Dłużnik - prawa i obowiązki w polskim prawie
Dłużnik to osoba prawna lub fizyczna, która zaciągnęła dług u swojego wierzyciela. Zobowiązanie polega na tym, że wierzyciel może żądać od dłużnika świadczenia, a dłużnik powinien świadczenie spełnić. Świadczenie może polegać na działaniu albo na zaniechaniu.
Przedsiębiorcy każdego dnia zawierają ogromne ilości transakcji, z których niestety nie wszystkie rozliczane są terminowo. Zatory płatnicze zdarzają się nader często, a w wielu branżach są wręcz standardem. Utrzymanie płynności finansowej, czyli zdolności do bieżącego regulowania swoich zobowiązań, jest w takich warunkach niezwykle trudne. Przedsiębiorcy muszą nieustannie monitorować spływ należności, motywować wierzycieli do terminowego regulowania zobowiązań, by w ten sposób przeciwdziałać tak częstym w wielu branżach zatorom płatniczym. Zagrożenie, jakie za sobą niosą, jest naprawdę ogromne. Utrata płynności finansowej może bowiem skutecznie sparaliżować działanie podmiotu, a w skrajnych przypadkach doprowadzić nawet do jego upadku.
Dłużnik to osoba, która ma obowiązek uregulowania należności wobec wierzyciela. Zobowiązanie to może wynikać z umów kredytowych, pożyczek, faktur, wyroków sądowych czy też zobowiązań alimentacyjnych. Jeśli zobowiązanie nie zostanie uregulowane w terminie, wierzyciel może skorzystać z różnych form windykacji długów. Proces ten może obejmować działania polubowne, takie jak wezwania do zapłaty, a w dalszej kolejności - postępowanie sądowe i egzekucję komorniczą.
W obrocie gospodarczym wiele podmiotów naprzemiennie występuje w roli dłużnika i wierzyciela. Dłużnika i wierzyciela łączy niespełniony obowiązek pewnego świadczenia (pieniężnego lub rzeczowego), który określamy mianem długu. Tak długo, jak świadczenie to jest wykonalne, określa się je mianem zobowiązania. O długu mówimy dopiero w momencie, gdy świadczenie przestaje być wykonalne. Z pojęciem długu wiąże się również pojęcie wierzytelności, które jest jego antonimem. Jest to nic innego jak uprawnienie przysługujące wierzycielowi względem dłużnika. Mówiąc prościej, dłużnikiem jest osoba, która zobowiązana jest zwrócić środki pieniężne lub określoną rzecz drugiej stronie, którą nazywa się wierzycielem.
Niespłacone długi to problem, ale nie powinien on skutkować całkowitym brakiem komfortu psychicznego. Dłużnik ma swoje prawa! Z tego względu komornik czy wierzyciel nie może robić tego, co mu się żywnie podoba. Dłużnik ma prawa, ale jednocześnie jest osobą, która nie wywiązała się z pewnej umowy - np. nie oddała pożyczonych środków , nie uregulowała na czas płatności z tytułu abonamentu itd. W związku z tym wierzyciel może podjąć działania, mające na celu odzyskanie należności. Na początku będą to metody polubowne, takie jak próby kontaktu czy wysyłanie przedsądowych wezwań do zapłaty. Na każdym z tych etapów znajomość swoich praw jest bardzo ważna. W ten sposób chronisz się przed ewentualnymi nadużyciami ze strony wierzyciela czy komornika. Oczywiście nie musi do nich dojść. W większości przypadków prawa dłużnika są respektowane.
Dłużnicy często nie mają pełnej świadomości swoich obowiązków i praw w postępowaniu egzekucyjnym. Zrozumienie tych aspektów pozwala lepiej przygotować się na ewentualne działania wierzyciela i komornika, a w wielu przypadkach - uniknąć zajęcia majątku.
Prawa dłużnika w postępowaniu egzekucyjnym
Dłużnik posiada szereg praw, z których może skorzystać. Istnieje możliwość złożenia skargi na działania komornika, gdy uzna je za przekroczenie uprawnień. Prawo do wszczęcia postępowania sądowego, jeśli uważa, że wierzyciel działa na jego szkodę (np. chce go oszukać). Warto przy tym podkreślić, że profesjonalna windykacja dba zarówno o interesy wierzyciela, jak i dłużnika. To oznacza, że prawa każdej ze stron są respektowane.
W momencie wszczęcia egzekucji dłużnik musi współpracować z komornikiem, dostarczając mu rzetelne informacje na temat swojego majątku i dochodów. Chociaż dłużnik jest zobowiązany do spłaty długu, posiada również prawa, które chronią go przed zbyt rygorystycznymi działaniami egzekucyjnymi. Dłużnik ma prawo do złożenia skargi na czynności komornika, jeśli uzna, że działania egzekucyjne są niezgodne z prawem lub naruszają jego interesy. Istnieją również przepisy chroniące dłużnika przed całkowitą utratą środków do życia. Określone składniki majątku, takie jak minimalne wynagrodzenie, świadczenia rodzinne czy alimenty, są wolne od zajęcia. W przypadku zajęcia rachunku bankowego dłużnik ma prawo do zachowania tzw. kwoty wolnej.
W ostatnim etapie procesu windykacyjnego mamy do czynienia z przymusowym uregulowaniem zobowiązania, nakazanym przez sąd. Trzeba jednak zaznaczyć, że nawet w tej sytuacji dłużnik ma swoje prawa. Przede wszystkim ma prawo do powództwa przeciwegzekucyjnego. Jego rezultatem może być pozbawienie wykonalności tytułu egzekucyjnego (powództwo opozycyjne) lub zwolnienie spod egzekucji (powództwo ekscydencyjne). Oczywiście działanie takie możliwe jest wyłącznie w określonych sytuacjach - np. w momencie wygaśnięcia wierzytelności, spłacenia zobowiązania przez dłużnika czy naruszenia jego praw. Dłużnikowi przysługuje również prawo złożenia skargi na komornika, o ile nie przeprowadzi on egzekucji w sposób prawidłowy.
Gdy wierzyciel złoży wniosek egzekucyjny wraz z tytułem wykonawczym, obliguje komornika do wszczęcia postępowania. Dłużnik ma swoje prawa, ale jednocześnie jest też osobą, która nie wywiązała się z danej umowy np. nie oddała pożyczonych pieniędzy lub nie uregulowała na czas płatności z tytułu abonamentu itd. Na początku będą to metody polubowne, czyli próby kontaktu lub wysyłanie wezwań do zapłaty. Następnie sprawa może zostać przekazana do firmy windykacyjnej albo do komornika. Można zauważyć, że dłużnicy nie są pozbawieni ochrony prawnej, dlatego nie trzeba obawiać się kontaktu z wierzycielem.
Obowiązki dłużnika
Osoby zadłużone także muszą wywiązać ze swoich obowiązków! Zabronione jest ukrywanie, niszczenie i przekazywanie majątku innym osobom w celu zabezpieczenia go przed komornikiem. Obowiązek spłaty zobowiązania zniknie dopiero wówczas, gdy się z niego wywiążesz lub gdy zostaniesz uznany za osobę niewypłacalną. Nie licz na przedawnienie długu - w praktyce to się rzadko zdarza (łatwo jest przerwać bieg przedawnienia).
Dłużnik przede wszystkim powinien być świadomy swojego długu, kwot do spłaty i obowiązujących go terminów. Głównym i podstawowym obowiązkiem dłużnika jest spłata zaciągniętego długu. W przypadku zaangażowania komornika, wartość długu wzrośnie o koszty związane z jego egzekucją.
Rodzaje odpowiedzialności dłużnika
Odpowiedzialność dłużnika może mieć charakter:
- Osobisty - najczęściej ma ona postać majątkową. Majątek dłużnika będzie gwarancją spełnienia świadczenia i do niego odnosić się będą odnosić środku przymusu wierzyciela poszukującego zaspokojenia swoich roszczeń.
- Rzeczowy - występuje w przypadku zabezpieczenia wierzytelności zastawem. Odpowiedzialność rzeczowa jest następstwem czynności prawnych, które regulowane są przez prawo rzeczowe. Gwarancją spełnienia świadczenia w przypadku odpowiedzialności rzeczowej będzie nie majątek dłużnika, lecz owy ruchomy lub nieruchomy przedmiot majątkowy, którym zabezpieczono wierzytelność.
Dłużnik a osoba zadłużona
Klienci często zadają pytanie, jaka jest różnica pomiędzy Dłużnikiem a Osobą Zadłużoną. Podstawowym aspektem różniącym wspomniane pojęcia jest status przedsiębiorcy wobec wierzytelności. Sam fakt posiadania jakiegokolwiek zobowiązania finansowego oznacza, że właściciel firmy lub spółka to Osoba Zadłużona. Jeżeli posiadany dług jest spłacany terminowo, to nie niesie on wobec niej żadnych konsekwencji prawnych. Zdecydowanie lepiej być Osobą Zadłużoną, niż Dłużnikiem. W pierwszym przypadku posiadanie długu nie wiąże się z żadnymi konsekwencjami. Nie ma ryzyka wszczęcia postępowania windykacyjnego czy komorniczego. Osoba Zadłużona to przedsiębiorca lub spółka prawa handlowego mająca nieuregulowane zobowiązania finansowe.
Przedsiębiorca, który jest winny komuś określoną kwotę pieniężną, posiada status Osoby Zadłużonej - niezależnie czy spłaca swój dług w terminie. Właściciel firmy może czuć się bezpiecznie, jeżeli reguluje zaciągnięte zobowiązanie zgodnie z harmonogramem spłaty. Dłużnik to tak naprawdę Osoba Zadłużona posiadająca przeterminowaną należność finansową. Przedsiębiorca, który przestał terminowo regulować zaciągnięte zobowiązania i nie wywiązuje się z umowy kredytowej lub pożyczkowej, może zostać wpisany do rejestru dłużników. Do tego rodzaju spisów należą KRD, BIK, BIG Infomonitor oraz Bankowy Rejestr Klientów Niesolidnych.
Jak odzyskać dług?
By odzyskać swoją należność, wierzyciel (lub reprezentująca jego interesy firma windykacyjna) powinien podjąć stosowne działania. Pierwszy krok to rozpoczęcie tzw. windykacji polubownej. Jeśli jednak po kontakcie z dłużnikiem i ustaleniu terminu spłaty nie wywiąże się on z ciążącego na nim obowiązku, należy w formie pisemnej wezwać go do zapłaty. Jeśli i takie działanie zostanie zignorowane, nie pozostaje nic innego, jak skierować sprawę do sądu i rozpocząć postępowanie sądowe. O ile wyrok będzie korzystny, a tytułowi egzekucyjnemu nadana zostanie klauzula wykonalności, możliwe będzie przejście do ostatniego etapu - postępowania egzekucyjnego.
Aby uniknąć egzekucji komorniczej, warto podjąć działania na jak najwcześniejszym etapie zadłużenia. Najlepszym rozwiązaniem jest negocjowanie z wierzycielem i próba zawarcia ugody, która pozwoli na rozłożenie długu na raty. Wierzyciele często zgadzają się na takie rozwiązania, ponieważ jest to dla nich szybszy i mniej kosztowny sposób odzyskania należności niż postępowanie egzekucyjne. Dłużnik powinien również uważnie analizować otrzymywane wezwania do zapłaty i, jeśli ma jakiekolwiek wątpliwości co do zasadności długu, skonsultować się z prawnikiem.
Windykacja Długów - Akademia Przedsiębiorczości
Wielopodmiotowość stosunku zobowiązaniowego
Do stosunku pomiędzy wierzycielem a dłużnikiem włączona może zostać osoba trzecia. Po stronie wierzyciela byłaby to osoba, na której rzeczy zostanie wykonane świadczenie, a po stronie dłużnika poręczyciel, czyli drugi dłużnik, który będzie odpowiadał za spełnienie świadczenia w wypadku gdy nie zrobi tego dłużnik. Częściej jednak ma miejsce sytuacja, w której po stronie wierzyciela lub dłużnika występuje wielość podmiotów. Należy wtedy odróżnić dwa pojęcia - strony i podmioty. W wypadku wielości podmiotów ilość stron (zobowiązana i uprawniona) pozostaje taka sama. Dłużnik (tak samo jak wierzyciel) zamiast robić to osobiście, może zlecić wykonanie pewnych czynności osobie uprawnionej - pełnomocnikowi lub przedstawicielowi ustawowemu.
Do długu dłużnika można przystąpić na podstawie umowy przystąpienia. Przyjmuje się, że sytuacja wierzyciela nie może na ten skutek ulec pogorszeniu więc jego zgoda na to nie jest wymagana. Poszerza się wtedy grono dłużników o jeden lub więcej podmiotów i wspólnie odpowiadają oni za istniejący dług na podstawie obowiązku świadczenia i umowy nienazwanej - bowiem w powszechnie funkcjonującym prawie nie ma przepisu regulującego taką sytuację.
Jeżeli w umowie zastrzeżono, że dłużnik spełni świadczenie na rzecz osoby trzeciej, osoba ta, w braku odmiennego postanowienia umowy, może żądać bezpośrednio od dłużnika spełnienia zastrzeżonego świadczenia. Przez umowę poręczenia poręczyciel zobowiązuje się względem wierzyciela wykonać zobowiązanie na wypadek, gdyby dłużnik zobowiązania nie wykonał. Jeżeli dłużnik opóźnia się ze spełnieniem świadczenia, wierzyciel powinien zawiadomić o tym niezwłocznie poręczyciela.
Przedawnienie roszczeń
Teoretycznie zgodnie ze swoim prawem wierzyciel może wystąpić z żądaniem spełnienia świadczenia w każdym momencie począwszy od dnia wymagalności świadczenia od dłużnika. W praktyce jednak po upływie ustalonego ustawowo okresu przedawnienia roszczenia dłużnik może uchylić się od jego spełnienia. Jeszcze do 1990 r. sądy badały, czy wniesione roszczenia nie uległy przedawnieniu, lecz od nowelizacji kodeksu postępowania cywilnego dłużnik sam musi pilnować upływ okresu ustawowego i wnosić zarzut przedawnienia. Przedawnieniu ulegają tylko roszczenia majątkowe. Przedawnienie nie oznacza wygaśnięcia zobowiązania - ono dalej istnieje, jednak roszczenie z jego tytułu są niezaskarżalne.
Zmiana dłużnika
W miejsce dłużnika może wstąpić podmiot trzeci. W wyniku zawarcia umowy dochodzi wtedy do zmiany dłużnika. Osoba trzecia może wstąpić na miejsce dłużnika, który zostaje z długu zwolniony (przejęcie długu).
tags: #dluznik #bedacy #osoba #prawna