Czy komornik może zająć prawo jazdy?
W obliczu rosnącej liczby spraw alimentacyjnych w Polsce, pojawia się pytanie o skuteczność egzekucji zobowiązań. Jednym z kontrowersyjnych, ale coraz częściej stosowanych środków, jest możliwość odebrania prawa jazdy dłużnikom alimentacyjnym. Zatrzymanie prawa jazdy za niepłacenie alimentów to skuteczny instrument prawny, który w praktyce komorniczej przynosi bardzo dobre rezultaty.
Podstawa prawna: art. 5 ustawy z 7.09.2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów. Niedawno przygotowaliśmy artykuł dotyczący odpowiedzialności karnej za niepłacenie alimentów. Tym razem natomiast chcielibyśmy przedstawić inną sankcję za uchylanie się od obowiązku alimentacyjnego - zatrzymanie prawa jazdy.
Jako komornik sądowy codziennie spotykam się z problemem egzekucji alimentów. Niestety, tradycyjne metody egzekucyjne nie zawsze przynoszą oczekiwane rezultaty. Na szczęście ustawodawca przewidział dodatkowy, bardzo skuteczny instrument oddziaływania na dłużników alimentacyjnych - możliwość zatrzymania prawa jazdy.
Kiedy można zatrzymać prawo jazdy za niezapłacone alimenty?
Aby dłużnikowi alimentacyjnemu można było odebrać prawo jazdy, to najpierw jego obowiązek alimentacyjny musi zostać dookreślony w orzeczeniu sądowym (wyroku zasądzającym alimenty lub postanowieniu udzielającemu zabezpieczenia) lub ugodzie w przedmiocie alimentów, a następnie - wobec braku dobrowolnego płacenia alimentów - wszczęta na podstawie takiego orzeczenia sądowego lub ugody egzekucja musi okazać się być bezskuteczna, tzn. nie być możliwym wyegzekwowanie pełnej kwoty alimentów.
Co przy tym istotne, niezbędnym jest, aby dłużnik alimentacyjny przez okres ostatnich 6 miesięcy nie wywiązywał się w każdym miesiącu ze zobowiązań alimentacyjnych w kwocie wyższej niż 50 % kwoty alimentów ustalonych w orzeczeniu sądowym lub ugodzie. Dla przykładu - zastosowanie tego środka nie będzie zatem możliwe, jeżeli dłużnik alimentacyjny w ciągu pół roku niepłacenia pełnej kwoty zasądzonych alimentów, chociaż raz zapłaci je w kwocie wyższej niż połowa kwoty od niego zasądzonej.
Muszą być również spełnione definicyjne przesłanki bezskuteczności egzekucji z art. 30 ust. 2 ustawy z dnia 11 września 2001 r. - Prawo geodezyjne i kartograficzne.
Kto może złożyć wniosek o zatrzymanie prawa jazdy za niepłacenie alimentów?
W takim przypadku osoba uprawniona do alimentów (najczęściej rodzic działający w imieniu dziecka) może złożyć do wójta, burmistrza lub prezydenta miasta właściwego ze względu na swoje miejsce zamieszkania (np. w urzędzie gminy) wniosek o podjęcie działań wobec dłużnika alimentacyjnego.
Do takiego wniosku należy dołączyć zaświadczenie uzyskane od komornika prowadzącego postępowanie egzekucyjne o bezskuteczności egzekucji alimentów, zawierające informacje o stanie egzekucji, przyczynach jej bezskuteczności oraz działaniach podejmowanych w celu wyegzekwowania zasądzonych alimentów.
Zaznaczyć przy tym należy, że uprawniony do alimentów nie musi występować z powyższym wnioskiem o podjęcie działań wobec dłużnika alimentacyjnego w przypadku przyznania mu świadczeń z funduszu alimentacyjnego, albo w przypadku umieszczenia go w pieczy zastępczej. Wówczas organy działają z urzędu, tzn. z własnej inicjatywy.
Wniosek o zatrzymanie prawa jazdy może złożyć wierzyciel alimentacyjny czyli osoba, która ma prawo do alimentów, bądź jej przedstawiciel ustawowy. Jeśli decydujesz się na samodzielne złożenie wniosku, pamiętaj aby dochować formalności, a także wykazać, że dotychczasowa egzekucja alimentów jest bezskuteczna.
Procedura zatrzymania prawa jazdy
W ramach ww. postępowania organ (wójt, burmistrz lub prezydent miasta właściwy dla dłużnika alimentacyjnego) przeprowadza wywiad alimentacyjny, w celu ustalenia sytuacji rodzinnej, dochodowej i zawodowej dłużnika alimentacyjnego, a także jego stanu zdrowia oraz przyczyn niełożenia na utrzymanie osoby uprawnionej.
Powierzone oświadczenie dłużnik alimentacyjny składa pod rygorem odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych zeznań.
W przypadku bezrobocia dłużnika, organ właściwy dłużnika nakłada obowiązek zarejestrowania się w powiatowym urzędzie pracy jako osoba bezrobotna albo poszukująca pracy (art. 5 ust. 3 ustawy).
Jeżeli decyzja ta stanie się ostateczna (tzn. dłużnik się nie odwoła, albo jego odwołanie nie zostanie uwzględnione), to organ następnie - po uzyskaniu z centralnej ewidencji kierowców informacji, że dłużnik alimentacyjny posiada uprawnienie do kierowania pojazdami, m.in. kieruje wniosek do starosty o zatrzymanie prawa jazdy dłużnika alimentacyjnego.
Wniosek organu kierowany do starosty w przedmiocie zatrzymania prawa jazdy nie ma charakteru inicjującego. To starosta sam decyduje, czy takie prawo jazdy zatrzymać, czy też nie. Nie ma tutaj jednak swobody decyzyjnej.
Zatrzymanie prawa jazdy ma charakter środka dyscyplinującego wobec dłużników alimentacyjnych. Aby był on skuteczny, starosta ma obowiązek stosować go w sytuacjach, w których spełnione są przesłanki ustawowe. W takich przypadkach starosta nie ma dowolności - przepisy mają charakter bezwzględnie obowiązujący, a decyzja o zatrzymaniu prawa jazdy jest decyzją związaną.
Co istotne, starosta nie bada ponownie sytuacji osobistej czy materialnej dłużnika. Okoliczności te są ustalane już w postępowaniu, w którym zobowiązany zostaje uznany za uchylającego się od płacenia alimentów. Sama procedura w sprawie zatrzymania prawa jazdy ma jedynie charakter formalny i musi się odbyć, aby zatrzymanie dokumentu było możliwe.
Dlatego też argumentacja dłużnika, że na przykład alimenty są niewielkie albo że od niedawna są już potrącane z pensji, albo prawo jazdy jest mu potrzebne do pracy, nie mają znaczenia na tym etapie. Tego rodzaju zarzuty można podnosić wyłącznie w sprawie dotyczącej uznania za dłużnika uchylającego się od zobowiązań.
Powyższe jest ugruntowanym stanowiskiem w orzecznictwie sądowym. Jak wskazał WSA w wyroku z 28 lutego 2024 roku (I OSK 2131/20), zatrzymanie prawa jazdy następuje jedynie wówczas, gdy dłużnik alimentacyjny uporczywie utrudnia egzekucję lub nie podejmuje żadnej aktywności w celu aktywizacji zawodowej, a proponowane przez właściwe instytucje prace bez uzasadnionej przyczyny odrzuca. Jeśli dłużnik alimentacyjny nie jest w stanie wywiązać się z alimentów, a współpracuje z właściwymi organami, prawa jazdy nie można mu zatrzymać.
Kiedy można uchylić decyzję o zatrzymaniu prawa jazdy?
Prawo jazdy nie jest odbierane dłużnikowi alimentacyjnemu na zawsze. Istnieje bowiem możliwość uchylenia decyzji o zatrzymaniu prawa jazdy.
Pierwszą z nich jest ustanie przyczyny zatrzymania prawa jazdy (co będzie miało miejsce przykładowo, gdy dłużnik w końcu złoży oświadczenie majątkowe czy zarejestruje się w urzędzie pracy) oraz wywiązywanie się przez dłużnika alimentacyjnego przez okres ostatnich 6 miesięcy w każdym miesiącu z ciążących na nim zobowiązań alimentacyjnych w kwocie nie niższej niż 50% kwoty alimentów ustalonych w orzeczeniu sądowym lub ugodzie.
Obie te przesłanki muszą być spełnione łącznie, a zatem nie wystarczy spełnienie tylko jednej z nich.
Drugą z przesłanek jest utrata statusu dłużnika alimentacyjnego, co nastąpi w przypadku spłaty całości zadłużenia alimentacyjnego (dopuszczalna wydaje się być również wykładnia podług, której dana osoba utraci status dłużnika alimentacyjnego nawet jeśli będzie miała zaległość alimentacyjną za okres jednego miesiąca).
Uchylenie decyzji o zatrzymaniu prawa jazdy następuje na wniosek organu właściwego dłużnika skierowanego do starosty, gdy ustanie przyczyna zatrzymania prawa jazdy, oraz dłużnik alimentacyjny przez okres ostatnich 6 miesięcy wywiązał się w każdym miesiącu ze zobowiązań alimentacyjnych w kwocie nie niższej niż 50% kwoty bieżąco ustalonych alimentów lub nastąpi utrata statusu dłużnika alimentacyjnego.
Zwrot zatrzymanego prawa jazdy następuje przez przekazanie do centralnej ewidencji kierowców informacji o zwrocie tego dokumentu niezwłocznie po uchyleniu decyzji o zatrzymaniu prawa jazdy.
„Jak odzyskać prawo jazdy po alkoholu? 🚗 Kurs reedukacyjny i badania lekarskie – krok po kroku!”
Podkreślić także należy, że zatrzymanie prawa jazdy nie jest jedyną sankcją grożącą za niepłacenie alimentów.
Warto pamiętać, że procedura ta ma na celu przede wszystkim zabezpieczenie interesów osób uprawnionych do alimentów, a także motywowanie dłużników do regulowania swoich zobowiązań.
tags: #czy #komornik #moze #zablokowac #odzyskanie #prawa