Czy komornik może zająć podwójne zadłużenie z pensji? Zbieg egzekucji i jego konsekwencje
W sytuacji, gdy osoba zadłużona posiada wiele niespłaconych zobowiązań, może się zdarzyć, że kilku komorników prowadzi postępowania egzekucyjne wobec tej samej osoby. Wynika to z faktu, że wierzyciele mają prawo swobodnego przekazywania sprawy do komorników, pod warunkiem, że działają w apelacji lub rewirze dłużnika. Nie zawsze jednak komornicy mogą działać niezależnie od siebie i w niektórych sytuacjach muszą przekazać sprawy do komornika właściwego.
Zbieg egzekucji komorniczych to sytuacja, w której dłużnik posiada jednocześnie kilku komorników na pensji i rachunku bankowym. Co zatem w sytuacji, gdy jeden komornik opanował pensję, a drugi sięga po środki na koncie w banku? Na pierwsze z zadanych pytań należy udzielić odpowiedzi twierdzącej. Proszę pamiętać, że zajęcie wynagrodzenia za pracę oraz zajęcie rachunku bankowego to dwa odrębne sposoby egzekucji, które co do zasady się nie łączą. Konsekwencją tego może być sytuacja, gdy wynagrodzenie obciążone zajęciem komorniczym zostanie na rachunku bankowym uszczuplone po raz drugi. Co ważne, ustawodawca nie zabronił tego typu praktyk.
Różni komornicy mogą niezależnie prowadzić postępowania egzekucyjne przeciwko temu samemu dłużnikowi tak długo, dopóki nie zajmą tego samego składnika majątku dłużnika, na przykład:
- wynagrodzenia za pracę,
- środków na rachunku bankowym,
- emerytury,
- ruchomości (np. samochód).
Na przykład, jeśli jeden komornik zajął samochód dłużnika, a drugi wynagrodzenie za pracę - każdy z tych komorników prowadzi niezależną od siebie egzekucję i nie zachodzi potrzeba ustalenia komornika, który powinien dalej prowadzić sprawy przeciwko temu dłużnikowi. A zatem rozstrzyganie, który komornik ma pierwszeństwo ma znaczenie tylko wtedy, kiedy zostanie zajęty ten sam składnik majątku dłużnika (np. wynagrodzenie za pracę) przez dwóch lub więcej komorników. W takiej sytuacji mamy do czynienia ze zbiegiem egzekucji komorniczych. Należy więc pamiętać, że zbieg egzekucji zachodzi nie do samej osoby dłużnika, lecz do jego składnika majątku.
W tym przypadku oznacza to, że kilku komorników zajmuje pracownikowi wynagrodzenie za pracę. Zgodnie z zasadą z kodeksu postępowania cywilnego dana rzecz, wierzytelność lub prawo nie mogą być zajęte przez więcej niż jednego komornika. Dlatego jeżeli już jakiś komornik zajął podwładnemu wynagrodzenie za pracę, pracodawca musi powiadomić o tym kolejnego komornika. Wtedy komornicy między sobą powinni ustalić właściwy organ egzekucyjny, który połączy wszystkie zbiegi.
Kiedy dochodzi do zbiegu egzekucji?
Zbieg egzekucji komorniczych zachodzi, gdy do tego samego składnika majątku dłużnika (np. wynagrodzenia za pracę, środków na rachunku bankowym) skieruje swoje działania więcej niż jeden organ egzekucyjny. W takiej sytuacji przepisy prawa procesowego cywilnego nakazują określenie jednego, właściwego komornika, który będzie prowadził dalsze postępowanie egzekucyjne.
Wtedy przy ustaleniu, który komornik ma pierwszeństwo, decydujące znaczenie ma miejsce zamieszkania dłużnika i to, który komornik dokonał zajęcia jako pierwszy. I tak można wyróżnić zasadniczo trzy sytuacje:
- Jeśli żaden komornik nie jest właściwy ze względu na miejsce zamieszkania dłużnika, dalszą łączną egzekucję prowadzi ten komornik, który pierwszy dokonał zajęcia.
- Jeśli wszyscy komornicy są właściwi ze względu na miejsce zamieszkania dłużnika, dalszą łączną egzekucję prowadzi ten komornik, który pierwszy dokonał zajęcia.
- Jeśli jeden komornik jest właściwy ze względu na miejsce zamieszkania dłużnika a pozostali nie są właściwi, dalszą łączną egzekucję prowadzi komornik właściwy dla miejsca zamieszkania dłużnika.
Istotne jest, że w pierwszych dwóch sytuacjach moment dokonania zajęcia określony jest jako dzień doręczenia pracodawcy, bankowi lub organowi emerytalno-rentowemu zajęcia od komornika (data wpływu pisma). Dlatego przy udzielaniu odpowiedzi na zajęcie komornikowi przez pracodawcę powinien on wskazać datę wpływu zajęć od pozostałych komorników, aby mogli oni ustalić, który z nich będzie miał pierwszeństwo do prowadzenia spraw dłużnika.
Część prawników uważa, że przy zbiegu egzekucji sądowych do tych samych rzeczy, wierzytelności lub praw, komornik sądowy, który jest niewłaściwy, powinien przekazać do dalszego prowadzenia całą sprawę egzekucyjną, a nie tylko egzekucję z rzeczy, co do której nastąpił zbieg egzekucji. W praktyce nie zawsze tak jest. Komornicy niechętnie pozbywają się egzekucji, mimo że zmuszają ich do tego przepisy, ponieważ na egzekucji komornik zarabia. Krajowa Rada Komornicza potwierdziła jednak, że komornik musi przekazać egzekucję tylko w tej części, w której nastąpił zbieg.
W przypadku wystąpienia opisywanego wyżej zbiegu egzekucji, właściwy komornik przejmuje sprawę dłużnika od komornika, który jest niewłaściwy i dalej prowadzi jednocześnie wszystkie sprawy dłużnika, dla których wystąpił zbieg.
Nie należy pierwszeństwa dla właściwego komornika rozumieć jako sytuacji, w której pracodawca powinien najpierw spłacić komornika z pierwszeństwem, a kiedy już go spłaci, przystąpić do spłaty kolejnego. W przypadku zbiegu egzekucji (czyli zajęcia tych samych środków, rzeczy, wierzytelności, praw) zawsze jeden komornik otrzymuje całe potrącenie, które musi każdorazowo podzielić na wszystkie sprawy dłużnika.
Ile wynagrodzenia może zająć komornik?
Wysokość zajęcia wynagrodzenia przez komornika określają przepisy Kodeksu Pracy oraz Kodeksu postępowania cywilnego. Komornik co do zasady zajmie połowę wynagrodzenia z tytułu umowy o pracę. Jeśli dłużnik ma zobowiązania alimentacyjne to możliwe jest zajęcie 60% jego dochodu.
Przykład: Dochód w wysokości 8 000 zł netto. Brak zobowiązań alimentacyjnych.
Zajęcie dochodu przez komornika wyniesie 4 000 zł.
Kwotą wolną od zajęcia jest jednak minimalne wynagrodzenie w ujęciu netto, czyli na tzw. rękę. Jeśli dłużnik pracuje w niepełnym wymiarze czasu pracy to kwota wolna od zajęcia w 2025 r. ulega zmniejszeniu proporcjonalnie do wymiaru czasu pracy.
Przykład: Dochód w wysokości 2 000 zł netto osiągany na umowie o pracę na 1/2 etatu. W takim przypadku kwota wolna od zajęcia w 2025 r. wynosi 1 749,75 zł.
Zajęcie wynagrodzenia przez komornika wyniesie 250,25 zł.
Kwota wolna od zajęcia nie dotyczy zobowiązań alimentacyjnych. W tym przypadku komornik może zająć do 60% wynagrodzenia osiąganego przez dłużnika. Co więcej świadczenia z zakładowego funduszu świadczeń socjalnych, dodatkowe wynagrodzenie roczne, czy przysługujący pracownikom udział w zysku podlegają zajęciu w pełnej kwocie na poczet zobowiązań alimentacyjnych.
Zajęcie wynagrodzenia przez komornika. Emerytura i renta
Potrącenie z emerytury lub renty nie może przekroczyć 25% procent świadczenia. W przypadku zobowiązań alimentacyjnych jest to 60%. Wysokość potrącenia liczymy od kwoty brutto.
Przykład: Dochód dłużnika w wysokości 3 500 brutto. Brak osób na utrzymaniu.
Zajęcie wynagrodzenia wyniesie 875 PLN.
Zajęcie konta bankowego - kwota wolna od zajęcia
Kwota wolna od zajęcia rachunku bankowego określona jest w przepisach Prawa bankowego. Kwota ta wynosi zawsze 75% minimalnego wynagrodzenia brutto. Kwestię tę reguluje art. 54 ust. 1 Prawa bankowego:
Środki pieniężne znajdujące się na rachunkach oszczędnościowych, rachunkach oszczędnościowo-rozliczeniowych oraz na rachunkach terminowych lokat oszczędnościowych jednej osoby, niezależnie od liczby zawartych umów, są wolne od zajęcia na podstawie sądowego lub administracyjnego tytułu wykonawczego, w każdym miesiącu kalendarzowym, w którym obowiązuje zajęcie, do wysokości 75% minimalnego wynagrodzenia za pracę, ustalanego na podstawie ustawy z dnia 10 października 2002 r. o minimalnym wynagrodzeniu za pracę (Dz.U. z 2020 r. poz. 2207 oraz z 2023 r. poz. 1667, przysługującego pracownikowi zatrudnionemu w pełnym miesięcznym wymiarze czasu pracy.
Wysokość kwoty wolnej od zajęcia na rachunku bankowym jest inna w każdym roku, gdyż jest ona uzależniona od wysokości minimalnego wynagrodzenia w danym roku. W 2025 roku kwota minimalnego wynagrodzenia brutto wynosi 4 666 zł. Kwota wolna od zajęcia wedle Prawa bankowego wynosi zaś 75% minimalnego wynagrodzenia. Stąd też w 2025 r. komornik sądowy musi pozostawić w każdym miesiącu na rachunku bankowym kwotę 3 499,50 zł. Jeśli zatem na rachunek bankowym w danym miesiącu wpłynie kwota 4 000 zł, to bank musi przekazać komornikowi środki w kwocie 500,50 zł.
Przykład: Dochód dłużnika - 8 000 zł. Maksymalna kwota zajęcia wynagrodzenia przez komornika - 4 000 zł (dłużnik niealimentacyjny). Wpływ na konto bankowe - 4 000 zł. Kwota wolna od zajęcia na rachunku bankowym w 2025 r. - 3 499,50 zł. Drugi komornik zajmie zatem dodatkowo kwotę 500,50 zł.
Konto niewidoczne dla komornika. Gdzie założyć i jak działa?
Jakiego dochodu nie może zająć komornik?
Komornik nie może zająć następujących dochodów:
- alimenty,
- świadczenie 500+,
- diety,
- zasiłki rodzinne,
- zasiłki pielęgnacyjne,
- stypendia,
- dopłaty dla rolników z UE.
Komornik prowadzi swoje postępowania egzekucyjne w oparciu o tytuł wykonawczy. Tytułem wykonawczym zaś jest m.in. wyrok sądu, nakaz zapłaty, nakaz zapłaty w elektronicznym postępowaniu upominawczym, który został przez sąd zaopatrzony w klauzulę wykonalności celem skierowania egzekucji świadczenia do organu egzekucyjnego jakim jest komornik. Komornik otrzymuje od wierzyciela wniosek o wszczęcie egzekucji wraz z oryginałem tytułu wykonawczego i tylko na tej podstawie może wszcząć i prowadzić egzekucję. Zgodnie z treścią art. 804 Kodeksu postępowania cywilnego (K.p.c.) - komornik nie jest organem uprawnionym do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym. Komornik jest jedynie organem wykonawczym, który został wyposażony w narzędzia, za pomocą których egzekwuje należności na rzecz wierzyciela. Jednakże komornik jest zobligowany do działania w graniach prawa, a więc również w granicach wyznaczanych przez tytuł wykonawczy oraz precyzyjny wniosek wierzyciela.
Jak ochronić się przed zajęciem komorniczym?
Sposobów na ochronę przed zajęciem komorniczym jest kilka. Może to być przykładowo ogłoszenie upadłości konsumenckiej, układ konsumencki bądź postępowanie restrukturyzacyjne. Inną metodą jest założenie nowego rachunku bankowego i poinformowanie o tym komornika prowadzącego egzekucję z wynagrodzenia za pracę, by to on jako pierwszy zajął konto. Wraz z podaniem takiej informacji należy złożyć wniosek o ograniczenie zajęcia rachunku bankowego o kwoty wpływające na to konto. Komornik, który co miesiąc otrzymuje z tytułu wynagrodzenia niemałą kwotę, zapewne zrozumie sytuację, w której znalazł się dłużnik i powinien przychylić się do powyższego wniosku.
Przykład sytuacji: Pan Michał miał zbieg egzekucji i jego wynagrodzenie za pracę zajęło dwóch komorników. Pierwszy z nich zajął tylko wynagrodzenie za pracę, bo wierzyciel wniósł egzekucję tylko z tego składnika. Natomiast drugi komornik oprócz wynagrodzenia za pracę zajął też inne wierzytelności. Mimo zbiegu egzekucji do wynagrodzenia za pracę nie nastąpił zbieg egzekucji z innych wierzytelności i drugi komornik nie przekazał do egzekucji innych należności do komornika, który wcześniej rozpoczął egzekucję. Pracodawca powinien dokładnie analizować treść zajęć sądowych doręczonych przez komorników. Część z nich na jednym zajęciu łączy kilka tytułów, wpisując to w nagłówku zajęcia. W tej sytuacji pracodawcy będzie się wydawać, że komornik zajął tylko wynagrodzenie, a z dokładnej analizy pisma może wynikać, że zajął też inne należności.
W sytuacji, w której osoba zatrudniona nie reguluje swoich zobowiązań, wierzyciel występuje do komornika w celu uzyskania konkretnych należności w drodze egzekucji z wynagrodzenia za pracę. Jeżeli występuje jedno zajęcie komornicze, sprawa jest relatywnie prosta, jednak w przypadku zbiegu kilku potrąceń ulega komplikacji. Pracodawca musi poinformować komorników o zbiegu potrąceń. Ustalenie tego, który komornik jest właściwy do prowadzenia egzekucji, rozstrzyga się na podstawie przepisów kpc. Decyzja podjęta przez komorników jest dla pracodawcy wiążąca.
tags: #czy #komornik #moze #zobrac #z #wyplaty