Czy komornik może zająć wierzytelność niewymagalną?
Brak dobrowolnej spłaty przez dłużnika wierzytelności zasądzonej prawomocnym orzeczeniem sądu powoduje najczęściej, że sprawa zostaje skierowana na drogę postępowania egzekucyjnego.
Prawo polskie zapewnia wierzycielowi stosunkowo szeroki wachlarz instrumentów egzekucji roszczeń pieniężnych, wśród których najpopularniejsze to egzekucja z rachunku bankowego, z wynagrodzenia, z ruchomości oraz z nieruchomości (wieloetapowa oraz stosunkowo skomplikowana).
Obok wymienionych wprost składników majątku dłużnika (wynagrodzenie, nieruchomość) ustawodawca przewiduje również możliwość skierowania egzekucji do innych wierzytelności przysługujących dłużnikowi w stosunku do osób trzecich.
Wierzytelność to szczególne prawo, polegające na możliwości domagania się od innego podmiotu określonego świadczenia. Świadczenie wynika najczęściej z umowy i może mieć charakter pieniężny albo niepieniężny (np. towar). Uprawnienie dłużnika do żądania wykonania przez osobę trzecią (zwaną potocznie przez komorników sądowych „trzeciodłużnikiem” lub „poddłużnikiem”) takiego świadczenia podlega zajęciu i egzekucji na podstawie przepisów o postępowaniu egzekucyjnym.
Jest to szczególny rodzaj egzekucji, z uwagi na występowanie podmiotu trzeciego - dłużnika naszego własnego dłużnika.
Egzekucja z innych wierzytelności jest podobna do tej z wynagrodzenia (będącego także szczególnego rodzaju wierzytelnością).
Wierzytelność jest prawem wierzyciela do żądania od dłużnika, aby ten zaspokoił roszczenie powstałe wskutek zobowiązania prawnego.
Zadaniem windykacji polubownej jest skłonić dłużnika do uregulowania zobowiązania.
Wierzytelność wymagalna, to wierzytelność, której termin spłaty już minął.
Natomiast wierzytelność niewymagalna, to zobowiązanie, które ma wobec Ciebie podmiot lub instytucja, ale termin zapłaty tego zobowiązania jeszcze nie minął.
Dlaczego zapamiętanie tego podziału jest tak istotne? Rozróżnienie tych wierzytelności pomoże Ci dobrać odpowiednie działania na różnych etapach windykacji.
Zobowiązanie finansowe, bądź rzeczowe, które dłużnik ma wobec wierzyciela, nazywamy wierzytelnością.
Wierzytelność może przybierać naprawdę różne formy:
- wierzytelność pieniężna (długi np. niezapłacone faktury, kredyty, pożyczki, niezapłacone raty)
- wierzytelność rzeczowa (mienie, które dłużnik musi przekazać zgodnie z podpisaną umową)
- wierzytelność na podstawie wyświadczonej usługi
- wierzytelność na podstawie praw autorskich
Powstałej wierzytelność nie możesz zignorować! Zajmij się nią natychmiast. Jeśli będziesz zwlekać, Twoje roszczenie może obniżyć swoja wartość, albo sytuacja zmusi Cię do rozpoczęcia kosztownego procesu sądowego.
Wierzytelność staje się wymagalna, kiedy upływa termin płatności.
Przykład:
Pan Kacper prowadzi przedsiębiorstwo transportowe. Jego model biznesowy zakłada, że zawsze pobiera zaliczkę, a następnie wystawia fakturę z 30-dniowym terminem płatności. Tak też zrobił, podpisując umowę z biurem podróży. Pan Kacper wykonał zlecenie, jednak po 30 dniach nie otrzymał wynagrodzenia za wykonaną pracę. Kiedy termin płatności minął, pan Kacper stał się właścicielem wierzytelności wymagalnej i mógł dochodzić swojego roszczenia na drodze sądowej.
Na tym etapie, kiedy wierzytelność stała się już wymagalna możesz sięgać po narzędzia windykacji sądowo-egzekucyjnej. Przeterminowanie faktury, już upoważnia Cię do podejmowania kroków prawnych.
Jednak w pierwszej kolejności warto wykorzystać metody, które oferuje windykacja polubowna. W ramach windykacji polubownej możesz:
- wysłać wezwanie do zapłaty
- dzwonić do dłużnika i negocjować z nim warunki spłaty
Dopiero, jeśli okażą się nieskuteczne, warto szukać sprawiedliwości w sądzie i napisać pozew sądowy.
Pamiętaj, że o wierzytelność najlepiej zatroszczyć się już na etapie podpisywania umowy z klientem czy usługodawcą. Upewnij się, że umowa zawiera klauzule dotyczące odsetek za opóźnienia, sprawdź, jak odnosi się do kar za opóźnienia i uważnie przeanalizuj wszystkie warunki związane ze spłatą zobowiązania.
Przeterminowana wierzytelność może wpłynąć negatywnie na płynność finansową Twojego przedsiębiorstwa. Nie pozwól na to, aby niesłowny klient utrudniał rozwój Twojego biznesu. Windykuj na czas i wprowadź w swojej firmie monitoring płatności.
Wierzytelność niewymagalna, to taka, której termin płatności jest cały czas aktualny. Status dłużnika nadal nie zobowiązuje go do natychmiastowej spłaty zadłużenia, ponieważ nie jest w zwłoce ze spłatą. Termin ciągle jest przyszły, więc dłużnik, nie naruszył warunków terminu i warunków podpisanej umowy. Klient może spłacić zobowiązanie nawet ostatniego dnia, który wyznacza umowa i nadal będzie, to spłata w zgodzie z ustalonymi warunkami.
Przykład:
Kasia i Tomek wzięli pożyczkę w wysokości 25 000, aby dołożyć tę kwotę do nowego samochodu. Kiedy podpisali umowę i stali się pożyczkobiorcami, zobowiązali się wobec wierzyciela (pożyczkodawcy), że będą spłacali pożyczone pieniądze w małych ratach i zgodnie z harmonogramem spłaty. Tutaj pożyczkobiorca jest zarządcą wierzytelności niewymagalnej. Wierzytelność niewymagalna to taka, która ma termin ustalony na przyszłość, i tak jak w tym przykładzie termin spłaty nie został przekroczony przez Kasię i Tomka.
Kiedy wierzytelność jest niewymagalna nie ma przymusu, aby dłużnik spłacił zobowiązanie, więc jeśli strony są otwarte na negocjacje, to mogą być one prowadzone w atmosferze spokoju już zaufania do partnera biznesowego. Na tym etapie, kiedy wierzytelność jest niewymagalna, nie musisz prowadzić żadnych działań windykacyjnych. Nie masz też podstaw, aby wnieść pozew do sądu, ponieważ jeszcze powstało zadłużenie.
Wierzytelność niewymagalna może przekształcić się w wierzytelność wymagalną, jeśli klient nie zapłaci w terminie, albo złamie inne warunki umowy. Warunki przekształcenia wierzytelności reguluje podpisana między stronami umowa.
Wierzytelność niewymagalna jest częścią biznesowej rzeczywistości. Ważne jest, aby była opłacona na czas i nie zmieniała się w wierzytelność wymagalną. Możesz wesprzeć ten proces, prowadząc monitoring płatności i przypominać klientom o terminach i warunkach umowy.
Zadaniem windykacji sądowo-egzekucyjnej jest zmuszenie dłużnika do zaspokojenia roszczenia. Windykacja sądowo-egzekucyjna przenosi spór o zaległą wierzytelność na salę sądową. Kiedy wszystkie inne działania zawiodły, nie wahaj się i skieruj sprawę do sądu. Na tym etapie windykacji zarówno wierzyciel, jak i dłużnik są podporządkowani wynikowi rozprawy.
Wiesz, gdzie kończy się windykacja, a zaczyna egzekucja?
Cały proces windykacji skupia się na odzyskaniu wierzytelności. Do zaspokojenia wierzytelności można doprowadzić na kilka sposobów.
Kiedy klient zalega z płatnością, możesz:
- przekazać sprawę do agencji windykacyjnej
- windykować samodzielnie
WSKAZÓWKA: Nadrzędnym celem każdego z powyższych rozwiązań jest doprowadzenie do zaspokojenia roszczenia. Kiedy wierzytelność jest wymagalna, musisz już mocno skupić się na odzyskaniu roszczenia. Kiedy wierzytelność jest niewymagalna, skup się na monitorowaniu płatności, aby uniknąć powstania długu.
Komornik może prowadzić postępowanie egzekucyjne tylko wówczas, gdy posiada wobec dłużnika tytuł wykonawczy - tytuł egzekucyjny, któremu sąd nadał klauzulę wykonalności. Najczęściej będzie to wyrok bądź sądowy nakaz zapłaty.
Komornik na podstawie tytułu wykonawczego ma za zadanie zaspokoić roszczenia wierzyciela.
Zajęcie wierzytelności przez komornika to jeden ze sposobów egzekucji. Aby komornik mógł dokonać zajęcia wierzytelności dłużnika należy złożyć wniosek o zajęcie wierzytelności.
Zasadą jest, że zajęcie następuje z chwilą doręczenia wezwania dłużnikowi zajętej wierzytelności. W sytuacji, gdy do zajęcia wierzytelności wymagany jest wpis w księdze wieczystej, to do zajęcia wierzytelności dochodzi z chwilą dokonania wpisu do księgi wieczystej lub złożenia do zbioru dokumentów wniosku komornika. Czas oczekiwania na dokonanie wpisu w księdze wieczystej może być dość długi.
Zajęcie sum płatnych periodycznie np. należności z tytułu czynszu najmu, rent, obejmuje także wypłaty przyszłe.
Wierzytelność będąca nadpłatą podatku może zostać zajęta w postępowaniu egzekucyjnym. Komornik przesyła zajęcie wierzytelności do organu podatkowego jednocześnie wzywając aby świadczenie z tego tytułu nie było przekazywane dłużnikowi ale złożone komornikowi lub na rachunek depozytowy Ministra Finansów.
Pytanie: Czy komornik może zająć wierzytelność jeszcze niewymagalną?
Odpowiedź: Wierzytelność niewymagalna to taka, której termin płatności jeszcze nie nadszedł, ale już istnieje, czyli wynika z zawartej umowy czy wystawionej faktury z odroczonym terminem płatności. I tak, możliwe jest zajęcie komornicze wierzytelności niewymagalnej takiej, jak Pan pisze albo np. niewymagalnej (do zwrotu) kaucji najmu bądź jakiejkolwiek innej niewymagalnej wierzytelności.
Przepisy kodeksu postępowania cywilnego nie uzależniają możliwości zajęcia wierzytelności od tego, czy jest ona już wymagalna, czyli czy nadszedł termin jej płatności. Istotne jest jedynie, aby wierzytelność istniała w momencie zajęcia, nawet jeśli jej wymagalność nastąpi dopiero w przyszłości.
Jak stwierdził Sąd Apelacyjny w orzeczeniu V AGa 599/18, wprowadzenie takiego wymogu osłabiłoby skuteczność egzekucji i byłoby sprzeczne z art. 457 kc, który stanowi, że termin spełnienia świadczenia domyślnie zastrzeżony jest na korzyść dłużnika. Oznacza to, że dłużnik może wykonać zobowiązanie wcześniej, a wierzyciel ma obowiązek je przyjąć. Tym samym, brak wymagalności nie unieważnia zajęcia, jedynie pozwala trzeciodłużnikowi (czyli dłużnikowi dłużnika) wstrzymać się z zapłatą do dnia wymagalności wierzytelności.
I właśnie, zajęcie wierzytelności niewymagalnej nie powoduje obowiązku jej zapłaty przez trzeciodłużnika przed nadejściem terminu jej płatności. Innymi słowy, komornicze zajęcie wierzytelności niewymagalnej nie czyni jej automatycznie wymagalną. Trzeciodłużnik jest zobowiązany do zapłaty dopiero w terminie przewidzianym w umowie lub wynikającym z przepisów prawa.
W praktyce zdarzają się przypadki, gdy zapłata zajętej wierzytelności przeciąga się w czasie np. z tego powodu, że „trzeciodłużnik” twierdzi, iż wierzytelność ta nie jest jeszcze wymagalna. W takim wypadku komornikowi trudno jest sprawdzić, czy rzeczywiście nie nastąpiła jeszcze wymagalność, czy jest to jedynie taktyka „trzeciodłużnika” zmierzającego do uchylenia się od spełnienia świadczenia.
Wierzyciel może podejmować bezpośrednio w stosunku do trzeciodłużnika określone działania. Przede wszystkim w przypadku uchylania się przez niego z zapłatą wierzytelności, może wezwać go do zapłaty.
Skuteczne techniki windykacji należności
Egzekucja z wierzytelności stanowi jedną z możliwości zaspokojenia się wierzyciela w toku sądowego postępowania egzekucyjnego. Taka forma egzekucji jest przydatna szczególnie w sektorze budowlanym, gdzie wykonawcy bardzo często pozostawiają kaucje gwarancyjne zwracane kilka lat po wykonaniu robót.
Do wszczęcia egzekucji z innych wierzytelności potrzebna jest wiedza przynajmniej w zakresie osoby trzeciodłużnika oraz tytułu prawnego. Komornik może także sam poczynić stosowne ustalenia dotyczące tego składnika majątku.
Ważne! Osoby trzecie - właściciele przedmiotów, które zajął komornik - mogą dochodzić swoich praw. Aby odzyskać zajęty przedmiot, winny wezwać wierzyciela do jego zwolnienia a następnie - wnieść powództwo interwencyjne do sądu powszechnego wraz z dowodami wskazującymi na przysługiwanie prawa własności rzeczy.
Termin wniesienia powództwa wynosi miesiąc od dnia dowiedzenia się o zajęciu rzeczy. Uchybienie terminu spowoduje oddalenie powództwa przez sąd, a termin nie podlega przywróceniu, więc przyczyna jego przekroczenia nie będzie miała znaczenia.
Kolejną kwestią jest wezwanie wierzyciela do zwolnienia zajętego przedmiotu spod egzekucji. To wierzyciel występuje tu bowiem jako strona pozwana. Wezwanie powinno nastąpić na piśmie listem poleconym, co stanowić będzie dowód wezwania oraz będzie miało znaczenie dla żądania zwrotu kosztów postępowania interwencyjnego.
W przypadku, gdyby wierzyciel nie otrzymał wezwania, czynności postępowania zostałyby rozpoczęte, a wierzyciel uznałby powództwo, na podstawie art. 101 kpc to jemu przysługiwałby zwrot kosztów postępowania i to bez względu na wynik sprawy.
Opisane powództwo stanowi niestety jedyną możliwą drogę odzyskania rzeczy należących do osoby niebędącej dłużnikiem, a zajętych przez komornika. Warto więc podkreślić, że wezwanie wierzyciela do zwolnienia zajętego przedmiotu spod egzekucji musi nastąpić jak najszybciej, tak by wierzyciel mógł ustosunkować się do wezwania w taki sposób, by nie uchybić miesięcznemu terminowi na wniesienie powództwa przeciwegekucyjnego. W przeciwnym razie, nie ma innej możliwości, by osoba trzecia mogła w drodze przymusu odzyskać należącą do niej rzecz zajętą przez komornika.
Podsumowując, komornik ma prawo zająć rzeczy nienależące do dłużnika, co choć wydaje się działaniem naruszającym prawo, jest jednak całkiem legalne. Najczęstszą reakcją osób, których prawo własności rzeczy jest naruszane przez komornika, jest wniesienie skargi na czynności komornika, co jest nieodpowiednim środkiem.
Wszczęcie i prowadzenie postępowania egzekucyjnego, a następnie jego umorzenie z powodu bezskuteczności egzekucji przerywa bieg przedawnienia roszczenia objętego tytułem wykonawczym.
Po umorzeniu postępowania egzekucyjnego z powodu bezskuteczności egzekucji komornik sądowy jest zobowiązany do ujawnienia tego faktu w Krajowym Rejestrze Zadłużonych.
Krajowy Rejestr Zadłużonych jest jawny.
W Rejestrze gromadzi się m.in. Ponadto po umorzeniu postępowania egzekucyjnego z powodu bezskuteczności egzekucji, wierzyciel jest uprawniony do wystąpienia do sądu z wnioskiem o wyjawienie majątku dłużnika.
Dłużnik składa wykaz majątku przed sądem pod rygorem odpowiedzialności karnej za złożenie fałszywego oświadczenia.
Czy zmagasz się z sytuacją, gdzie komornik sądowy, mimo wszelkich starań, nie jest w stanie efektywnie odzyskać Twoich należności?
Wierzytelności mogą być trudne do odzyskania, szczególnie gdy dłużnik skutecznie ukrywa swoje aktywa lub dochody.
Zacznijmy od zrozumienia, dlaczego czasami komornicy sądowi napotykają na przeszkody uniemożliwiające skuteczną egzekucję.
Chcielibyśmy uczulić na to, że komornik może dokładać wszelkich starań, by zająć majątek dłużnika, jednak zdarzają się sytuacje niezależne od niego.
Przyczyny mogą być różne, począwszy od braku wystarczających aktywów dłużnika, przez skomplikowany stan prawny majątku, aż po celowe działania dłużnika mające na celu ukrycie majątku.
Pierwszym krokiem powinno być dogłębne zrozumienie sytuacji finansowej i majątkowej dłużnika.
Warto pamiętać o tym, że wierzyciel ma prawo do zmiany komornika, jeśli uważa, że obecny nie wykonuje swoich obowiązków z należytą starannością.
Wierzyciel zawsze może skorzystać z mediacji, jest to proces, w którym mediator pomaga wierzycielom i dłużnikom w negocjowaniu porozumienia dotyczącego spłaty długu.
Wierzyciel i dłużnik mogą dojść do porozumienia na drodze negocjacji bezpośrednich, bez konieczności angażowania sądu.
Skuteczność komornika w odzyskiwaniu długu może być ograniczona przez brak majątku dłużnika lub jego celowe działania ukrywające aktywa.
Wierzyciel ma prawo zmienić komornika lub skorzystać z alternatywnych metod, takich jak mediacja, postępowanie restrukturyzacyjne czy negocjacje z dłużnikiem.
Komornik może zająć rzeczy nienależące do dłużnika, co choć wydaje się działaniem naruszającym prawo, jest jednak całkiem legalne.
Najczęstszą reakcją osób, których prawo własności rzeczy jest naruszane przez komornika, jest wniesienie skargi na czynności komornika, co jest nieodpowiednim środkiem.
Ważne: osoby trzecie - właściciele przedmiotów, które zajął komornik - mogą dochodzić swoich praw.
Aby odzyskać zajęty przedmiot, winny wezwać wierzyciela do jego zwolnienia a następnie - wnieść powództwo interwencyjne do sądu powszechnego wraz z dowodami wskazującymi na przysługiwanie prawa własności rzeczy.
Zgodnie z art. 353 Kodeksu cywilnego zobowiązanie polega na tym, że wierzyciel może żądać od dłużnika świadczenia, a dłużnik powinien to świadczenie spełnić.
tags: #czy #komornik #moze #zajac #wierzytelnosc #niewymagalna