Prawo do lokalu socjalnego dla wierzyciela w kontekście eksmisji

Sprawa dotyczy eksmisji siostrzeńców, którzy po śmierci ojca odziedziczyli dług zaciągnięty przez rodziców. Doszło do licytacji i komornik sprzedał mieszkanie. Jeden z nich ma 25 lat i status bezrobotnego, drugi (22 lata) chwilowo pracuje. Do kogo udać się lub napisać w sprawie mieszkania socjalnego dla nich jako osób bliskich byłego właściciela?

W przypadku licytacji mieszkania i eksmisji, osoby znajdujące się w trudnej sytuacji materialnej, w tym osoby z niepełnosprawnościami, kobiety w ciąży, małoletni, bezrobotni, emeryci i renciści spełniający kryteria pomocy społecznej, mogą mieć prawo do lokalu socjalnego. O uprawnieniu tym orzeka sąd, a obowiązek zapewnienia lokalu spoczywa na gminie.

Prawo do lokalu socjalnego - kluczowe aspekty

W Polsce nie wykonuje się eksmisji „na bruk”, jednak nie zawsze osoba eksmitowana będzie miała zapewnione lokum zastępcze. W zależności od okoliczności sprawy i sytuacji życiowej, miejscem zamieszkania po eksmisji może być lokal socjalny, lokal zamienny lub pomieszczenie tymczasowe. Obowiązek zapewnienia najmu socjalnego lokalu ciąży na gminie właściwej ze względu na miejsce położenia lokalu podlegającego opróżnieniu.

W wyroku nakazującym opróżnienie lokalu służącego zaspokojeniu potrzeb mieszkaniowych dłużnika, sąd orzeka o uprawnieniu do otrzymania lokalu socjalnego bądź o braku takiego uprawnienia. Obowiązek zapewnienia lokalu socjalnego ciąży na gminie właściwej ze względu na miejsce położenia lokalu podlegającego opróżnieniu. Jeżeli w wyroku sąd orzekł o uprawnieniu do lokalu socjalnego dwóch lub więcej osób, gmina jest obowiązana zapewnić im co najmniej jeden lokal socjalny. Orzekając też o tym uprawnieniu - sąd nakazuje wstrzymanie wykonania opróżnienia lokalu do czasu złożenia przez gminę oferty zawarcia umowy najmu lokalu socjalnego.

Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 23 listopada 2012 r., sygn. akt I CSK 292/12, stwierdził również, że orzeczenie kończące postępowanie klauzulowe nie korzysta z powagi rzeczy osądzonej, nawet w relacjach między stronami tego postępowania. Jeżeli w wyroku eksmisyjnym sąd orzeka o uprawnieniu dłużnika do lokalu socjalnego, to jednocześnie nakazuje wstrzymanie wykonania opróżnienia lokalu do czasu złożenia przez gminę oferty zawarcia umowy najmu lokalu socjalnego (art. 14 ust. 6 ww. ustawy). Złożenie przez gminę tej oferty jest zatem zdarzeniem, od którego zależy wykonanie wyroku eksmisyjnego.

Obowiązek dostarczenia osobie uprawnionej lokalu socjalnego (obecnie - najmu socjalnego lokalu) przez gminę aktualizuje się z momentem uprawomocnienia się wyroku nakazującego eksmisję z jednoczesnym przyznaniem prawa do lokalu socjalnego.

Kiedy przysługuje prawo do lokalu socjalnego?

Sąd, badając z urzędu, czy zachodzą przesłanki do otrzymania przez konkretne osoby lokalu socjalnego, orzeka o uprawnieniu biorąc pod uwagę dotychczasowy sposób korzystania przez nie z lokalu oraz ich szczególną sytuację materialną i rodzinną. Sąd może orzec o braku uprawnienia do otrzymania lokalu socjalnego, w szczególności jeżeli nakazanie opróżnienia lokalu następuje z uwagi na zachowanie eksmitowanego, który w sposób rażący bądź uporczywy wykracza przeciwko porządkowi domowemu co w konsekwencji czyni uciążliwym korzystanie z innych lokali w budynku bądź jeżeli swoim zachowaniem eksmitowany uniemożliwia wspólne z nim zamieszkiwanie w jednym lokalu.

Zgodnie z art. 14 ust. 4 Ustawy o ochronie praw lokatorów, sąd nie może orzec o braku uprawnienia do otrzymania lokalu socjalnego wobec: kobiety w ciąży, małoletniego, niepełnosprawnego w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz. U. z 2011 r. Nr 127, poz. 721, z późn. zm.), niepełnosprawnego w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 1998 r. Nr 64, poz. 414, z późn. zm.), osoby obłożnie chorej, emeryta i rencisty wykonującego obowiązki świadczące o spełnieniu kryteriów do otrzymania świadczeń z pomocy społecznej, osoby posiadającej status bezrobotnego.

Sąd nie jest zobowiązany do przyznania uprawnienia do zawarcia umowy najmu socjalnego w przypadku osób, które utraciły tytuł prawny do lokalu niewchodzącego w skład publicznego zasobu mieszkaniowego, z wyjątkiem osób, które były uprawnione do używania lokalu na podstawie stosunku prawnego ze spółdzielnią mieszkaniową albo towarzystwem budownictwa społecznego. Oznacza to w szczególności, że sąd nie musi przyznać lokalu socjalnego osobie, która wynajmowała mieszkanie od tzw. prywatnego właściciela.

W sytuacji, gdy powodem opróżnienia lokalu jest stosowanie przemocy w rodzinie lub wykraczanie w sposób rażący lub uporczywy przeciwko porządkowi domowemu, albo niewłaściwe zachowanie czyniące uciążliwym korzystanie z innych lokali w budynku albo gdy zajęcie lokalu nastąpiło bez tytułu prawnego, sąd orzeka o nakazie opróżnienia lokalu bez prawa do lokalu socjalnego.

Ochrona w okresie zimowym (od 1 listopada do 31 marca) nie obejmuje osób, w stosunku do których orzeczono eksmisję z powodu znęcania się nad rodziną lub wykraczania w sposób rażący bądź uporczywy przeciwko porządkowi domowemu, albo niewłaściwego zachowania czyniącego uciążliwym korzystanie z innych lokali w budynku albo gdy zajęcie lokalu nastąpiło bez tytułu prawnego. Osoba taka zatem może zostać w każdym czasie usunięta do schroniska, noclegowni lub innej placówki zapewniającej miejsca noclegowe.

Procedura eksmisji i rola komornika

Skoro nabywca spełnił warunki licytacji, to teraz musi poczekać na postanowienie o przysądzeniu własności. Zgodnie z art. 999 Kodeksu postępowania administracyjnego (K.p.a.): „Prawomocne postanowienie o przysądzeniu własności przenosi własność na nabywcę i jest tytułem do ujawnienia na rzecz nabywcy prawa własności w katastrze nieruchomości oraz przez wpis w księdze wieczystej lub przez złożenie dokumentu do zbioru dokumentów.” Jak z tego wynika, po przysądzeniu, nowy właściciel lokalu nie musi występować do sądu z powództwem o opróżnienie lokalu przez dawnych mieszkańców. Może od razu złożyć wniosek do komornika o przeprowadzenie eksmisji.

Co do zasady sąd w postanowieniu o przysądzeniu własności nie orzeka o prawie do lokalu socjalnego. Tak wynika z wyroku Sądu Najwyższego z dnia 19 listopada 2009 r. Jeżeli w toku postępowania egzekucyjnego okaże się, że obowiązkiem opróżnienia lokalu objęta jest osoba, o której mowa w art. 14 ust. 4 ustawy o ochronie praw lokatorów, komornik zawiadamia tę osobę, że może wystąpić z powództwem o ustalenie uprawnienia do lokalu socjalnego w terminie, o którym mowa w art. 35 ust. 2 u.ochr.lok. o zawieszeniu postępowania egzekucyjnego zawiadamia prokuratora (art. 35 ust. 3 u.ochr.lok.). O uprawnieniu do lokalu socjalnego orzeka sąd w sprawie przeciwko gminie właściwej ze względu na miejsce położenia lokalu podlegającego opróżnieniu. Roszczenie wygasa, jeżeli nie będzie dochodzone w ciągu sześciu miesięcy od zawiadomienia uprawnionego przez komornika o przysługującym uprawnieniu (art. 35 ust. 2 u.ochr.lok.).

Ta okoliczność może wynikać z czynności komorniczych, bowiem zgodnie z art. 1046 § 1 K.p.c. - jeżeli dłużnik ma wydać nieruchomość lub statek albo opróżnić pomieszczenie, komornik sądu, w którego okręgu rzeczy te się znajdują, wezwie dłużnika do dobrowolnego wykonania tego obowiązku w wyznaczonym stosownie do okoliczności terminie, po którego bezskutecznym upływie dokona czynności potrzebnych do wprowadzenia wierzyciela w posiadanie. W wyznaczonym stosownie do okoliczności terminie - zatem komornik ustala okoliczności sprawy. Jeśli ustali, że lokal zamieszkuje osoba objęta ustawowym zakazem pozbawienia prawa do lokalu socjalnego, winien jest podjąć niezbędne kroki do zapewnienia tego prawa osobie zamieszkującej. Przede wszystkim zawiadamia osobę uprawnioną o prawie wytoczenia przed sąd rejonowy właściwy ze względu na miejsce zamieszkania osoby objętej nakazem opróżnienia powództwa o przyznanie prawa do lokalu socjalnego. Z powództwem takim należy wystąpić w terminie 6 miesięcy od zawiadomienia. Jeśli osoba ta nie uczyni tego, wówczas traci taką możliwość, a komornik wznawia postępowanie eksmisyjne i postępuje zgodnie z przepisami, zwłaszcza zaś z przepisami Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 grudnia 2011 roku w sprawie szczegółowego trybu postępowania w sprawach o opróżnienie lokalu lub pomieszczenia albo o wydanie nieruchomości (Dz. U. z 2012 r. poz. 11).

O istnieniu uprawnienia dłużnika do innego lokalu lub pomieszczenia, w którym może on zamieszkać, komornik zawiadamia strony oraz osoby, którym obok dłużnika przysługuje tytuł prawny do lokalu lub pomieszczenia, jak również osoby, które w nim faktycznie zamieszkują. Jeżeli dłużnikowi nie przysługuje tytuł prawny do innego lokalu lub pomieszczenia, w którym może on zamieszkać, komornik niezwłocznie występuje do gminy właściwej ze względu na miejsce położenia lokalu podlegającego opróżnieniu z wnioskiem o wskazanie tymczasowego pomieszczenia. O wskazaniu tymczasowego pomieszczenia lub pomieszczenia odpowiadającego wymogom tymczasowego pomieszczenia komornik zawiadamia strony.

Przykłady z życia

Pani Anna, emerytka z niską rentą i zaawansowaną chorobą Parkinsona, mieszkała samotnie w mieszkaniu, które odziedziczyła po mężu. Z powodu narastających długów, mieszkanie zostało zlicytowane. Nowy nabywca wystąpił o eksmisję. Komornik, po zapoznaniu się z sytuacją Pani Anny (obłożnie chora, emerytka spełniająca kryteria do otrzymania świadczenia z pomocy społecznej), zgodnie z art. 14 ust. 4 ustawy o ochronie praw lokatorów, poinformował ją o prawie do wystąpienia do sądu z powództwem o przyznanie lokalu socjalnego. Sąd, biorąc pod uwagę jej stan zdrowia i sytuację materialną, przyznał jej prawo do takiego lokalu.

Pani Monika, samotna matka wychowująca 3-letniego syna, straciła mieszkanie w wyniku licytacji komorniczej długu zaciągniętego przez jej zmarłego ojca. Nowy właściciel wystąpił o eksmisję. Komornik, zgodnie z przepisami, zawiadomił Panią Monikę o możliwości ubiegania się o lokal socjalny. Z uwagi na fakt, że wychowuje małoletnie dziecko, zgodnie z art. 14 ust. 4 ustawy o ochronie praw lokatorów, sąd nie mógł orzec o braku jej uprawnienia do lokalu socjalnego. W tym przypadku ochrona przysługuje ze względu na małoletniego.

Rodzina Kowalskich straciła mieszkanie w wyniku licytacji. Wraz z rodzicami mieszkał ich 28-letni syn, który pracował dorywczo na umowach zlecenie. Nowy właściciel wystąpił o eksmisję. Komornik, poinformował rodzinę o procedurze eksmisyjnej. W tym przypadku, tylko rodzice, jako potencjalni emeryci spełniający kryteria do otrzymania świadczenia z pomocy społecznej, mogliby potencjalnie ubiegać się o lokal socjalny. Syn, jako osoba pracująca (nawet dorywczo) i nieposiadająca statusu bezrobotnego, nie podlegałby ochronie z art. 14 ust. 4 ustawy o ochronie praw lokatorów.

Gdzie szukać pomocy prawnej?

Potrzebujesz pomocy prawnej w związku z eksmisją, licytacją mieszkania lub prawem do lokalu socjalnego? Oferujemy profesjonalne porady prawne online, dostosowane do Twojej indywidualnej sytuacji. Skontaktuj się z nami, aby uzyskać szybką i rzetelną pomoc prawną bez wychodzenia z domu. Pomożemy Ci zrozumieć Twoje prawa i podjąć odpowiednie kroki prawne.

Eksmisja lokatora przez spadkobiercę z odziedziczonej nieruchomości #dziedziczenie #eksmisja

W Wydziale Lokali Mieszkalnych w Zarządzie Lokali Miejskich realizowane są wyroki eksmisyjne orzekające o uprawnieniu do lokalu z najmem socjalnym w przypadku orzeczonej eksmisji przez Sąd. Realizacja sprawy rozpoczyna się z chwilą pozyskania przez Wydział/dostarczenia do Wydziału prawomocnego wyroku sądu nakazującego eksmisję z lokalu mieszkalnego na wniosek wierzyciela, osoby uprawnionej lub interwenienta ubocznego. Sprawa rozpatrywana jest w terminie 30 dni.

Dane kontaktowe Zarządu Lokali Miejskich w Łodzi:

Jednostka	Adres	Telefon
Zarząd Lokali Miejskich	90-514 Łódź, al. Kościuszki 47	+48 (42) 628-71-71
RON ,,Północ’’	91-027 Łódź ul. Limanowskiego 194/196	+48 (42) 628-73-00, +48 (42) 628-73-01
RON ,,Południe’’	93-546 Łódź ul. Ciasna 19a	+48 (42) 684-81-80, +48 (42) 684-73-93
RON ,,Wschód’’	92-321 Łódź ul. Sobolowa 1	+48 (42) 628-71-50
RON ,,Zachód’’	91-087 Łódź ul. Saperska 7/9	+48 (42) 684-73-93

Adres do korespondencji:

Zarząd Lokali Miejskich
90-514 Łódź, al. Kościuszki 47

Adresy do kontaktu osobistego:

Zarząd Lokali Miejskich, al. Kościuszki 47
RON ,,Centrum’’, ul. Piotrkowska 238
RON ,,Północ’’, ul. Limanowskiego 194/196
RON ,,Południe’’, ul. Ciasna 19a
RON ,,Wschód’, ul. Sobolowa 1
RON ,,Zachód’’, ul. Saperska 7/9

tags: #czy #wierzyciel #moze #wystapic #o #ustanowienie