Ugoda a przedawniona wierzytelność w polskim prawie
W polskim obrocie gospodarczym coraz częściej dochodzi do sytuacji, w których firmy windykacyjne oraz fundusze wierzytelności dążą do zawierania ugód z dłużnikami. Celem takich działań jest szybkie i efektywne odzyskiwanie należności, co może być korzystne dla obu stron. Zawarcie ugody z firmą windykacyjną może pozwolić dłużnikowi na rozłożenie spłaty długu na dogodne raty lub zmniejszenie jego kwoty. Jednakże, ważne jest, aby być świadomym potencjalnych konsekwencji prawnych, zwłaszcza w kontekście przedawnienia długu.
Przedawnienie wierzytelności i jego wpływ na ugodę
Każda wierzytelność może ulec przedawnieniu, pod warunkiem, że wierzyciel nie podejmie działań, które mogą przerwać bądź zawiesić bieg jej przedawnienia. Terminy biegu przedawnienia regulują przepisy Kodeksu Cywilnego. Najczęstszym przykładem roszczeń, z jakim mamy do czynienia w praktyce gospodarczej, są roszczenia wynikające z braku zapłaty za sprzedaż dokonaną w zakresie działalności gospodarczej. W takim przypadku wierzytelność przedawnia się już po upływie 2 lat. Sytuacja przedawnienia wierzytelności daje prawo dłużnikowi do uchylenia się od spełnienia określonego świadczenia wobec wierzyciela. Oznacza to, że w przypadku dochodzenia przedawnionej wierzytelności na drodze sądowej, dłużnik uzyskuje prawo do obrony poprzez zgłoszenie zarzutu przedawnienia i tym samym uniemożliwia przeprowadzenie egzekucji komorniczej. Dlatego też bardzo ważna jest świadomość terminów przedawnienia wynikających z Kodeksu Cywilnego.
Istotnym aspektem do rozważenia jest, czy dług nie uległ przedawnieniu przed zawarciem ugody. Jeżeli przedawnienie nastąpiło przed zawarciem ugody, to zawarcie ugody samo w sobie nie przerwie biegu przedawnienia. Zawarcie ugody z firmą windykacyjną stanowi także formę uznania wierzytelności przez dłużnika i w tym zakresie powoduje przerwanie terminu przedawnienia. Zgodnie bowiem z art. 123 § 1 pkt 2 Kodeksu Cywilnego, bieg przedawnienia przerywa się przez uznanie roszczenia przez osobę, przeciwko której roszczenie przysługuje.
Odnowienie zobowiązania a ugoda
Odnowienie zobowiązania, inaczej nowacja, ma miejsce wtedy, gdy dłużnik i wierzyciel zgadzają się na nowe zobowiązanie, które zastępuje poprzednie. Artykuł 506 Kodeksu Cywilnego stanowi, że odnowienie następuje, gdy dłużnik zobowiązuje się spełnić inne świadczenie albo to samo świadczenie, ale z innej podstawy prawnej. Jeśli zmieniany jest tylko przedmiot świadczenia, termin przedawnienia będzie liczony od nowa dla nowego przedmiotu. Warto podkreślić, że zawarcie ugody z firmą windykacyjną nie zawsze prowadzi do odnowienia zobowiązania. Zgodnie z wyrokiem Sądu Najwyższego z dnia 20 lutego 2008 r. (II CSK 458/07), w razie wątpliwości przyjmuje się, że zmiana treści dotychczasowego zobowiązania nie stanowi odnowienia. Odnowienie zobowiązania może nastąpić zarówno przez zmianę świadczenia, jak i jego podstawy prawnej. Przykładem może być sytuacja, gdy dłużnik, zamiast spłaty pieniężnej, zobowiązuje się do dostarczenia innego towaru.
Rola ugody w dochodzeniu wierzytelności
Możliwość zawarcia ugody i ustalenia jej treści zależy wyłącznie od woli stron. W przypadku, gdy ugoda dochodzi do skutku przed skierowaniem sprawy do sądu, jedynie strony mają wpływ na jej treść. W lipcu 2017 r. spółka zawarła z dłużnikiem zalegającym jej kilka tysięcy złotych umowę ugody, w której dłużnik zobowiązał się do spłaty zobowiązania w 18 równych ratach. Z chwilą podpisania przez dłużnika ugody i wpłaty pierwszej raty spółka odstąpiła od kierowania sprawy do sądu. Dłużnik po uregulowaniu kilku wpłat w 2017 r. zaprzestał spłaty zobowiązania. W przypadku gdy dłużnik pomimo obowiązków zawartych w ugodzie nie realizuje ustalonych wpłat, działanie spółki zależy od treści ugody. Jeżeli strony postanowiły, że wskutek braku regulowania przez dłużnika rat spółka jest uprawniona do dochodzenia całej należności na drodze postępowania sądowego, to rozwiązanie takie jest dopuszczalne. Natomiast w przypadku, gdy treść ugody nie precyzuje uprawnień i obowiązków stron w przypadku braku uiszczania rat przez dłużnika, spółka związana jest treścią ugody, a dochodzenie należności w sądzie możliwe jest jedynie w zakresie ustalonych w ugodzie i wymagalnych rat.
Zawezwanie do próby ugodowej a przedawnienie
Zawezwanie do próby ugodowej jest rozwiązaniem uregulowanym w Kodeksie postępowania cywilnego. Jest to pismo procesowe, które wierzyciel kieruje do sądu, wzywając dłużnika do podjęcia działań zmierzających do rozwiązania sporu na podstawie ugody, bez przeprowadzania procesu cywilnego. Złożenie w sądzie zawezwania do próby ugodowej rozpoczyna postępowanie pojednawcze. Jego podstawowym celem jest zawarcie ugody przez dłużnika i wierzyciela. Koszty zawezwania do próby ugodowej sprowadzają się do konieczności uiszczenia opłaty sądowej, która wynosi jedynie 1/5 opłaty, którą należałoby wnieść od pozwu.
Ważną kwestią jest wpływ zawezwania do próby ugodowej na bieg terminu przedawnienia roszczenia. Do niedawna takie wezwanie powodowało przerwanie biegu terminu, co oznaczało jego "wyzerowanie" - po zakończeniu postępowania ugodowego zaczynał on biec na nowo. Od 30 czerwca 2022 roku weszły w życie zmiany, na mocy których zawezwanie do próby ugodowej nie będzie skutkować przerwaniem biegu przedawnienia, ale jego zawieszeniem. Oznacza to, że po zakończeniu postępowania pojednawczego, w wyniku którego nie dojdzie do zawarcia ugody, termin ten będzie biegł nadal, a nie od samego początku.
Orzecznictwo Sądu Apelacyjnego w Warszawie wskazuje przy tym wprost, iż „przerwanie biegu przedawnienia na skutek jednostronnej czynności wierzyciela w postaci kolejnego wniosku o zawezwanie do próby ugodowej przedłuża stan niepewności prawnej - roszczenie nie jest stwierdzone stosownym orzeczeniem, nie jest też uznane". Pogląd, że wierzyciel może wielokrotnie skutecznie składać wnioski o zawezwanie do próby ugodowej i przerywać bieg przedawnienia, jest zatem nie do pogodzenia z funkcją instytucji przedawnienia w postaci klarowania i stabilizacji stosunków prawnych. Również Sąd Najwyższy odnosząc się do tego aktualnego problemu skuteczności przerwania biegu przedawnienia przez kolejne próby ugodowe wskazuje, iż „w każdym przypadku należy badać motywy, którymi kierował się wierzyciel na podstawie przedstawionych przez niego okoliczności faktycznych, które zaszły po pierwszej, nieskutecznej próbie ugodowej i dokonać oceny, czy usprawiedliwiały jego przekonanie o obiektywnej, realnej możliwości zmiany stanowiska dłużnika i możliwości zawarcia ugody" (wyrok SN z 10 stycznia 2017 r., sygn. V CSK 204/16).
Zmiany w ocenie pracy nauczyciela - nowe rozporządzenie
Firmy windykacyjne i fundusze wierzytelności w Polsce
W Polsce działa wiele firm windykacyjnych i funduszy wierzytelności. Aktywność w zakresie proponowania ugód z dłużnikami przejawiają w szczególności takie podmioty jak: Kruk S.A., Asseta S.A., BEST S.A., Hoist finance sp. z o.o. Przed zawarciem ugody z firmą windykacyjną lub funduszem wierzytelności, warto dokładnie przeanalizować jej warunki oraz potencjalne konsekwencje prawne, zwłaszcza w kontekście przedawnienia długu i odnowienia zobowiązania.
Podsumowanie
Zawieranie ugód z firmami windykacyjnymi może być w niektórych przypadkach korzystne, ale niesie ze sobą istotne ryzyka. Kluczowe jest zrozumienie wpływu ugody na bieg przedawnienia oraz potencjalnego odnowienia zobowiązania. Warto pamiętać, że od 30 czerwca 2022 roku zawezwanie do próby ugodowej jedynie zawiesza bieg przedawnienia, a nie go przerywa.
tags: #dzialanie #pod #wplywem #bledu #ugoda #a