Czego może żądać wierzyciel od komornika?
Wierzyciel to podmiot - osoba fizyczna, osoba prawna, a w pewnych przypadkach także jednostka organizacyjna posiadająca jedynie zdolność prawną - który ma prawo żądać od dłużnika spełnienia określonego świadczenia. Świadczenie to może polegać na działaniu lub zaniechaniu, jednak w najbardziej typowych przypadkach występujących w praktyce komorniczej polega na zapłacie określonej sumy pieniędzy. Wierzyciel może dochodzić swoich roszczeń na drodze polubownej, sądowej lub egzekucyjnej.
Gdy dłużnik nie zdecyduje się na dobrowolne spełnienie świadczenia, do którego jest zobowiązany, wierzyciel ma prawo żądać jego przymusowego wykonania. Zanim jednak będzie możliwe rozpoczęcie postępowania egzekucyjnego przez komornika, konieczne jest uzyskanie stosownego tytułu egzekucyjnego zaopatrzonego w klauzulę wykonalności. Najczęściej jest nim prawomocny wyrok bądź postanowienie sądu, jednak w pewnych okolicznościach rolę tę może spełniać także np. akt notarialny. Kiedy wierzyciel uzyska tego rodzaju dokument, a jednocześnie świadczenie nie zostało spełnione w zakreślonym terminie, zyskuje on prawo wnioskowania do wybranego przez siebie komornika o rozpoczęcie postępowania egzekucyjnego. Wniosek ten jest konieczny do wszczęcia postępowania, stąd wypełnienie formularza dostępnego w kancelarii komorniczej bądź na stronie internetowej, jego podpisanie i dostarczenie komornikowi (pocztą lub osobiście) jest niezbędnym warunkiem wszczęcia egzekucji.
Uprawnienia wierzyciela w postępowaniu egzekucyjnym
Podstawowym uprawnieniem wierzyciela jest możliwość wszczęcia postępowania egzekucyjnego. Wierzyciel, posiadając tytuł wykonawczy, może złożyć wniosek do komornika o przeprowadzenie egzekucji. Komornik na podstawie tytułu wykonawczego ma za zadanie zaspokoić roszczenia wierzyciela.
Wierzyciel ma prawo wyboru komornika sądowego działającego na terenie danego województwa (w przypadku braku ograniczeń danej kancelarii), z wyjątkiem spraw związanych z egzekucją z nieruchomości, które prowadzi komornik właściwy miejscowo dla jej położenia. Wierzyciel może aktywnie uczestniczyć w postępowaniu egzekucyjnym, wskazując komornikowi składniki majątku dłużnika, które mogą zostać zajęte.
Do wniosku o wszczęcie egzekucji dołącza się tytuł wykonawczy, na przykład wyrok lub akt notarialny z klauzulą wykonalności. Konieczne są dane identyfikacyjne dłużnika, w szczególności numer PESEL albo NIP, aktualne adresy, ewentualnie numery telefonów czy adresy poczty elektronicznej, jeśli są znane. Warto przekazać informacje o majątku, takie jak numery ksiąg wieczystych, dane pojazdów, rachunki bankowe, nazwy pracodawców lub kontrahentów. Jeśli działa pełnomocnik, dołącza pełnomocnictwo. Przydają się dowody wpłat, ugód oraz cesji wierzytelności, jeżeli nastąpiły.
We wniosku warto od razu wskazać, z jakich składników majątku prowadzić egzekucję, na przykład z wynagrodzenia, kont, ruchomości czy nieruchomości. Jeśli egzekucja z wynagrodzenia czy rachunku bankowego nie przynosi oczekiwanych rezultatów, wierzyciel może wnioskować o przeprowadzenie licytacji majątku dłużnika. Wierzyciel ma prawo wglądu do akt i otrzymywania odpisów kluczowych dokumentów, na przykład protokołów zajęć, wezwań, odpowiedzi z ZUS, OGNIVO, rejestru PESEL, ewidencji pojazdów czy ksiąg wieczystych.
Wierzyciel może wnioskować o przyznanie kosztów zastępstwa prawnego w egzekucji. Jeśli nie udało się ich ściągnąć w toku sprawy, można dochodzić brakującej części w dalszej egzekucji na podstawie stosownego orzeczenia.
Wierzyciel ma prawo aktywnie uczestniczyć w postępowaniu egzekucyjnym, wskazując komornikowi składniki majątku dłużnika, które mogą zostać zajęte. Jeśli egzekucja z wynagrodzenia czy rachunku bankowego nie przynosi oczekiwanych rezultatów, wierzyciel może wnioskować o przeprowadzenie licytacji majątku dłużnika. Dobrą praktyką jest umawianie cyklicznej informacji o stanie sprawy, na przykład kwartalnie, oraz aktualizowanie wniosków w zależności od uzyskanych wyników.
Wierzyciel aktualizuje dane dłużnika, gdy uzyska nowe informacje, oraz informuje komornika o każdej wpłacie otrzymanej bezpośrednio od dłużnika. Składa wnioski o kolejne sposoby egzekucji, jeśli dotychczasowe nie przyniosły efektu, oraz podejmuje decyzje co do sprzedaży zajętych składników, na przykład udziału w licytacji lub zgody na oszacowanie.
W przypadku powstania szkody po stronie dłużnika lub osób trzecich, mogą pojawić się dalsze roszczenia. Skarga przysługuje na czynność oraz na zaniechanie dokonania czynności. W piśmie wskazuje się, czego dotyczy skarga, jakie uchybienia zarzuca się komornikowi, czego się żąda oraz jakie dowody to potwierdzają. Skargę wnosi się za pośrednictwem komornika. Sąd może uchylić czynność, zmienić ją, nakazać jej dokonanie albo oddalić skargę.
Odpowiedzialna współpraca z komornikiem, komplet dokumentów i szybkie decyzje po stronie wierzyciela tworzą spójny plan działania. To one w praktyce decydują o tempie egzekucji, poziomie kosztów i realnej skuteczności.
Co komornik może zająć?
Komornik na podstawie tytułu wykonawczego ma za zadanie zaspokoić roszczenia wierzyciela. Może zająć i sprzedać:
- Ruchomości (np. samochód).
- Nieruchomości (np. dom, mieszkanie).
- Prawa majątkowe (np. udziały w spółkach).
Komornik ma prawo zająć rzeczy nienależące do dłużnika, ale znajdujące się w jego władaniu. Wynika to wprost z przepisów o egzekucji sądowej. Komornik ma prawo zająć rzecz będącą we władaniu dłużnika, np. gdy dłużnik jeździ samochodem należącym do teściowej, przyjaciela, a nawet do firmy leasingowej.
Jeżeli ruchomość dłużnika, przeciwko której została skierowana egzekucja, znajduje się we władaniu osoby trzeciej, komornik może dokonać jej zajęcia, tylko jeśli osoba trzecia wyraża na to zgodę bądź przyznaje, że ruchomość jest własnością dłużnika. W takich jednak sytuacjach komornicy interpretują przepisy w ten sposób, że skoro dłużnik jest właścicielem mieszkania, to w oczywisty sposób włada ruchomościami w tym mieszkaniu. Jest to jednak niesłusznie stosowane domniemanie. Skoro bowiem dłużnik wydał mieszkanie najemcy, należy uznać, że to najemca włada ruchomościami znajdującymi się w mieszkaniu, więc komornik powinien być uprawniony do zajęcia tylko tych, co do których najemca przyzna, że są własnością dłużnika.
Najemca może żądać wpisania przez komornika do protokołu zajęcia, adnotacji, że zajęte rzeczy stanowią jego własność. Nie spowoduje to jednak automatycznie zwolnienia rzeczy spod egzekucji.
Osoby trzecie, które znalazły się w sytuacji, gdy komornik zajął ich rzeczy, mogą w drodze powództwa przeciwegzekucyjnego (art. 841 kpc) żądać zwolnienia zajętego przedmiotu od egzekucji, jeżeli skierowana przeciwko niemu egzekucja narusza prawa osoby trzeciej. Należy podkreślić, że z naruszeniem praw osoby trzeciej mamy do czynienia tylko, jeśli osoba trzecia jest właścicielem rzeczy zajętej przez komornika. Powództwo interwencyjne wnoszone jest do sądu powszechnego wraz z dowodami wskazującymi na właściciela rzeczy. Termin wniesienia powództwa wynosi miesiąc od dnia dowiedzenia się o zajęciu rzeczy.
Zajęcie wierzytelności
Zajęcie wierzytelności przez komornika to jeden ze sposobów egzekucji. Aby komornik mógł dokonać zajęcia wierzytelności dłużnika, należy złożyć wniosek o zajęcie wierzytelności. Zasadą jest, że zajęcie następuje z chwilą doręczenia wezwania dłużnikowi zajętej wierzytelności.
W sytuacji, gdy do zajęcia wierzytelności wymagany jest wpis w księdze wieczystej, to do zajęcia wierzytelności dochodzi z chwilą dokonania wpisu do księgi wieczystej lub złożenia do zbioru dokumentów wniosku komornika. Zajęcie sum płatnych periodycznie np. należności z tytułu czynszu najmu, rent, obejmuje także wypłaty przyszłe. Wierzytelność będąca nadpłatą podatku może zostać zajęta w postępowaniu egzekucyjnym. Komornik przesyła zajęcie wierzytelności do organu podatkowego jednocześnie wzywając aby świadczenie z tego tytułu nie było przekazywane dłużnikowi ale złożone komornikowi lub na rachunek depozytowy Ministra Finansów.
Sprzedaży zajętej wierzytelności dokonuje się w drodze licytacji prowadzonej według przepisów o egzekucji z ruchomości. Cena wywołania wynosi trzy czwarte sumy, na którą składa się należność główna oraz odsetki naliczone do dnia licytacji. Za zgodą dłużnika zajęta wierzytelność może zostać sprzedana z wolnej ręki po cenie przez niego wskazanej, jeżeli sprzedaż nie narusza interesów wierzycieli. Dłużnik może też wskazać nabywcę oraz określić inne warunki sprzedaży. Zgoda dłużnika na sprzedaż z wolnej ręki nie jest potrzebna, gdy wierzytelność była wymagalna przed dniem zajęcia.
Ochrona wynagrodzenia i świadczeń
Przy potrącaniu sum egzekwowanych na pokrycie należności innych niż świadczenia alimentacyjne, wolna od potrąceń jest kwota wynagrodzenia za pracę w wysokości minimalnego wynagrodzenia za pracę, po odliczeniu składek na ubezpieczenia społeczne oraz zaliczki na podatek dochodowy od osób fizycznych.
Od dnia 1 lipca 2018 r. kwota emerytury i renty wolna od potrąceń i egzekucji jest ustalona kwotowo. Od dnia 1 stycznia 2019 r. weszły w życie przepisy, które jednoznacznie określiły granice egzekucji ze wszystkich świadczeń powtarzających się, których celem jest zapewnienie utrzymania albo stanowiących jedyne źródło dochodu dłużnika będącego osobą fizyczną.
Jeżeli dojdzie do sytuacji, że komornik nie wskaże w zajęciu powyższych granic egzekucji i zajmie 100% wierzytelności - wynagrodzenia dłużnika z umowy cywilnoprawnej, należy natychmiast złożyć wniosek o ograniczenie egzekucji i wykazać komornikowi, że uzyskiwane cyklicznie świadczenie z umowy cywilnoprawnej ma na celu zapewnienie utrzymania albo stanowi jedyne źródło dochodu dłużnika.
Niektóre świadczenia są zwolnione z egzekucji, między innymi:
- Świadczenia alimentacyjne.
- Świadczenia pieniężne wypłacane w przypadku bezskuteczności egzekucji alimentów.
- Świadczenie wychowawcze (500 Plus).
- Świadczenia rodzinne, dodatki rodzinne, pielęgnacyjne, porodowe i dla sierot zupełnych.
- Zasiłki dla opiekunów.
- Świadczenia z pomocy społecznej.
- Świadczenia integracyjne.
- Środki finansowe na utrzymanie lokalu mieszkalnego.
Komornik fakty i mity #biznesbezpułapek
Koszty postępowania egzekucyjnego
Co do zasady koszty postępowania egzekucyjnego obciążają dłużnika i są doliczane do kwoty dochodzonej. Komornik rozlicza koszty w postanowieniach i rozrachunkach, a z uzyskanych kwot w pierwszej kolejności pokrywane są koszty niezbędne do celowego przeprowadzenia egzekucji.
Jednak w niektórych przypadkach wierzyciel może być zobowiązany do uiszczenia zaliczek na pokrycie wydatków komorniczych, np. kosztów doręczeń pism czy zapytań do instytucji finansowych. Jeśli egzekucja zakończy się sukcesem, koszty te są zwracane wierzycielowi przez dłużnika.
Prawa dłużnika w postępowaniu egzekucyjnym
Niespłacone długi to problem, ale nie powinien on skutkować całkowitym brakiem komfortu psychicznego. Dłużnik ma swoje prawa! Z tego względu komornik czy wierzyciel nie może robić tego, co mu się żywnie podoba. Dłużnik może złożyć skargę na działania komornika, gdy uzna je za przekroczenie uprawnień.
Jeśli wierzyciel wymaga od ciebie spłaty należności, ale nie udzieli ci szczegółowych informacji na jej temat, masz prawo do wystosowania żądania o ich udzielenie. Gdy ktoś wymaga od ciebie wcześniejszej zapłaty, nie masz obowiązku tego robić - musisz dotrzymać terminu, który jest określony w harmonogramie spłat.
W przypadku, gdy dłużnik nie wpłacił środków bezpośrednio do wierzyciela poza toczącą się egzekucją, wierzyciel każdorazowo powinien poinformować komornika o dokonywanych wpłatach bezpośrednich przez dłużnika, wnosząc o ograniczenie egzekucji o daną kwotę. Jeżeli wierzyciel potwierdzi okoliczności podane przez dłużnika, komornik zastosuje się do wniosku wierzyciela, co do dalszego prowadzenia postępowania tj. może na wniosek wierzyciela postępowanie egzekucyjne zawiesić w całości lub w części lub umorzyć w całości lub części.
tags: #czego #moze #zadac #wierzyciel #od #komornika