Akcje pracownicze a komornik: co musisz wiedzieć?
Egzekucja komornicza jest jednym z ostatnich etapów windykacji. Co do zasady kończy się ona albo wyegzekwowaniem dochodzonej kwoty, albo stwierdzeniem bezskuteczności, w przypadku, gdy dłużnik nie ma żadnego majątku. Zdarza się jednak, że wierzyciel będzie odmawiał zapłaty pomimo posiadania aktywów majątku czy stałego dochodu. W takiej sytuacji egzekucja komornicza uwzględniająca zajęcie wynagrodzenia może być w zasadzie jedyną opcją dla wierzyciela.
Co trzeba zrobić, żeby wszcząć egzekucję komorniczą?
Wierzyciel przede wszystkim musi posiadać tzw. tytuł wykonawczy, czyli zaopatrzone w klauzulę wykonalności:
- orzeczenie sądu prawomocne lub podlegające natychmiastowemu wykonaniu,
- ugoda zawarta przed sądem;
- orzeczenie referendarza sądowego prawomocne lub podlegające natychmiastowemu wykonaniu;
- inne orzeczenie, ugoda i akt, które z mocy ustawy podlega wykonaniu w drodze egzekucji sądowej;
- akt notarialny, w którym dłużnik dobrowolnie poddaje się egzekucji.
Zazwyczaj zatem egzekucja komornicza będzie dopiero możliwa po długich bojach pomiędzy wierzycielem i dłużnikiem w sądzie. Wyjątkiem jest oczywiście sytuacja, w której wierzyciel przed powstaniem długu zabezpieczy się w umowie, sporządzając przed jej podpisaniem akt notarialny o dobrowolnym poddaniu się egzekucji.
Ile komornik może zabrać z pensji: Umowa o pracę
Ustawodawca postanowił w przepisach kpc i kodeksu pracy, że komornik nie może zająć całego wynagrodzenia dłużnika i pozostawić go bez środków do życia. W związku z powyższym w przepisach kodeksu pracy ograniczono zasady egzekucji komorniczej z wynagrodzenia za pracę. Przepisy kodeksu postępowania cywilnego w zakresie ograniczenia egzekucji odwołują się do przepisów kodeksu pracy. Co do zasady komornik może zająć połowę wynagrodzenia za pracę. Kwota zajęta przez komornika, pozostawiona dłużnikowi nie może jednak być mniejsza od równowartości minimalnego wynagrodzenia. W praktyce oznacza to, że komornik musi dłużnikowi pozostawić kwotę, która zmienia się co roku wraz z minimalnym wynagrodzeniem.
Kwota wolna od zajęcia nie obowiązuje jednak w przypadku egzekucji świadczeń alimentacyjnych. W tym przypadku komornik może potrącić dłużnikowi 3/5 wynagrodzenia.
Jak w praktyce odbywa się egzekucja z wynagrodzenia z umowy o pracę? W pierwszej kolejności komornik wysyła pismo do pracodawcy z żądaniem udzielenia informacji co do wysokości wynagrodzenia i terminu wypłaty. Zazwyczaj w tym samym piśmie komornik informuje o zajęciu wynagrodzenia i zobowiązuje pracodawcę do przekazywania go na konto komornika. Pracodawca oczywiście bezpośrednio pracownikowi będzie przekazywał równowartość kwoty wolnej od zajęcia.
Podsumowując: komornik może zabrać z wypłaty połowę wynagrodzenia, ale musi pozostawić dłużnikowi kwotę minimalnego wynagrodzenia. W przypadku świadczeń alimentacyjnych komornik może zabrać z wypłaty 60%.
Ile komornik może zabrać z wypłaty: Umowa zlecenie
Nieco inaczej sytuacja jawi się w przypadku, gdy dłużnik uzyskuje wynagrodzenie z tytułu umowy zlecenia. Przez długi czas kwota wolna od zajęcia nie obowiązywała w przypadku umowy zlecenia. Stawiało to osoby uzyskujące wynagrodzenie w oparciu o ten rodzaj umowy w bardzo niekorzystnej sytuacji. Komornik bowiem mógł zająć im całe wynagrodzenie z tytułu umowy zlecenia.
Obecnie ustawodawca rozszerzył ochronę przed egzekucją komorniczą również na umowy zlecenia i inne umowy o podobnym charakterze. Zgodnie z kpc, ochrona dłużnika przewidziana w kodeksie pracy, polegająca na ograniczeniu egzekucji z wynagrodzenia może objąć również osoby uzyskujące wynagrodzenie innego tytułu. Jeżeli zatem umowa zlecenie jest jedynym źródłem utrzymania dłużnika albo celem tej umowy jest zapewnienie dłużnikowi utrzymania (na przykład gdy dłużnik uzyskuje wynagrodzenie z umowy o pracę na niepełny etat i ” uzupełnia” je wynagrodzeniem z umowy zlecenia), to możliwe jest rozciągnięcie ochrony przewidzianej w przepisach kodeksu pracy również na inne umowy, z których tytułu dłużnik otrzymuje wynagrodzenie.
Co to oznacza dla wierzyciela? W praktyce komornik najczęściej będzie musiał pozostawić dłużnikowi kwotę wolną minimalnemu wynagrodzeniu. Może to wydłużyć postępowanie egzekucyjne lub nawet uniemożliwić wierzycielowi zaspokojenie swojej należności z wynagrodzenia dłużnika.
Co komornik może zająć oprócz wynagrodzenia?
Co w sytuacji gdy dłużnik nie ma dobrze płatnego źródła utrzymania i wierzyciel nie może się zaspokoić z wynagrodzenia za pracę? W takiej sytuacji warto rozważyć złożenie wniosku do komornika o sprawdzenie dłużnika w rejestrze CEPIK, oraz sprawdzenie, czy dłużnik nie posiada nieruchomości. Do tych składników majątku komornik będzie miał względnie łatwy wgląd i może je zlicytować po zajęciu, a uzyskaną sumę przekazać wierzycielowi.
Innym sposobem jest zajęcie praw majątkowych przysługujących dłużnikowi, na przykład w spółkach, które posiada dłużnik. Jeżeli wiadome jest, że dłużnik prowadzi działalność w formie spółki z ograniczoną odpowiedzialnością i w ten sposób niejako ukrywa swój majątek, możliwe jest zajęcie udziałów w spółce. W takiej sytuacji wierzyciel poprzez komornika może znacząco utrudnić dłużnikowi prowadzenie działalności.
Niecodziennym sposobem prowadzenia egzekucji komorniczej jest zajęcie tzw. polisolokaty. Co do zasady komornik może pobrać 1/4 świadczenia z ubezpieczenia osobowego (a takim świadczeniem jest polisolokata). Jeżeli zatem wypłata polisolokaty będzie przypadała w czasie toczącej się egzekucji komorniczej, to wierzyciel również ma szansę zaspokoić się z tego rodzaju świadczenia. Co jeżeli wierzyciel wie, że dłużnik mi polisolokaty, ale termin jej zakończenia jest odległy? W takiej sytuacji teoretycznie komornik może zająć prawa wynikające z polisolokaty, czyli w dużym uproszczeniu zakończyć ją i zająć część wypłaconych środków. W przeszłości ten rodzaj egzekucji nie był popularny z uwagi na koszty zakończenia polisolokat, ale obecnie zyskuje na popularności.
Jakie wierzyciel ma alternatywy, jak dłużnik nie ma majątku i zarabia wyłącznie „najniższą krajową”?
Zdarza się jednak, że pomimo bezskuteczności egzekucji “na papierze” wierzyciel ma wiedzę o tym, że dłużnik ma wysoki standard życia. Wielu dłużników w momencie pogorszenia sytuacji finansowej przenosi składniki majątku na członków rodziny czy bliskich. Wierzyciel w takiej sytuacji będzie widział, że dłużnik np. porusza się drogimi pojazdami czy mieszka w drogiej nieruchomości, ale nie będzie mógł od niego wyegzekwować swojej należności.
Ustawodawca nie pozostawił wierzycieli na straconej pozycji. W takiej sytuacji możliwe jest wniesienie tzw. skargi pauliańskiej, czyli powództwa o uznanie bezskuteczności danej czynności prawnej, jeżeli została ona dokonana z pokrzywdzeniem wierzycieli.
Potrącenie komornicze z pensji
Potrącenie z wynagrodzenia następuje po odliczeniu składek na ubezpieczenie społeczne, zaliczek na podatek dochodowy od osób fizycznych oraz wpłat dokonywanych do pracowniczego planu kapitałowego i dotyczyć będzie w następującej kolejności:
- sum egzekwowanych na mocy tytułów wykonawczych na zaspokojenie świadczeń alimentacyjnych,
- sum egzekwowanych na pokrycie należności innych niż świadczenia alimentacyjne,
- zaliczek pieniężnych udzielonych pracownikowi,
- kar pieniężnych przewidzianych w art. 108 k.p.
Potrącenia odnoszące się do innych należności każdorazowo będą natomiast wymagać pisemnej zgody pracownika.
Ile komornik może zabrać z pensji?
Minimalna wysokość kwoty, którą komornik może zająć, zależna jest od płacy minimalnej w danym roku, ponieważ najniższa krajowa nie podlega zajęciu. Istnieje również maksymalny limit zajęcia pensji wyższej niż minimalna krajowa. Komornik może maksymalnie potrącić 60 proc. wynagrodzenia miesięcznego, jeżeli długi dotyczą świadczeń alimentacyjnych oraz 50 proc. wynagrodzenia miesięcznego w przypadku pozostałych dłużników. Przy zbiegu tytułów potrąceń pracodawca jest natomiast zobowiązany stosować maksymalnie dopuszczane kwoty potrąceń. W przypadku zbiegu alimentów i innych świadczeń może on potrącić ⅗ (60 proc.) wynagrodzenia, a przy zbiegu innych świadczeń niż alimentacyjne potrąceniu podlegać będzie połowa pensji. Pozostała część pensji pracownika nazywana jest kwotą wolną od zajęcia komorniczego, którą komornik musi pozostawić dłużnikowi.
Wzmianka o zajęciu pensji w świadectwie pracy
W chwili rozwiązania stosunku pracy z dłużnikiem, obowiązkiem pracodawcy jest zawarcie wzmianki o zajęciu należności w wydawanym pracownikowi świadectwie pracy. Ponadto, dotychczasowy pracodawca może również zawiadomić nowego pracodawcę o zajęciu egzekucyjnym oraz przesłać mu zawiadomienia komornika i dokumenty dotyczące postępowania. Wówczas o tym fakcie powiadamia on również komornika i dłużnika. Wszelkie zajęcia komornicze muszą zostać wyszczególnione w ust. 7 świadectwa pracy. Pracodawca powinien uwzględnić w dokumencie oznaczenie komornika, numer sprawy egzekucyjnej oraz wysokość potrąconych już wierzytelności. Dodatkowo w ust. 8 możliwe jest podanie podania informacji uzupełniających. Nie ma zatem możliwości uniknięcia wzmianki o zajęciu w wydawanym świadectwie pracy. Warto także pamiętać, że zajęcie wynagrodzenia ma miejsce wyłącznie w granicach egzekwowanego świadczenia. Oznacza to, że po spłacie wierzytelności, egzekucja ustaje.
Pracownicze Plany Kapitałowe (PPK) a zajęcie komornicze
PPK to możliwość zapewnienia sobie wyższej emerytury dzięki składkom pochodzącym od pracodawcy i państwa, a także tych odprowadzanych z własnej pensji. W założeniu wspomniana inicjatywa jest długoterminową inwestycją w wyższą emeryturę. Pracownik zostaje zapisany do PPK automatycznie, a jeśli nie chce do nich należeć, musi samodzielnie złożyć rezygnację. Należy jednak wiedzieć, że pieniądze zgromadzone w ciągu wielu lat nie tylko mogą być wykorzystane do podniesienia standardu życia w późniejszym okresie, lecz także mogą stać się przedmiotem zajęcia komorniczego. Pracownicze Plany Kapitałowe (PPK) to dobrowolne i w założeniu powszechne systemy, które mają umożliwić regularne oszczędzanie. Suma odłożonych pieniędzy będzie przeznaczona do wykorzystania po sześćdziesiątym roku życia (często jest to początek emerytury kobiet). Zgromadzone środki finansowe mają charakter prywatny, czyli są własnością członka PPK. Można je też dziedziczyć.
Odłożona dzięki tym planom kapitałowym suma w niektórych przypadkach może zostać uszczuplona, a nawet zabrana w całości (100 proc.), również wbrew woli osoby oszczędzającej. W przypadku, gdy komornik zajmuje pensję danego pracownika, pracodawca jest odpowiedzialny za wyliczenie właściwej wysokości wypłaty podwładnego, uwzględniając nie tylko zajęcie komornicze, ale również składkę na PPK. Zgodnie z obowiązującym prawem komornik musi zostawić na koncie dłużnika minimalną kwotę wynagrodzenia krajowego. PPK działały na początku na podstawie ustawy (Dz. U. 2018 poz. 2215), która weszła w życie 1 stycznia 2019 r. Nowelizacja ustawy o PPK została ogłoszona 20 maja 2022 r. Główne zadanie komornika to egzekucja sądowa lub administracyjna. Jest ona przymusowa, co oznacza, że wydanie tytułu wykonawczego (zawierającego na przykład nakaz zapłaty długu wierzycielowi) zobowiązuje komornika do dopełnienia wszystkich formalności, aby ściągnąć należności od dłużnika. Egzekutor może zastosować przymusowe zajęcie majątku danej osoby.
Jak wygląda sytuacja w przypadku osób, którym komornik zajął pensję z powodu długów innych niż alimentacyjne? Środki zgromadzone na PPK zostają zachowane i są bezpieczne - zajęcie komornicze nie może się na nich odbyć, zatem kwota pobierana przez egzekutora także zostaje pomniejszona o wysokość stawki, którą pracodawca pobiera z pensji pracownika i przelewa na Plan Kapitałowy. Warto pamiętać, że dana osoba ma wpływ na to, czy chce należeć do PPK i dysponuje dostępem do swoich pieniędzy. Może je też w każdej chwili wypłacić i zdecydować, na co będą przeznaczone (na przykład spłatę długów). Niestety, co istotne, jeśli nastąpi to przed wyznaczoną datą - będzie się wówczas wiązało z utratą środków dopłacanych przez państwo oraz zapłatą 19 proc. Dłużnicy niealimentacyjni nie muszą obawiać się zajęcia składek PPK. Komornik może natomiast "zapukać do drzwi" osób obciążonych długami alimentacyjnymi.
Modyfikacje w Kodeksie pracy zmieniły przepisy dotyczące kwoty wolnej od zajęcia. Od 1 stycznia 2019 r. ma ona równowartość minimalnego wynagrodzenia, które jest pomniejszane o wpłatę na rzecz Pracowniczych Planów Kapitałowych. Komornik nie może więc zabrać kwot zgromadzonych na koncie PPK zadłużonych jednostek, chyba że ciąży na nich dług alimentacyjny, którego nie chcą spłacać. PPK to kolejna alternatywa dla powiększenia oszczędności, których będzie można używać na starość. Nie podlegają one zajęciu przez komornika - i dotyczy to zarówno osób zatrudnionych na umowie o pracę, jak i tych na umowie zlecenie.
Zajęcie komornicze a 500+ | Kwota wolna od zajęcia komorniczego.
Kwota wolna od zajęcia komorniczego z wynagrodzenia
Aktualnie wolna od zajęcia komorniczego jest część wynagrodzenia za pracę w 3 225 zł. To kwota netto minimalnego wynagrodzenia za pracę. Od 1 stycznia 2025 r. wzrośnie ona do 3 499,50 zł. Skąd te kwoty? Aktualnie, od 1 lipca do końca 2024 r. minimalne wynagrodzenie za pracę wynosi 4 300 zł, a od 1 stycznia 20254 roku będzie wynosić 4666 zł. Jeden i drugi limit to efekt wyliczenia 75 proc. od najniższej krajowej. Zgodnie z prawem pracy potrąceń i egzekucji dokonuje się z wynagrodzenia za pracę netto (po odliczeniu składek na ubezpieczenia społeczne, zaliczki na podatek dochodowy od osób fizycznych oraz wpłat dokonywanych do pracowniczego planu kapitałowego, jeżeli pracownik nie zrezygnował z ich dokonywania). Po potrąceniach zaś musi zostać kwota minimalnego wynagrodzenia za pracę. Od 4 300 zł teraz jest to 3 225 zł, zł, a od kwoty 4 666 zł, bo tyle wynosić będzie najniższa krajowa od 1 stycznia 2025 r. będzie to 3 499,50 zł.
Trzeba jednak przy tym pamiętać, że w przypadku długów alimentacyjnych taka ochrona działa inaczej i jest słabsza. Od 2023 r. komornik może zabrać z wynagrodzenia za pracę maksymalnie 60 proc, wynagrodzenia, niezależnie od jego wysokości.
Jak wynagrodzenie za pracę chronione jest od potrąceń
W prawie pracy ustanowiona została kwota wolna od potrąceń. Jej wysokość to kwota minimalnego wynagrodzenia za pracę. Jednakże w przypadku świadczeń alimentacyjnych ograniczenie do kwoty minimalnego wynagrodzenia nie występuje. Natomiast jeżeli potrącenie dotyczy zaliczek to ograniczenie to wynosi 75 proc. minimalnego wynagrodzenia. A w przypadku kar pieniężnych wynosi 90 proc. minimalnego wynagrodzenia.
Jak już zaznaczyliśmy potrąceń dokonuje się od wynagrodzenia za pracę netto, a podlegają potrąceniu tylko następujące należności:
- sumy egzekwowane na mocy tytułów wykonawczych na zaspokojenie świadczeń alimentacyjnych,
- sumy egzekwowane na mocy tytułów wykonawczych na pokrycie należności innych niż świadczenia alimentacyjne,
- zaliczki pieniężne udzielone pracownikowi,
- kary pieniężne przewidziane w Kodeksie pracy.
Potrącenia są dokonywane w powyższej kolejności. Oznacza to, że w przypadku gdy dokonuje się potrąceń z różnych tytułów, należności alimentacyjne mają pierwszeństwo przed innymi należnościami. Świadczenia alimentacyjne są uprzywilejowane. Na ich zaspokojenie można potrącić 3/5 wynagrodzenia, tj. 60 proc. wynagrodzenia. Natomiast w pozostałych przypadkach można co do zasady potrącić do wysokości połowy wynagrodzenia za pracę, oczywiście uwzględniając kwotę podlegającą ochronie od potrąceń.
Dodatkowo następujące należności podlegają egzekucji na zaspokojenie świadczeń alimentacyjnych do pełnej wysokości:
- nagroda z zakładowego funduszu nagród,
- dodatkowe wynagrodzenie roczne - tzw. trzynastka,
- należności przysługujące pracownikom z tytułu udziału w zysku lub w nadwyżce bilansowej.
Z wynagrodzenia za pracę odlicza się, w pełnej wysokości, kwoty wypłacone w poprzednim terminie płatności za okres nieobecności w pracy, za który pracownik nie zachowuje prawa do wynagrodzenia.
Potrąceń należności z wynagrodzenia pracownika w miesiącu, w którym są wypłacane składniki wynagrodzenia za okresy dłuższe niż jeden miesiąc, dokonuje się od łącznej kwoty wynagrodzenia uwzględniającej te składniki wynagrodzenia. Warto ponadto wiedzieć, że inne należności niż wskazane powyżej mogą być potrącane z wynagrodzenia pracownika tylko za jego zgodą. Zgoda ta musi być wyrażona na piśmie i musi dotyczyć konkretnej oraz istniejącej należności. Zgodę pracownik może w każdej chwili cofnąć.
tags: #akcje #w #pracy #a #komornik