Czy komornik musi udzielić informacji przez telefon?
Komornik sądowy, jako funkcjonariusz publiczny działający przy sądzie rejonowym, odgrywa kluczową rolę w postępowaniach egzekucyjnych i zabezpieczających. W jego działaniach często pojawia się potrzeba pozyskiwania danych dłużnika z różnych źródeł. Zrozumienie zakresu tych uprawnień oraz praw dłużnika jest niezwykle ważne dla prawidłowego przebiegu procesu.
Komornik ma prawo do pozyskiwania danych z wielu różnych źródeł w celu ustalenia stanu faktycznego, a w szczególności sytuacji majątkowej dłużnika. Podstawowym źródłem informacji dla kancelarii komorniczej są strony postępowania, systemy teleinformatyczne oraz inne podmioty, do których komornik może kierować wnioski o udostępnienie konkretnych danych. Nowa Ustawa z dnia 22 marca 2018 r. o komornikach sądowych wprowadziła katalog takich podmiotów do Kodeksu postępowania cywilnego.
Zgodnie z kodeksem, komornik może żądać informacji dotyczących stanu majątkowego dłużnika lub umożliwiających identyfikację składników jego majątku oraz danych adresowych w zakresie niezbędnym do zapewnienia prawidłowego toku postępowania. Treść żądania komornika może przybrać różną postać w zależności od konkretnej sytuacji, która jest przedmiotem postępowania. Jednak za każdym razem powinna ograniczać się do informacji o danych adresowych dłużnika i jego sytuacji majątkowej.
Do dyspozycji komornika są również systemy teleinformatyczne będące bogatym źródłem informacji. Przykładem może być System Informatyczny Centralnej Ewidencji Pojazdów i Kierowców (CEPiK) zawierający informacje o pojazdach zarejestrowanych w Polsce i kierowcach posiadających uprawnienia do kierowania lub Platforma Usług Elektronicznych ZUS. Mimo że komornicy korzystają z tych systemów, administratorami danych w nich przetwarzanych pozostają odpowiednio Minister Cyfryzacji i Zakład Ubezpieczeń Społecznych.
Lista podmiotów, do których komornik może się zwrócić z żądaniem udzielenia informacji o dłużniku, jest długa. Obejmuje ona również pracodawcę, który z racji łączących go stosunków z pracownikiem posiada istotną wiedzę o pracowniku. Oczywiście dotyczy to sytuacji, w której zatrudniona osoba staje się np. dłużnikiem będącym stroną w postępowaniu egzekucyjnym. W takiej sytuacji komornik może się zwrócić z żądaniem o udzielenie szczegółowych informacji dotyczących wynagrodzenia.
Wśród części przedsiębiorców rodzą się wątpliwości, czy powinni takiej informacji udzielić oraz czy powinni poinformować o tym fakcie pracownika. Pamiętajmy o trzech rzeczach. Po pierwsze, pracodawca powinien zignorować takie żądanie, jeśli ma wątpliwości co do tożsamości osoby kierującej zapytanie o szczegółowe dane pracownika. W związku z tym nie powinien odpowiadać na wnioski sformułowane inaczej niż na piśmie (zwłaszcza telefonicznie). Po drugie, w przypadku otrzymania oficjalnego pisma z kancelarii komorniczej opatrzonego podpisami i pieczęciami oraz zawierającego podstawę prawną dla podjętego działania, przedsiębiorca jest zobowiązany do udzielenia stosownej informacji w terminie wskazanym przez komornika. Nieudzielenie takiej informacji co do zasady jest zagrożone karą grzywny. Po trzecie, komornika nie można uznać za odbiorcę danych w rozumieniu RODO, ponieważ odbiorcami nie są organy publiczne, które mogą otrzymywać dane osobowe w ramach konkretnego postępowania zgodnie z prawem państwa członkowskiego. W związku z tym nie powstaje żaden dodatkowy obowiązek informacyjny, który pracodawca powinien zrealizować względem pracownika.
Prawo dłużnika do informacji od komornika
Prawo dłużnika do informacji od komornika jest jednym z podstawowych uprawnień, jakie posiada każdy dłużnik, wobec którego prowadzona jest egzekucja. Każdy, kto jest uczestnikiem jakiegokolwiek postępowania prowadzonego przed organami władzy publicznej, powinien zdawać sobie sprawę, że tylko aktywny udział w danej procedurze daje szanse na efektywną ochronę swoich praw. Nie inaczej jest w przypadku egzekucji komorniczej. Bierne zachowanie - zwłaszcza dłużnika - może doprowadzić do tego, że po prostu postępowanie egzekucyjne przybierze dużo gorszy kształt, niż mogłoby mieć. Dlatego dłużnik powinien zadbać o swoje prawa, wśród których jednym z ważniejszych jest prawo do informacji.
Prawo dłużnika do informacji od komornika zostało określone przez ustawodawcę przede wszystkim w art. 763 Kodeksu postępowania cywilnego. Według tego przepisu, komornik zawiadamia stronę - a także uczestnika postępowania, którego dotyczy czynność komornika - o każdej dokonanej czynności, o której terminie nie była zawiadomiona i przy której nie była obecna, i na jej żądanie udziela wyjaśnień o stanie sprawy. Wskazane powyżej regulacje odnoszą się przede wszystkim do dłużnika i wierzyciela - a więc do najczęściej występujących w praktyce stron postępowania egzekucyjnego.
Warunki te muszą zostać spełnione łącznie. Oznacza to, że - przykładowo - jeżeli dłużnik nie został zawiadomiony o terminie czynności, ale pomimo tego był przy niej obecny, to komornik nie ma obowiązku go informować o jej dokonaniu. Dłużnik ma prawo do otrzymania w każdym kierowanym do niego piśmie informacji o aktualnej wysokości należności będącej przedmiotem egzekucji - a więc o sumie, jaka jeszcze pozostała do wyegzekwowania. Chodzi tu zarówno o należność główną, jak i odsetki i koszty postępowania komorniczego. Dopiero ich suma daje wysokość należności do wyegzekwowania. W każdym razie komornik powinien przekazać tę informację bez względu na jakiekolwiek dodatkowe okoliczności - nawet wówczas, gdy dłużnik faktycznie zdaje sobie sprawę z wysokości tej sumy.
Przepisy prawa nie regulują sposobu, w jaki dłużnik będący stroną postępowania egzekucyjnego powinien realizować swoje uprawnienia „informacyjne”. Nie odpowiadają także na pytanie, w jaki sposób komornik ma informować dłużnika - oczywiście za wyjątkiem przypadków tych czynności, których forma została wprost określona w przepisach. W tym samym sensie komornik może udzielić na nie odpowiedzi. Choć oczywiście - zwłaszcza z dowodowego punktu widzenia - warto korzystać z rozwiązań pozostawiających po sobie jakiś ślad. W tym kontekście warto przypomnieć, że zadaniem komornika sądowego nie jest udzielanie porad prawnych dłużnikowi, wobec którego prowadzi on postępowanie egzekucyjne.
W praktyce prawo dłużnika do informacji jest jednym z najważniejszych uprawnień, jakie posiada on w trakcie postępowania egzekucyjnego. Powinno być ono odpowiednio chronione - zresztą analogicznie, jak pozostałe prawa dłużnika. Ochrona praw dłużnika w ramach postępowania egzekucyjnego następuje w pierwszym rzędzie poprzez złożenie skargi na czynność komornika. Skargę tę co do zasady składa się do sądu rejonowego właściwego ze względu na siedzibę kancelarii komornika. Oczywiście treść skargi na czynność komornika zawsze należy dostosować do okoliczności konkretnego przypadku. Można ją także złożyć na urzędowym formularzu, który jest łatwo dostępny również w każdej kancelarii komorniczej. Poza tym nie zawsze musi trafić ona do sądu. Otóż skargę składa się za pośrednictwem komornika, który dzięki temu ma możliwość samodzielnego usunięcia swoich uchybień. Jeżeli do tego dojdzie, nie trzeba inicjować postępowania przed sądem: w końcu skarga zostanie w całości uwzględniona przez samego komornika. To z kolei wyłącza sens orzekania w jej przedmiocie przez sąd.
Prawo dłużnika do informacji od komornika jest jednym z jego podstawowych uprawnień, z których może on korzystać w ramach prowadzonego wobec niego postępowania egzekucyjnego. Warto pamiętać, że komornik powinien udzielać dłużnikowi informacji o stanie sprawy za każdym razem, gdy ten zwróci się o ich udzielenie. Może to uczynić zarówno ustnie - w tym telefonicznie - jak i pisemnie. Jednak wówczas, gdy dłużnik potrzebuje porady prawnej dotyczącej sprawy egzekucyjnej, powinien skorzystać z pomocy zawodowego prawnika, przykładowo radcy prawnego.
Komornik jest zobowiązany, na żądanie strony, do udzielania wyjaśnień o stanie sprawy. Oznacza to, że strona ma prawo w każdej chwili zapytać komornika o aktualny stan postępowania egzekucyjnego, a komornik ma obowiązek udzielić szczegółowych informacji. Powyższe zasady stosuje się również do uczestników postępowania, których dotyczą czynności komornika. Kolejnym istotnym obowiązkiem komornika jest informowanie w każdym piśmie kierowanym do strony o aktualnej wysokości należności będących przedmiotem egzekucji. Dzięki temu strony postępowania są na bieżąco informowane o aktualnej wysokości egzekwowanej należności.
Wniosek o udzielenie informacji możesz skierować do organu egzekucyjnego. Jest to oczywiście komornik, ale w niektórych sprawach (świadczeń niepieniężnych) organem tym jest sąd rejonowy. Praktyczne znaczenie mają komornicy. Właściwy będzie komornik, który już prowadzi postępowanie (ale skąd masz to wiedzieć?) lub taki, który byłby właściwy (tu już łatwiej, chodzi o komornika z terenu zamieszkania dłużnika). Żeby jednak uruchomić tę procedurę, musisz posiadać tytuł wykonawczy lub egzekucyjny. Przypomnę: tytuł wykonawczy to tytuł egzekucyjny + klauzula wykonalności. A więc nakaz lub wyrok + postanowienie (oczywiście najczęściej). Sam nakaz czy wyrok to dopiero tytuł egzekucyjny.
Możesz pytać o to, czy przeciwko dłużnikowi prowadzone jest przez ten właśnie organ egzekucyjny postępowanie egzekucyjne. Komornik nie może zatem odpowiedzieć, że nie prowadzi egzekucji, ale dowiedział się, że inny komornik już ją wszczął. Jeżeli więc egzekucja była już prowadzona i została umorzona, komornik raczej o tym nie wspomni. Ale we wniosku warto o tym zapytać, bowiem niektórzy komornicy preferują „rozszerzającą” wykładnię tego przepisu. I czasami odpisują tak: egzekucja została umorzona w 2010 r., była skuteczna z wynagrodzenia za pracę w firmie …. Super komornik, jeżeli tak napisze.
Informacja, zwłaszcza pozytywna, o toczącej się egzekucji, jej sposobach czy stanie zaawansowania, pozwoli Ci na szybkie i sprawne włączenie się w to postępowanie. Będziesz mógł skierować egzekucję do majątku, o którym być może nie miałeś pojęcia. Co więcej, informacja o braku zaspokojenia może skłonić Cię do decyzji, że nie warto teraz wszczynać egzekucji i narażać się na koszty. Zaliczki na komornika potrafią być całkiem spore. Dzięki odpowiedzi od komornika, że egzekucje są bezskuteczne, masz podstawę do złożenia wniosku o wyjawienie majątku. Możesz też pytać o to w toku sprawy, żeby nie strzelać kulą w płot. Zachęcam Cię do korzystania z tej instytucji.
Załączając tytuł wykonawczy (prawomocny wyrok Sądu ___ z dnia__, sygn. akt __) wraz z klauzulą wykonalności, na podstawie art. 760(1) kpc wnoszę o udzielenie informacji, czy przeciwko dłużnikowi prowadzone jest postępowanie egzekucyjne, w jakich sprawach, a jeżeli tak, to wnoszę o powiadomienie o stosowanych sposobach egzekucji oraz o wysokości egzekwowanych roszczeń, a także o aktualnym stanie sprawy, w szczególności skuteczności poszczególnych sposobów egzekucji. Pamiętaj, kto pyta, nie błądzi.
Często egzekucja komornicza to ogromne zaskoczenie, a dłużnik dowiaduje się o tym po fakcie, sprawdzając swoje konto bankowe czy otrzymując niższe wynagrodzenie. Z jednej strony każdy wie, co robił w przeszłości i posiadane przez niego zaległości nie są aż takim szokiem, z drugiej jednak, czas, kiedy ostatecznie dochodzi do tego zajęcia, jest nieprzewidywalny. Z przepisów prawa wynika, że komornik zobowiązany jest do powiadomienia stron o w/w danych tylko w przypadku, kiedy jest to pierwsza czynność egzekucyjna. Często jednak bywa tak, że takich informacji poszukują dłużnicy, którzy przed laty nie mieli w planach spłaty swojego zadłużenia lub nie mieli możliwości jego spłacenia, a obecnie chcieliby zamknąć swoje sprawy. Nie mają jednak żadnych informacji o toczących się wobec nich postępowaniach i nie wiedzą, od czego zacząć. Jesteś w podobnej sytuacji?
Każda ze stron postępowania, a więc zarówno dłużnik jak i wierzyciel, ma prawo do informacji o jego stanie. Jest to prawo dłużnika (również wierzyciela) do informacji od komornika. Takie zapytanie w formie wniosku należy złożyć do komornika prowadzącego daną sprawę. Co zrobić, kiedy nie masz pojęcia, który komornik zajmuje się Twoją sprawą? Złożenie takiego pisma jest darmowe, a postępowaniem egzekucyjnym zajmują się najczęściej komornicy rejonowi, których wykaz bez problemu znajdziesz w Internecie. Jeśli natomiast w Twój rejon obsługuje większa ilość komorników, to możesz złożyć pismo do każdego z nich. Taki wniosek jest bezpłatny, a organ egzekucyjny ma obowiązek udzielić Ci informacji zgodnie z prawdą.
Bez wątpienia w niektórych sytuacjach znalezienie swoich długów w Internecie czy w inny sposób może nastręczać spore trudności. We wniosku o udzielenie informacji możesz żądać, aby komornik wskazał nie tylko wysokość Twojego zadłużenia, ale także dokładnie określił, skąd wynikają te sumy. Prawo dłużnika do informacji od komornika obejmuje także możliwość żądania wydania przez organ egzekucyjny zestawienia dokonanych już wpłat i ściągniętych już środków, które zostały zaliczone na poczet zadłużenia. W tym przypadku obowiązuje zasada jawności, która mówi o tym, że uczestnicy postępowania mają prawo do wglądu do akt sprawy. Jest to podstawowa zasada i prawo dłużnika do informacji od komornika.
Są jednak pewne ograniczenia, które wynikają z rozporządzenia Ministra Finansów, a dokładniej artykułu 26. Przyjęto w nim, że strony i uczestnicy postępowania egzekucyjnego mogą przeglądać akta komornicze, jednak tylko pod kontrolą komornika lub osoby przez niego wyznaczonej.
Powyżej przytoczyliśmy kilka artykułów, które wprost określają obowiązki komornika. Jak już wiesz, należy do nich także obowiązek udzielenia informacji na temat toczącego się postępowania jego stronom. Każdy dłużnik będący w takiej sytuacji ma prawo do złożenia skargi na czynności komornika. Wniosek taki to uniwersalny formularz, który wystarczy uzupełnić o odpowiednie dane i złożyć do kancelarii tego komornika. Skargę na czynności komornika można wnieść w terminie 7 dni od daty dokonania czynności, której ma ona dotyczyć, o ile dłużnik był w tym momencie obecny. Jeżeli nie, to obowiązuje termin 7 dni od momentu otrzymania informacji o czynności, którą dłużnik ma zamiar zaskarżyć. Jeżeli sąd uzna, że została ona złożona słusznie, to uwzględni skargę.
Jak zatrzymać KOMORNIKA? Sprawdź 4 SKUTECZNE kroki!
Podstawa prawna i obowiązki komornika
Komornik jest funkcjonariuszem publicznym działającym przy sądzie rejonowym, a także organem władzy publicznej w zakresie wykonywania czynności w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym. Każdy przedsiębiorca chciałby uniknąć bezpośredniego kontaktu z komornikiem, jednak nie zawsze jest to możliwe. Oczywiste jest, że przedsiębiorca może stać się zarówno wierzycielem postępowania egzekucyjnego, jak i dłużnikiem.
Komornik ma prawo do pozyskiwania danych z wielu różnych źródeł w celu ustalenia stanu faktycznego, a w szczególności sytuacji majątkowej dłużnika. Większość tych danych można uznać za dane osobowe, będą to np.: imię i nazwisko; numer PESEL, NIP lub REGON; numery rachunków bankowych; składniki majątku (informacja o własności nieruchomości, pojazdów itd.); wysokość wynagrodzenia; wysokość zobowiązań itd.
Podstawowym źródłem informacji dla kancelarii komorniczej są strony postępowania, systemy teleinformatyczne oraz inne podmioty, do których komornik może kierować wnioski o udostępnienie konkretnych danych. Nowa Ustawa z dnia 22 marca 2018 r. o komornikach sądowych wprowadziła katalog takich podmiotów do Kodeksu postępowania cywilnego. Zgodnie z kodeksem komornik może żądać informacji dotyczących stanu majątkowego dłużnika lub umożliwiających identyfikację składników jego majątku oraz danych adresowych w zakresie niezbędnym do zapewnienia prawidłowego toku postępowania. Do katalogu podmiotów, do których komornik może kierować wnioski, należą m.in.: organy administracji publicznej, podmioty wykonujące zadania z zakresu administracji publicznej, organy podatkowe, organy rentowe, banki, spółdzielcze kasy oszczędnościowo-kredytowe, zakłady ubezpieczeń lub zakłady reasekuracji, podmioty prowadzące rachunki papierów wartościowych, spółdzielnie mieszkaniowe, wspólnoty mieszkaniowe i inne podmioty zarządzające lokalami, biura informacji gospodarczej, inne instytucje i osoby nieuczestniczące w postępowaniu.
Treść żądania komornika może przybrać różną postać w zależności od konkretnej sytuacji, która jest przedmiotem postępowania. Jednak za każdym razem powinna ograniczać się do informacji o danych adresowych dłużnika i jego sytuacji majątkowej. Należy zaznaczyć, że powyższy katalog jest otwarty, na co wskazuje ostatni punkt dotyczący innych instytucji i osób nieuczestniczących w postępowaniu.
Do dyspozycji komornika są również systemy teleinformatyczne będące bogatym źródłem informacji. Przykładem może być System Informatyczny Centralnej Ewidencji Pojazdów i Kierowców (CEPiK) zawierający informacje o pojazdach zarejestrowanych w Polsce i kierowcach posiadających uprawnienia do kierowania lub Platforma Usług Elektronicznych ZUS.
| Rodzaj źródła | Przykłady |
|---|---|
| Systemy teleinformatyczne | CEPiK, PUE ZUS |
| Instytucje finansowe | Banki, SKOK-i |
| Instytucje państwowe | Organy podatkowe, rentowe, administracji publicznej |
| Inne podmioty | Pracodawcy, spółdzielnie mieszkaniowe, biura informacji gospodarczej |
Komornik przetwarzający dane dłużnika na potrzeby postępowania egzekucyjnego pełni rolę administratora danych, w związku z czym jest zobligowany do wypełnienia obowiązku informacyjnego wobec osoby, której dane dotyczą. Ustawa z dnia 21 lutego 2019 r. o zmianie niektórych ustaw w związku z zapewnieniem stosowania rozporządzenia RODO wprowadziła do ustawy o komornikach sądowych jasne wytyczne w tym zakresie.
Wykonując obowiązek informacyjny powstały w momencie pozyskiwania danych osobowych bezpośrednio od osoby, której dane dotyczą, komornik przekazuje tej osobie: swoją tożsamość i dane kontaktowe oraz, gdy ma to zastosowanie, tożsamość i dane kontaktowe swojego przedstawiciela; cele przetwarzania danych osobowych oraz podstawę prawną przetwarzania.
Ponadto komornik udostępnia w miejscu publicznie dostępnym, w siedzibie kancelarii lub na stronie internetowej kancelarii, pozostałe podlegające udostępnieniu informacje, o czym informuje osobę, której dane dotyczą, podczas pozyskiwania od niej danych osobowych. Prawo dostępu do informacji o celach przetwarzania, kategoriach przetwarzanych danych, odbiorcach oraz innych informacji wynikających z art. 15 RODO realizowane jest na zasadach określonych w Kodeksie postępowania cywilnego, które stanowią w szczególności, że strony i uczestnicy postępowania mają prawo przeglądać akta sprawy i otrzymywać odpisy, kopie lub wyciągi z tych akt.
Treść protokołów i pism może być także udostępniana w postaci elektronicznej za pośrednictwem systemu teleinformatycznego obsługującego postępowanie sądowe albo innego systemu teleinformatycznego służącego udostępnianiu tych protokołów lub pism. Ponadto, jeśli dane osobowe są zapisane w formie nagrania dźwięku i obrazu, to takie nagranie może zostać udostępnione, jeśli nie sprzeciwia się temu ważny interes publiczny lub prywatny. Co istotne, udostępnienie danych może nastąpić wyłącznie w zakresie, w jakim nie narusza to obowiązku zachowania przez komornika tajemnicy zawodowej.
Realizacja prawa do ograniczenia przetwarzania (art. 18 RODO) danych osobowych przetwarzanych w związku z postępowaniem egzekucyjnym może przyjąć wyłącznie formę skargi na czynności komornika złożonej do sądu rejonowego właściwego ze względu na siedzibę kancelarii komornika. Natomiast prawo do sprostowania danych (art. 16 RODO) wyrażające się w możliwości żądania od administratora niezwłocznego sprostowania dotyczących jej danych osobowych, które są nieprawidłowe bądź uzupełnienia niekompletnych danych jest realizowane na podstawie ogólnych zasad przyjętych w Kodeksie postępowania cywilnego.
Na koniec warto dodać, że ponieważ podstawą prawną przetwarzania danych osobowych przez komorników jest niezbędność do wypełnienia obowiązku prawnego ciążącego na administratorze, prawo do usunięcia danych (inaczej: prawo do bycia zapomnianym) w omawianych okolicznościach nie przysługuje.
Komornik jest funkcjonariuszem publicznym oraz organem władzy publicznej, który może pozyskiwać szeroki zakres danych osobowych z różnych źródeł. Wiele podmiotów, w tym pracodawcy, jest zobowiązanych do przekazywania danych osobowych na pisemne żądanie komornika. Pracodawca nie może uchylić się od żądania informacji o dochodach swojego pracownika, ale po ich udzieleniu nie powstaje dodatkowy obowiązek informacyjny po stronie pracodawcy. Komornik samodzielnie decyduje o celach i sposobach przetwarzania pozyskanych danych osobowych, a zatem musi spełnić obowiązek informacyjny wobec osób, których dane dotyczą.
Prawa osób, których dane są przetwarzane w postępowaniu egzekucyjnym, są realizowane na podstawie przepisów ustawy o komornikach sądowych i Kodeksu postępowania cywilnego. Komornik jest również zobowiązany, na żądanie strony, do udzielania wyjaśnień o stanie sprawy. Obowiązki informacyjne komornika są istotnym elementem polskiego systemu prawnego, zapewniającym transparentność i rzetelność postępowania egzekucyjnego. Warto podkreślić, że realizacja tych obowiązków wymaga od komornika nie tylko skrupulatności, ale również odpowiedniego podejścia do komunikacji z uczestnikami postępowania.
tags: #czy #komornik #nusi #udzielic #informacji #przez