowe, w tym świadczenia pieniężne przewidziane w przepisach o zaopatrzeniu emerytalnym. W poniższym artykule znajdziesz informacje na temat tego, ile komornik może zabrać z emerytury i renty.

Należności podlegające potrąceniu z emerytury, renty i innych świadczeń

Ustawie z dnia 17 grudnia 1998 roku o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych określono świadczenia obejmujące:

  • emeryturę;
  • rentę z tytułu niezdolności do pracy, w tym rentę szkoleniową;
  • rentę rodzinną;
  • dodatek pielęgnacyjny;
  • dodatek do renty rodzinnej dla sieroty zupełnej;
  • zasiłek pogrzebowy (art. 3 ustawy).

Ze wspomnianych świadczeń - po odliczeniu składki na ubezpieczenie zdrowotne oraz zaliczki i innych należności z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych - podlegają potrąceniu m.in. należności egzekwowane w trybie postępowań komorniczych. Są to:

  • Należności alimentacyjne - czyli w ujęciu szczegółowym sumy egzekwowane na mocy tytułów wykonawczych na zaspokojenie: należności alimentacyjnych, należności z tytułu świadczeń z funduszu alimentacyjnego wypłaconych osobie uprawnionej na podstawie Ustawy z dnia 7 września 2007 roku o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, należności likwidatora funduszu alimentacyjnego powstałych z tytułu świadczeń alimentacyjnych wypłaconych na podstawie Ustawy z dnia 18 lipca 1974 roku o funduszu alimentacyjnym oraz należności z tytułu wypłaconej zaliczki alimentacyjnej wypłaconych osobie uprawnionej na podstawie Ustawy z dnia 22 kwietnia 2005 roku o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej;
  • Należności niealimentacyjne - czyli sumy egzekwowane na mocy tytułów wykonawczych na pokrycie należności innych niż należności alimentacyjne.

Potrąceń na zaspokojenie należności alimentacyjnych dokonuje się w pierwszej kolejności (art. 139 ust. 1 pkt 3 i 5).

Granice potrąceń z emerytury i renty

Potrącenia z omawianych świadczeń mogą być dokonywane w następujących granicach:

  • świadczeń alimentacyjnych - do wysokości 60% świadczenia;
  • należności egzekwowanych związanych z odpłatnością za pobyt w domach pomocy społecznej, w zakładach opiekuńczo-leczniczych oraz w zakładach pielęgnacyjno-opiekuńczych - do wysokości 50% świadczenia;
  • innych egzekwowanych należności - do wysokości 25% świadczenia.

W przypadku zbiegu potrąceń sum egzekwowanych na zaspokojenie należności alimentacyjnych i sum egzekwowanych na pokrycie innych należności potrącenia nie mogą przekraczać łącznie:

  • 60% świadczenia, jeżeli podlegają potrąceniu należności alimentacyjne;
  • 50% świadczenia, jeżeli podlegają potrąceniu należności niealimentacyjne, przy czym granica potrąceń wynosi 25% świadczenia - podlegają potrąceniu wyłącznie należności niealimentacyjne inne niż związane z odpłatnością za pobyt w domach pomocy społecznej, w zakładach opiekuńczo-leczniczych i w zakładach pielęgnacyjno-opiekuńczych (art. 140 ust. 1 i 6 pkt 1 ustawy).

Granicę potrąceń ustala się na podstawie pełnej kwoty świadczenia (emerytury, renty) - czyli przed odliczeniem należności publicznoprawnych, jakimi są składka na ubezpieczenie zdrowotne oraz zaliczka na podatek dochodowy od osób fizycznych i inne należności z tego tytułu.

Schemat ograniczeń potrąceń z emerytury i renty

Kwoty wolne od egzekucji z emerytury i renty

Zgodnie z Komunikatem Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 15 lutego 2023 roku w związku z art. 10 ust. 1 Ustawy z dnia 27 października 2022 roku o zmianie ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych oraz niektórych innych ustaw, kwoty emerytur i rent wolnych od egzekucji wynoszą od 1 marca 2023 roku:

  • 681,97 zł - przy potrącaniu sum egzekwowanych na mocy tytułów wykonawczych na zaspokojenie należności alimentacyjnych,
  • 1125,26 zł - przy potrącaniu sum egzekwowanych na mocy tytułów wykonawczych na pokrycie należności niealimentacyjnych.

Wspomniane kwoty wolne od egzekucji podlegają corocznej waloryzacji od 1 marca na zasadach określonych dla emerytur i rent.

Jeżeli po odliczeniu składki na ubezpieczenie zdrowotne oraz zaliczki i innych należności z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych wysokość świadczenia jest niższa niż kwota świadczenia wolna od potrąceń i egzekucji, potrąceń i egzekucji się nie dokonuje.

W razie zbiegu uprawnień do dwóch lub więcej świadczeń pieniężnych kwotę wolną od egzekucji i potrąceń ustala się od jednego - wyższego świadczenia (art. 141 ust. 1 pkt 1 i 2).

Odliczenie należności publicznoprawnych

W pierwszej kolejności przed przystąpieniem do potrąceń odlicza się ze świadczenia (emerytury, renty) należności publicznoprawne, tj. składkę na ubezpieczenie zdrowotne oraz zaliczkę na podatek dochodowy od osób fizycznych i inne należności z tego tytułu. Należności publicznoprawne podlegają zawsze odliczeniu, niezależnie od wysokości świadczenia. Nie są objęte ograniczeniami, co oznacza, że można je odjąć również wtedy, gdy będzie to skutkowało wypłaceniem świadczenia niższego niż kwota wolna od potrąceń i egzekucji. Należności publicznoprawne są uprzywilejowanym ustawowo rodzajem płatności i nie są należnościami potrącanymi lub egzekwowanymi ze świadczenia.

„Relacja między art. 139 ust. a jej art. 140 ust. 7 jest tego rodzaju, że art. 139 ust. 1 pkt 5 wskazuje, że sumy egzekwowane na mocy tytułów wykonawczych podlegają potrąceniu (innymi słowy, są odejmowane) od kwoty netto świadczenia emerytalnego, czyli od kwoty świadczenia po odliczeniu od niej składki na ubezpieczenie zdrowotne oraz zaliczki i innych należności z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych, natomiast art. 140 ust. 7 ustawy określa metodę wyliczenia wysokości tego potrącenia w ten sposób, że wysokość potrącenia ustala się od kwoty brutto świadczenia emerytalnego. […] W konkluzji zasadne jest stanowisko, że granice potrąceń należy więc ustalać dla świadczenia wyjściowego brutto, tj. przed odliczeniem miesięcznej zaliczki na podatek dochodowy od osób fizycznych oraz składki na ubezpieczenie zdrowotne, a nie w kwocie netto” (wyrok Sądu Apelacyjnego w Białymstoku z 13 maja 2020 roku, I ACa 823/19).

Przykłady potrąceń z emerytury i renty

Przykład 1.

Z emerytury wynoszącej 4500 zł egzekwowane są należności alimentacyjne. W tym przypadku potrącenie nie może przewyższyć 60% wysokości świadczenia, czyli kwoty 2700 zł. Kwota wolna od egzekucji prowadzonej na zaspokojenie należności alimentacyjnych wynosi 681,97 zł. Zatem ze wspomnianej emerytury można potrącić 2700 zł, gdyż kwota pozostała z kwoty 4500 zł, tj. 1800 zł, przekracza kwotę wolną od egzekucji.

Przykład 2.

Z emerytury wynoszącej 2000 zł egzekwowane są należności niealimentacyjne, związane z odpłatnością za pobyt w domu pomocy społecznej. Potrącenie nie może być zatem wyższe niż 50% wysokości świadczenia, czyli nie może przekraczać kwoty 1000 zł. Kwota wolna od egzekucji prowadzonej na zaspokojenie wspomnianych należności wynosi 1125,26 zł. Tak więc ze wspomnianej emerytury można potrącić nie 1000 zł, lecz tylko 874,74 zł, aby zapewnić emerytowi kwotę wolną od egzekucji (2000 zł − 1125,26 zł = 874,74 zł).

Przykład 3.

Renta z tytułu niezdolności do pracy wynosi 3000 zł. Prowadzona jest z niej egzekucja należności niealimentacyjnych innych niż związane z odpłatnością za pobyt w domach pomocy społecznej, w zakładach opiekuńczo-leczniczych i w zakładach pielęgnacyjno-opiekuńczych. W tym przypadku potrącenie nie może przewyższyć 25% wysokości renty, czyli kwoty 750 zł. Kwota wolna od egzekucji prowadzonej na zaspokojenie należności niealimentacyjnych wynosi 1125,26 zł. Zatem ze wspomnianej renty można potrącić 750 zł, ponieważ kwota pozostała z kwoty 3000 zł, tj. 2250 zł, przekracza kwotę wolną od egzekucji.

Porównanie kwot wolnych od egzekucji dla różnych typów należności

Co nie podlega egzekucji przez urząd skarbowy?

Emerytury i renty należą do świadczeń pieniężnych podlegających egzekucji komorniczej. W przepisach ustanowiono dwa podstawowe ograniczenia dotyczące możliwości dokonywania potrąceń z tych świadczeń.

Podatki, opłaty i inne należności, do których stosuje się przepisy działu III Ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 roku - Ordynacja podatkowa, podlegają egzekucji administracyjnej zgodnie z ustawą o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Nie podlegają egzekucji następujące świadczenia:

  • świadczenia alimentacyjne, świadczenia pieniężne wypłacane w przypadku bezskuteczności egzekucji alimentów;
  • świadczenia rodzinne, dodatki rodzinne, pielęgnacyjne, porodowe, dla sierot zupełnych, zasiłki dla opiekunów, świadczenia z pomocy społecznej, świadczenie wychowawcze;
  • jednorazowe świadczenie, o którym mowa w art. 10 Ustawy z dnia 4 listopada 2016 roku o wsparciu kobiet w ciąży i rodzin „Za życiem”;
  • rodzinny kapitał opiekuńczy, o którym mowa w Ustawie z dnia 17 listopada 2021 roku o rodzinnym kapitale opiekuńczym;
  • dofinansowanie obniżenia opłaty rodzica za pobyt dziecka w żłobku, klubie dziecięcym lub u dziennego opiekuna, o którym mowa w art. 64c ust. 1 Ustawy z dnia 4 lutego 2011 roku o opiece nad dziećmi w wieku do lat 3;
  • świadczenia, dodatki i inne kwoty, o których mowa w art. 31 ust. 1, art. 80 ust. 1, art. 81, art. 83 ust. 1 i 4, art. 84 pkt 2 i 3 i art. 140 ust. 1 pkt 1 Ustawy z dnia 9 czerwca 2011 roku o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej;
  • środki finansowe na utrzymanie lokalu mieszkalnego w budynku wielorodzinnym lub domu jednorodzinnego, o których mowa w art. 83 ust. 2 i art. 84 pkt 1 ustawy o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, w części przysługującej na umieszczone w rodzinie zastępczej lub rodzinnym domu dziecka dzieci i osoby, które osiągnęły pełnoletność, przebywając w pieczy zastępczej;
  • dodatki mieszkaniowe oraz dodatki energetyczne;
  • zapomogi udzielone na podstawie Ustawy z dnia 11 sierpnia 2021 roku o kasach zapomogowo-pożyczkowych.

Niektóre ustawy przewidujące określone świadczenia wprost regulują również zasady egzekucji z tychże świadczeń. Na szczególnych zasadach egzekwować można m.in.

Co nie podlega egzekucji przez urząd skarbowy?

Nie podlegają egzekucji administracyjnej:

  • przedmioty urządzenia domowego, pościel, bielizna i ubranie niezbędne dla zobowiązanego i będących na jego utrzymaniu członków rodziny, a także ubranie niezbędne do pełnienia służby lub wykonywania zawodu;
  • zapasy żywności i opału, niezbędne dla zobowiązanego i będących na jego utrzymaniu członków rodziny na okres 30 dni;
  • 1 krowa lub 2 kozy albo 3 owce, potrzebne do wyżywienia zobowiązanego i będących na jego utrzymaniu członków rodziny, wraz z zapasem paszy i ściółki do najbliższych zbiorów;
  • narzędzia i inne przedmioty niezbędne do pracy zarobkowej wykonywanej osobiście przez zobowiązanego, z wyłączeniem środka transportu, oraz surowce niezbędne do tej pracy na okres 7 dni;
  • przedmioty niezbędne do pełnienia służby przez zobowiązanego lub do wykonywania przez niego zawodu;
  • pieniądze w kwocie 760 zł;
  • wkłady oszczędnościowe złożone w bankach na zasadach i w wysokości określonej przepisami Ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 roku - Prawo bankowe;
  • oszczędności członka kasy złożone w kasie w wysokości określonej przepisami Ustawy z dnia 5 listopada 2009 roku o spółdzielczych kasach oszczędnościowo-kredytowych;
  • dokumenty osobiste, po 1 obrączce zobowiązanego i jego współmałżonka, wykonanej z metali szlachetnych, ordery i odznaczenia oraz przedmioty niezbędne zobowiązanemu i członkom jego rodziny do nauki lub wykonywania praktyk religijnych, a także przedmioty codziennego użytku, które mogą być sprzedane znacznie poniżej ich wartości, a które dla zobowiązanego mają znaczną wartość użytkową;
  • kwoty otrzymane na pokrycie wydatków służbowych, w tym kosztów podróży i wyjazdów - jeżeli egzekucja ma na celu zaspokojenie roszczeń z innych tytułów niż roszczenia z tytułu alimentów, w tym należności budżetu państwa z tytułu świadczeń wypłaconych w przypadku bezskuteczności egzekucji alimentów;
  • 50% kwot diet otrzymanych na pokrycie wydatków służbowych, w tym kosztów podróży i wyjazdów - jeżeli egzekucja ma na celu zaspokojenie roszczeń z tytułu alimentów, w tym należności budżetu państwa z tytułu świadczeń wypłaconych w przypadku bezskuteczności egzekucji alimentów;
  • kwoty otrzymane jako stypendia;
  • rzeczy niezbędne ze względu na ułomność fizyczną zobowiązanego lub członków jego rodziny;
  • kwoty otrzymane z tytułu obowiązkowych ubezpieczeń majątkowych;
  • środki pochodzące z dotacji przyznanej z budżetu państwa na określone cele i znajdujące się na wyodrębnionym rachunku bankowym prowadzonym dla obsługi bankowej dotacji oraz środki pochodzące z programów finansowanych z udziałem środków, o których mowa w art. 5 ust. 1 pkt 2 i 3 Ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 roku o finansach publicznych, wypłacone w formie zaliczki, chyba że wierzytelność egzekwowana powstała w związku z realizacją projektu, na który środki te były przeznaczone;
  • rzeczy służące w kościołach i innych domach modlitwy do odprawiania nabożeństwa lub do wykonywania innych praktyk religijnych albo będące obiektami kultu religijnego, choćby były kosztownościami lub dziełami sztuki;
  • sumy przyznane orzeczeniem Europejskiego Trybunału Praw Człowieka, jeżeli egzekwowana wierzytelność przysługuje Skarbowi Państwa.

Organ egzekucyjny, na wniosek zobowiązanego i ze względu na jego ważny interes, może zwolnić, na czas oznaczony lub nieoznaczony, z egzekucji w całości lub części określone składniki majątkowe zobowiązanego.

Urząd Skarbowy zgodnie z przepisami ma prawo stosować wobec podatników różne środki egzekucyjne. Egzekucji administracyjnej podlegają podatki, opłaty i inne należności, do których stosowane są przepisy z działu III Ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 roku - Ordynacja podatkowa.

Dodatkowo organ podatkowy ma prawo prowadzić egzekucję z praw instrumentów finansowych w rozumieniu przepisów o obrocie instrumentami finansowymi jakie zostały zapisane na rachunku papierów wartościowych lub na innym rachunku, a także z wierzytelności rachunku pieniężnego, który służy do obsługi takich rachunków.

Zasady dotyczące egzekucji z określonych świadczeń regulują przepisy. Zgodnie z nimi szczególnym zasadom podlegają między innymi świadczenia pieniężne przewidziane w przepisach o zaopatrzeniu emerytalnym. Na podstawie przepisów o egzekucji ze świadczeń przewidzianych w przepisach o zaopatrzeniu emerytalnym pracowników i ich rodzin określa się zasady egzekucji z rent jakie przysługują z tytułu wypadku przy pracy lub choroby zawodowej oraz z rent zasądzonych przez sąd lub ustalonych umową za utratę zdolności do pracy bądź za śmierć żywiciela lub wypłat z dobrowolnego ubezpieczenia rentowego i egzekucji ze świadczeń pieniężnych, które przysługują z ubezpieczenia społecznego w przypadku choroby i macierzyństwa.

Egzekucja z emerytury przez urząd skarbowy - ile można zabrać?

W przypadku postępowania egzekucyjnego prowadzonego przez urząd skarbowy obowiązują określone limity potrąceń ze świadczeń takich jak emerytura. Kwota wolna od zajęcia wynosi 75% minimalnej emerytury, co od 1 marca 2024 r. stanowi 1335,72 zł. Egzekucji nie podlegają również świadczenia socjalne, alimenty czy zasiłki.

Dłużnicy mają prawo negocjować wysokość potrąceń lub wnioskować o rozłożenie zadłużenia na raty.

Przykład Pani Anny

Pani Anna, emerytka, otrzymuje co miesiąc emeryturę w wysokości 2100 zł. Urząd skarbowy wszczął wobec niej postępowanie egzekucyjne za niezapłacone zaległości podatkowe. Z jej emerytury potrącane jest 50% świadczenia, jednak po uwzględnieniu kwoty wolnej od zajęcia w wysokości 1335,72 zł, Pani Anna może liczyć na tę minimalną kwotę na swoim koncie.

Przykład Pana Marka

Pan Marek otrzymuje rentę rodzinną w wysokości 1600 zł miesięcznie. Komornik skarbowy zajął część jego świadczenia z powodu zadłużenia w opłatach podatkowych. Po zastosowaniu kwoty wolnej od zajęcia w wysokości 1335,72 zł, komornik może potrącić jedynie 264,28 zł.

Przykład Pani Zofii

Pani Zofia, emerytka, zgromadziła na swoim koncie oszczędności w wysokości 5000 zł. Urząd skarbowy zablokował jej rachunek z powodu zaległości podatkowych. Bank pozostawił jej kwotę wolną od zajęcia w wysokości 1335,72 zł zgodnie z przepisami.

Tabela z kwotami wolnymi od egzekucji dla emerytury i renty

Podsumowanie

Emerytury i renty należą do świadczeń pieniężnych podlegających egzekucji komorniczej. W przepisach ustanowiono dwa podstawowe ograniczenia dotyczące możliwości dokonywania potrąceń z tych świadczeń: kwoty wolne od egzekucji oraz procentowe limity potrąceń. Należy pamiętać, że należności publicznoprawne, takie jak składka zdrowotna i zaliczka na podatek dochodowy, są odliczane w pierwszej kolejności i nie podlegają tym ograniczeniom.

Jak rozliczyć się z podatku od zagranicznych emerytur i rent

tags: #windykacja #z #renty #urzedu #skarbowego

Popularne posty: