Zmiany w przepisach dotyczących opóźnień w transakcjach handlowych i obowiązków sprawozdawczych
Zmiany cywilnoprawne, choć w tym zakresie projekt został uzupełniony lub zmodyfikowany zasadniczo jedynie w dwóch obszarach, to znaczenie tych zmian jest na tyle istotne, iż wymaga redakcyjnego wyodrębnienia.
Obowiązki informacyjne dużych przedsiębiorców
W pierwszej kolejności wskazać należy, iż zmianie ulec ma zakres obowiązku informacyjnego dużych przedsiębiorców. Dotychczas zobowiązani byli oni bowiem do informowania drugiej strony transakcji handlowej o swoim statusie dużego przedsiębiorcy (w rozumieniu unijnym) każdorazowo w przypadkach, gdy byli dłużnikami świadczenia pieniężnego. Obecna zmiana ma prowadzić do składania oświadczenia jednorazowo, lecz niezależnie od tego, czy duży przedsiębiorca jest wierzycielem, czy dłużnikiem świadczenia pieniężnego.
W praktyce prowadzić to może do szeregu komplikacji. W praktyce obrotu gospodarczego duże przedsiębiorstwa prowadzą zwykle szeroką sprzedaż na rzecz wielu podmiotów, która ponadto bywa zdecentralizowana, tj. nie jest prowadzona przez jedną jednostkę organizacyjną. Tak jest na przykład z bankami, stacjami benzynowymi czy szeroko rozumianymi sieciami handlowymi. Podmioty te będą zobowiązane do informowania innych przedsiębiorców o statusie dużego przedsiębiorcy w momencie dokonania zakupu przez tych przedsiębiorców. Oznaczać to może, iż powinny one zmodyfikować regulaminy sprzedaży lub dokonać odpowiedniego oznaczenia (komunikatu) w swoich punktach sprzedaży, by zapobiec sytuacji niepoinformowania drugiej strony o posiadanym statusie.
Co więcej, w niektórych przypadkach (np. umów zawieranych ustnie lub telefonicznie) koniecznym będzie przekazanie informacji o statusie dużego przedsiębiorcy w tej samej formie (ustnej lub telefonicznej) nawet w razie tzw. umów adhezyjnych, o ile dokonywane będą na rzecz innych przedsiębiorców. Oczywiście informacja powinna być przekazana jednorazowo, ale przy dużej skali działalności, jaką charakteryzują się duzi przedsiębiorcy, w praktyce każdorazowa weryfikacja kontrahentów może okazać się nieefektywna lub wręcz niemożliwa.
Umowny zakaz cesji wierzytelności
Drugą zmianą cywilnoprawną zmodyfikowaną (względem wcześniejszego projektu) na obecnym etapie legislacyjnym jest kwestia dopuszczalności ustanawiania umownego zakazu cesji wierzytelności. Obecnie brak jest w tym obszarze szczegółowych regulacji. Poprzedni projekt ustawy przewidywał nieważność postanowień umownych ustanawiających zakaz cesji wierzytelności. Miało to na celu wzmocnienie pozycji wierzycieli, którzy w relacjach gospodarczych nie mogą dokonywać cesji z uwagi na wymagania kontrahenta.
Obecne brzmienie projektu wprowadziło w tym zakresie jednak ograniczenia. Oznacza to, iż przy ocenie czy umowny zakaz cesji jest skuteczny będzie należało zbadać status stron (duży przedsiębiorca lub MŚP) oraz czy zakaz dotyczy wyłącznie wierzytelności nieopóźnionych w zapłacie, czy również opóźnionych. Dopiero spełnienie obu ww. warunków oznaczać będzie, iż cesja jest bezskuteczna. Takie rozwiązanie ma zapobiec sytuacjom, gdy duzi przedsiębiorcy nie dokonują płatności na rzecz sektora MŚP w terminie umownym, a jednocześnie zakazują tym podmiotom zbywania wierzytelności, czym ograniczają ich płynność finansową.
W praktyce mogą pojawić się tu cywilnoprawne spory dotyczące stwierdzenia czy dana należność była opóźniona i momentu (w tym skuteczności) przejścia nabywanej wierzytelności, które swoje rozwiązanie znajdą zapewne dopiero w sądach.
Zmiany w sprawozdaniach
Odrębną kategorią zmian są modyfikacje dotyczące składanych corocznie sprawozdań o stosowanych terminach zapłaty w transakcjach handlowych. Podział transakcji w sprawozdaniu będzie generalnie opierał się na kategorie spełnionych (otrzymanych) w terminie oraz niespełnionych (nieotrzymanych) w terminie, co spowoduje, że dane nie powinny się częściowo pokrywać (jak było dotychczas).
Za pozytywną zmianę uznać należy przyjęcie, iż obliczenia kursów walutowych dla celów sprawozdania odbywać się winny według zasad rachunkowości jednostki. Sprecyzowano, iż korekta sprawozdania (przewidziana już na wcześniejszym etapie projektu) będzie wymagana w razie zmiany przynajmniej jednego ze wskaźników ze sprawozdania o co najmniej 10%. Powyższe zmiany stanowią subiektywny i niekompletny wypis najważniejszych modyfikacji z punktu widzenia praktycznego, lecz dobrane zostały według klucza potrzeb praktyki i istotności.
W materiałach legislacyjnych doprecyzowano również, iż podmiotami zobowiązanymi do raportowania będą podatnicy CIT wskazani w art. 27b ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych (Dz. U. z 2021 r. poz. 1800, z późn. zm.), którzy byli wskazani w ministerialnym zestawieniu największych podatników CIT w poprzednim roku (a nie za zeszły rok), co budziło wątpliwości. Ponadto nowy termin raportowania (30 kwietnia zamiast 31 stycznia) uzasadnia się standardowym terminem na złożenie deklaracji CIT (31 marca).
Znaczenie zmian dla praktyki handlowej
Opisywany powyżej projekt ustawy ma szczególnie duże znaczenie dla praktyki handlowej i raportowania wszystkich dużych przedsiębiorców, wobec czego śledzić go należy z należytą dokładnością.
Dzięki uwolnieniu działalności gospodarczej i otwarciu granic, doszło do intensywnego rozwoju tysięcy polskich firm. Do najbardziej dynamicznie rozwijających się branż można zaliczyć logistykę, spedycję i transport. Ich zasięgi są zarówno krajowe, jak i międzynarodowe. Coraz większa liczba polskich kierowców wykonuje przewozy m.in. do Włoch, Francji i Niemiec. Jeśli kontrahenci firm transportowych terminowo spłacają należności, wszystko idzie gładko. Jednak w sytuacji, w której kontrahent odmawia regulacji faktury, pojawia się poważny problem. Jak skutecznie windykować w branży transportowej?
Dbałość o bezpieczeństwo firmy od samego początku
Pierwszą ważną kwestią jest dbałość o bezpieczeństwo już na samym początku współpracy. Jeśli chcemy zminimalizować ryzyko trafienia na nieuczciwego kontrahenta, należy wstępnie weryfikować firmy, z którymi rozpoczynamy współpracę. Jak zweryfikować kontrahenta? Wystarczy skorzystać z Krajowego Rejestru Sądowego i Centralnej Ewidencji i Informacji Działalności Gospodarczej. Znajdują się tam informacje m.in. Na co zwrócić szczególną uwagę? Jeśli mamy do czynienia z kontrahentem zagranicznym, warto skorzystać z danych znajdujących się na właściwych portalach poświęconych działalności gospodarczej funkcjonujących w konkretnym państwie. Oprócz tego do dyspozycji są zasoby unijne, a więc portal European e-Justice oraz European Business Registry Association. Alternatywą dla ogólnodostępnych rejestrów jest tzw. wywiad gospodarczy. Chodzi tutaj o legalne działania pozwalające na zdobycie informacji o spółce, np.
Dokumentacja transakcji
Kolejny aspekt to dbałość o dokumenty. Muszą być prawidłowo skonstruowane. Umowę - przygotowując umowę, postaraj się, aby w sposób precyzyjny wskazywała prawa i obowiązki stron, przedmiot umowy oraz terminy, których kontrahenci muszą przestrzegać. List przewozowy - szczególnie istotny w prawie transportowym. Jest dokumentem handlowym wydawanym podczas przekazywania ładunku przewoźnikowi. Jednocześnie potwierdza on zawartą umowę przewodu i uprawnia odbiorcę towaru do zarządzania nim oraz dochodzenia ewentualnych należności. Poza tym pomaga określić przedmiot umowy w kontekście wagi i ilości przewożonych towarów. Mogą znaleźć się w nim także inne informacje, np. Fakturę - ostatnia kwestia to wpisanie prawidłowych danych do faktury i właściwych informacji, które pozwolą na identyfikację kontrahentów, a także inne dane (np. zobowiązanie do stosowania mechanizmu split-payment).
Postępowanie polubowne i sądowe
Postępowanie polubowne. Windykacja miękka ma wiele zalet. Najważniejsze z nich to oszczędność czasu i pieniędzy oraz brak konieczności na oczekiwanie na wyrok sądu lub działania komornicze. Zgodnie z naszą praktyką, wiele nieporozumień na tle spłaty można zakończyć już na tym etapie. W pierwszej kolejności należy więc ustalić, dlaczego kontrahent nie reguluje płatności. Często bywa, że brak spłaty nie jest celowym działaniem, nakierowanym na „oszukanie” drugiej strony. Głównym działaniem windykacji miękkiej jest wezwanie do zapłaty. Jest to pismo, w którym wierzyciel domaga się konkretnego świadczenia pieniężnego wynikającego z umowy. wskazanie podstawy żądania (np. wyznaczenie terminu do zapłaty (np. Wezwanie do zapłaty należy podpisać, a następnie wysłać dłużnikowi w taki sposób, aby mieć możliwość śledzenia losów korespondencji oraz daty jej podjęcia. Najlepiej sprawdzi się do tego list polecony lub za zwrotnym potwierdzeniem odbioru. Jeszcze inna metoda miękkiej windykacji to podanie firmy dłużnika do rejestru dłużników, którym zarządza Biuro Informacji Gospodarczej. Tego typu wpis utrudni dłużnikowi ubieganie się o różne formy zewnętrznego finansowania działalności gospodarczej, np. wzięcie kredytu lub leasingu. Aby skorzystać z ich usług należy podpisać umowę, a następnie zgłosić zalegający ze spłatą podmiot.
Postępowanie sądowe - gdzie złożyć pozew? Gdzie można złożyć tego typu pozew? Pozew składamy korzystając z właściwości ogólnej - wówczas sądem właściwym będzie sąd siedziby dłużnika. Jednak w wielu sprawach dogodniejszą opcją jest odwołanie się do właściwości przemiennej dla stosunków umownych zgodnie z treścią artykułu 34 k.p.c. Wtedy wierzyciel może wybierać pomiędzy sądem ogólnym, a właściwym dla miejsca wykonania umowy. Strony mogą także przewidzieć w umowie tzw. klauzulę prorogacyjną i określić w niej właściwość miejscową sądu. Będzie to istotne na etapie postępowania odwoławczego. Wyjątkiem od priorytetu klauzuli prorogacyjnej będzie za to złożenie pozwu w elektronicznym postępowaniu upominawczym. Gdy spór dotyczy roszczenia z polisy OC, to właściwość sądu zostanie określona zgodnie z artykułem 20 ust. 1 ustawy o ubezpieczeniach obowiązkowych. W transporcie międzynarodowym do określenia właściwości sądu konieczne jest stosowanie się przede wszystkim do Konwencji CMR. Powód może więc wybrać jurysdykcję krajową i skorzystać przy tym z kilku określonych możliwości. Jeśli obaj kontrahenci będący uczestnikami sporu mają siedzibę w Unii Europejskiej, do ustalenia sądu właściwego uwzględnia się rozporządzenie nr 593/2008 w sprawie prawa właściwego dla zobowiązań umownych (tzw. Według tego rozporządzenia, jeśli strony nie ustalą prawa właściwego dla przewozu towarów, spór będzie rozstrzygany według porządku prawnego państwa w którym przewoźnik ma miejsce zwykłego pobytu, pod warunkiem, że w tym samym państwie znajduje się miejsce przyjęcia towaru do przewozu lub miejsce dostawy, lub miejsce zwykłego pobytu nadawcy. Wyroki sądów wydawane na terenie państw członkowskich mają jednakową moc i są wiążące w każdym innym państwie członkowskim. Dlatego wyrok wydany przez sąd w Grecji można egzekwować również w Polsce. Elektroniczne postępowanie upominawcze (EPU) to mniej kosztowna, a przy tym prostsza alternatywa dla tradycyjnego postępowania sądowego. W tym wariancie pozew wraz ze skanami załączników składa się w e-sądzie. Jeśli pozwany wniesie sprzeciw, nastąpi upadek nakazu zapłaty i skierowanie sprawy do postępowania zwykłego. Trzeba przy tym pamiętać, że według przepisów prawa przewozowego, skierowanie sprawy na drogę postępowania sądowego przysługuje dopiero po wyczerpaniu drogi reklamacji lub skierowaniu wezwania do zapłaty. Ostatnia opcja to wykorzystanie europejskiego nakazu zapłaty. Można stosować go w sprawach cywilnych lub handlowych o charakterze transgranicznym. Europejski nakaz zapłaty jest wydawany przez sądy wszystkich krajów oprócz Danii. Warunki jego uzyskania mogą być jednak różne zależnie od państwa członkowskiego, np. w kwestii dokumentacji czy wymaganych opłat. Gdy sąd danego państwa nie stwierdzi braków formalnych pozwu, wówczas wyda nakaz zapłaty i dostarczy go dłużnikowi, który może złożyć sprzeciw w terminie 30 dni od dnia otrzymania orzeczenia.
Terminy przedawnienia roszczeń
Należy zwrócić szczególną uwagę na terminy przedawnienia roszczeń. zgodnie z art. zgodnie z prawem przewozowym, roszczenia przedawniają się z upływem 1 roku, a w przypadku ubytku lub uszkodzenia przesyłki, 2 miesięcy. Bez względu na uwzględniane prawo (krajowe czy międzynarodowe), terminy przedawnienia z reguły nie ulegają wydłużeniu. Wyłącznie w wyjątkowych przypadkach przepisy umożliwiają zawieszenie biegu przedawnienia, np. działań zbrojnych.
Egzekucja zasądzonych należności
Uzyskanie prawomocnego wyroku nie jest jednoznaczne z odzyskaniem należności. W Polsce rolę takich organów pełnią komornicy działający przy sądach rejonowych, ale w poszczególnych państwach członkowskich dochodzenie należności może wyglądać nieco inaczej. Różnice mogą być związane np. Podsumowując, gdy kontrahent zalega ze spłatą w branży transportowej, należy działać jak najszybciej.
tags: #wojciech #szala #dluznik