Czy komornik może umorzyć egzekucję na wniosek wierzyciela?

Egzekucja komornicza jest często postrzegana jako najskuteczniejsza droga do odzyskania długu, jednak nie zawsze tak jest. Komornik sądowy pojawia się, gdy istnieje wobec dłużnika tytuł wykonawczy, najczęściej w postaci sądowego nakazu zapłaty lub wyroku opatrzonego klauzulą wykonalności. Dłużnik zazwyczaj dowiaduje się o wszczęciu postępowania egzekucyjnego w momencie, gdy komornik dokonuje pierwszych czynności, takich jak zajęcie rachunku bankowego, wynagrodzenia za pracę, emerytury lub renty.

Umorzenie postępowania egzekucyjnego jest formą jego zakończenia. Należy rozróżnić sytuacje, gdy komornik umarza postępowanie z urzędu (niezależnie od woli wierzyciela) oraz gdy czyni to na wniosek dłużnika (w przypadku przedawnienia) lub wierzyciela (niekiedy za zgodą sądu lub uprawnionego organu). Komornik prowadzi egzekucję na wniosek wierzyciela, a wierzyciel jest dysponentem tego postępowania. O ile nie zaistnieją przesłanki do umorzenia postępowania (z urzędu lub z mocy prawa), jedynie porozumienie z wierzycielem może prowadzić do umorzenia egzekucji.

Zawieszenie i umorzenie egzekucji

Zawieszenie egzekucji ma miejsce, gdy z powodu przemijającej przeszkody nie można prowadzić egzekucji. Komornik zawiesza postępowanie, gdy dłużnik lub wierzyciel nie mają zdolności procesowej ani przedstawiciela ustawowego. Śmierć wierzyciela lub dłużnika również skutkuje zawieszeniem postępowania do czasu ustalenia spadkobierców, ustanowienia zarządcy sukcesyjnego lub kuratora spadku. Komornik może zawiesić egzekucję na wniosek wierzyciela, a w wyjątkowych sytuacjach również na wniosek dłużnika, na przykład gdy sąd zawiesił natychmiastową wykonalność tytułu, wstrzymał jego wykonalność lub dłużnik dał wystarczające zabezpieczenie.

Umorzenie egzekucji jest definitywnym zakończeniem postępowania. Komornik z urzędu umarza postępowanie egzekucyjne w całości lub w części w sytuacjach przewidzianych prawem (art. 824 Kodeksu postępowania cywilnego - k.p.c.). Komornik może również umorzyć egzekucję na wniosek (art. 825 k.p.c.). Komornik nie może jednak umorzyć samych długów; umorzenie dotyczy postępowania egzekucyjnego.

Zgodnie z art. 824 k.p.c., komornik musi umorzyć postępowanie egzekucyjne w następujących sytuacjach:

gdy egzekucja nie należy do organów sądowych,
gdy wierzyciel lub dłużnik nie ma zdolności sądowej albo gdy egzekucja ze względu na jej przedmiot lub na osobę dłużnika jest niedopuszczalna,
jeżeli jest oczywiste, że z egzekucji nie uzyska się sumy wyższej od kosztów egzekucyjnych,
jeżeli wierzyciel w ciągu sześciu miesięcy nie dokonał czynności potrzebnej do dalszego prowadzenia postępowania lub nie zażądał podjęcia zawieszonego postępowania,
jeżeli prawomocnym orzeczeniem tytuł wykonawczy został pozbawiony wykonalności albo orzeczenie, na którym oparto klauzulę wykonalności, zostało uchylone lub utraciło moc,
jeżeli egzekucję skierowano przeciwko osobie, która według klauzuli wykonalności nie jest dłużnikiem, i która sprzeciwiła się prowadzeniu egzekucji, albo jeżeli prowadzenie egzekucji pozostaje z innych powodów w oczywistej sprzeczności z treścią tytułu wykonawczego.

Art. 825 k.p.c. zobowiązuje komornika do umorzenia egzekucji na żądanie wierzyciela. W praktyce bardzo często dochodzi do sytuacji, w której wierzyciel i dłużnik dochodzą do porozumienia w sprawie spłaty długu z pominięciem komornika. Wierzyciel w toku postępowania egzekucyjnego może złożyć do komornika wniosek o umorzenie postępowania egzekucyjnego. Przeważnie następuje to w sytuacji zawarcia ugody, spłaty całego zadłużenia lub częściowej spłaty zadłużenia do rąk wierzyciela. Komornik, w związku ze wskazanym wnioskiem, w myśl art. 825 k.p.c., umarza postępowanie egzekucyjne, orzekając o kosztach postępowania.

Kiedy komornik umarza postępowanie na wniosek wierzyciela?

Wierzyciel może złożyć wniosek o umorzenie postępowania egzekucyjnego, gdy np. zawarł z dłużnikiem ugodę dotyczącą spłaty zadłużenia. W takiej sytuacji komornik, na podstawie art. 825 k.p.c., umarza postępowanie egzekucyjne, orzekając o kosztach. Podobna sytuacja ma miejsce, gdy dłużnik zaspokoił w całości należność wierzyciela do jego rąk. W obu przypadkach wydawane jest postanowienie o umorzeniu, w którym komornik wzywa jedną ze stron do uiszczenia należnej opłaty egzekucyjnej.

Warto zaznaczyć, że umorzenie postępowania egzekucyjnego na wniosek wierzyciela nie jest równoznaczne z umorzeniem długu. Wierzyciel nie traci możliwości wszczęcia ponownej egzekucji, jeśli pojawią się nowe okoliczności wskazujące na możliwość zaspokojenia jego należności. Złożenie wniosku o ponowne rozpoczęcie egzekucji komorniczej przerywa bieg terminu przedawnienia roszczenia.

Zgodnie z art. 29 ust. 1 ustawy o kosztach komorniczych, opłatą od umorzenia postępowania egzekucyjnego na wniosek wierzyciela obciążany jest wierzyciel, chyba że wykaże, że złożenie wniosku związane jest z zawarciem ugody lub spełnieniem świadczenia przez dłużnika. W pierwszym przypadku opłata pobierana od wierzyciela wynosi 5% wartości świadczenia pozostałego do wyegzekwowania.

Opłaty egzekucyjne i ich interpretacja

Regulacje dotyczące ustalania wysokości opłat egzekucyjnych, zawarte w ustawie z dnia 29 sierpnia 1997 roku o komornikach sądowych i egzekucji, budzą wiele kontrowersji. Zgodnie z ustawą (art. 49 ust. 1) komornik pobiera przy egzekucji od dłużnika tzw. opłatę stosunkową, która zazwyczaj wynosi 15% wartości wyegzekwowanego świadczenia. W praktyce opłatę tę stosuje się do egzekucji z ruchomości lub wierzytelności. Mniejsza dolegliwość dla dłużnika występuje w przypadku egzekucji z rachunku bankowego, wynagrodzenia za pracę czy świadczenia z ubezpieczenia społecznego.

Jedna z wątpliwości interpretacyjnych dotyczy sytuacji, w której po wszczęciu egzekucji dłużnik spłaca należność bezpośrednio wierzycielowi, z pominięciem komornika. W takim przypadku wierzyciel winien złożyć wniosek o umorzenie egzekucji w części, w jakiej uzyskał zaspokojenie. Komornik ma obowiązek wydać postanowienie o umorzeniu i zakończyć postępowanie. W takiej sytuacji zastosowanie znajduje przepis art. 41.

Pojawia się pytanie, jak interpretować termin "wartość świadczenia pozostałego do wyegzekwowania" w kontekście opłaty stosunkowej. Czy chodzi o kwotę niezaspokojoną, czy też o kwotę faktycznie zapłaconą przez dłużnika? Zwolennicy jednej z koncepcji prawnych uznają, że poprzez termin ten należy rozumieć różnicę między całą kwotą będącą przedmiotem egzekucji a kwotą wpłaconą przez dłużnika bezpośrednio wierzycielowi. Argumentują, że czynności komornika doprowadziły w istocie do spełnienia świadczenia przez dłużnika, który zapłacił pod presją postępowania egzekucyjnego.

Inna interpretacja wskazuje, że opłatę w wysokości 15% komornik pobiera od "wyegzekwowanego świadczenia", które musi być faktycznie wyegzekwowane przez komornika. Ratio legis przepisów dotyczących opłat egzekucyjnych jest takie, aby ich wysokość uzależniona była od realnego nakładu pracy komornika i faktycznej skuteczności jego działań. Z tego punktu widzenia, wpłata dokonana bezpośrednio przez dłużnika na rzecz wierzyciela nie powinna uprawniać komornika do pobrania opłaty w najwyższej dopuszczalnej wysokości.

W kontekście wniosku o umorzenie egzekucji, użyty w przepisie art. 49 ust. 2 ustawy termin "wartość świadczenia pozostałego do wyegzekwowania", uprawniający organ egzekucyjny do pobrania opłaty w wysokości 5%, powinien być rozumiany jako kwota, w stosunku do której wierzyciel złożył wniosek o umorzenie egzekucji. Nie ma przy tym znaczenia, czy dłużnik uiścił jakąkolwiek należność, ani czy zapłacił całość, czy część kwoty.

Restrukturyzacja a egzekucja

Jedną z podstaw zawieszenia egzekucji jest restrukturyzacja. Z dniem otwarcia postępowania restrukturyzacyjnego zawieszeniu ulegają egzekucje wszczęte i prowadzone do majątku dłużnika. Podobnie, komornik zawiesza postępowanie po obwieszczeniu o ustaleniu dnia układowego w postępowaniu o zatwierdzenie układu. W przypadku sukcesu restrukturyzacji i przyjęcia układu, postępowanie egzekucyjne będzie umorzone, a dłużnik będzie realizował spłaty na rzecz wierzycieli zgodnie z harmonogramem wynikającym z układu.

Gdyby jednak komornik wszczął nowe postępowanie egzekucyjne do majątku dłużnika po otwarciu postępowania restrukturyzacyjnego lub obwieszczeniu o dniu układowym, będzie musiał je umorzyć z urzędu, a zajęcia uchylić. Na wniosek dłużnika lub zarządcy, sędzia-komisarz może uchylić zajęcia egzekucyjne dokonane przed otwarciem postępowania.

Często zadawane pytania

Jak uwolnić się od egzekucji komorniczej?

Komornik prowadzi egzekucję na wniosek wierzyciela. O ile nie zaistnieją przesłanki do umorzenia postępowania, jedynie porozumienie z wierzycielem może prowadzić do umorzenia egzekucji.

Kiedy komornik umarza długi?

Komornik z urzędu umarza postępowanie egzekucyjne w całości lub w części w sytuacjach przewidzianych prawem (art. 824 k.p.c.). Komornik może również umorzyć egzekucję na wniosek (art. 825 k.p.c.). Komornik nie może jednak umorzyć samych długów.

Co może zrobić komornik jak nic nie mam?

Komornik prowadzi egzekucję ze składników majątku należących do dłużnika. Brak majątku nie stoi jednak na przeszkodzie, by wierzyciel w drodze zajęcia zaspokoił się chociażby z wynagrodzenia dłużnika za pracę - w zakresie ponad kwotę wolną od zajęć.

Jak długo komornik może prowadzić egzekucję?

Postępowanie egzekucyjne powinno zmierzać do pełnego zaspokojenia wierzyciela w jak najkrótszym terminie. Nie oznacza to jednak, że komornik jest ograniczony ramami czasowymi. W toku postępowania egzekucyjnego stosunkowo często dochodzi do sytuacji, w której zostaje ono umorzone pomimo niewyegzekwowania całości należności. Sytuacja ta ma miejsce najczęściej, gdy dłużnik jest niewypłacalny, czyli nie posiada majątku, z którego można by prowadzić egzekucję.

Kiedy komornik umorzy sprawę z powodu bezskuteczności egzekucji?

Bezskuteczność egzekucji nie oznacza umorzenia długu. Tym samym wierzyciel nadal ma prawo domagać się od dłużnika spłaty swoich należności. Ponowne wszczęcie egzekucji po umorzeniu możliwe jest pod warunkiem, że w sprawie pojawiły się jakieś nowe okoliczności. Wierzyciel, zwlekając ze złożeniem wniosku o rozpoczęcie postępowania egzekucyjnego, działa na swoją niekorzyść, pogarszając szanse na pełne odzyskanie długu.

tags: #czy #komornik #moze #umorzyc #egzekucje #na