Egzekucja alimentów w Niemczech: jak długo trwa i jak przebiega?
W dobie zwiększonej mobilności ludzi i w polskich realiach emigracji zarobkowej coraz częściej zachodzi konieczność prowadzenia egzekucji zasądzonych w Polsce na rzecz dziecka alimentów od rodzica mieszkającego i pracującego za granicą, w dużej mierze w Niemczech.
Jak znaleźć komornika w Niemczech?
W Niemczech nie możemy dowolnie wybrać komornika. Złożenie wniosku egzekucyjnego następuje do sądu rejonowego, właściwego dla miejsca zamieszkania lub siedziby dłużnika. Wniosek o wszczęcie egzekucji składa się na urzędowym formularzu. Warto podkreślić różnicę w sposobie wynagradzania komornika. Otóż na terenie Polski honorarium komornika zależy w głównej mierze od skuteczności egzekucji. Z kolei w przypadku komornika w Niemczech sprawa wygląda nieco inaczej: opłata za jego działania jest pobierana początkowo od wierzycieli. Z tego powodu w Polsce komornicy wykazują nieco więcej zaangażowania w całą sprawę niż na terenie kraju naszych zachodnich sąsiadów.
Zaletą uzyskania niemieckiego tytułu wykonawczego jest możliwość przeprowadzenia bezpośredniej egzekucji na terenie Niemiec. W przypadku braku zapłaty można złożyć wniosek egzekucyjny do sądu i w ten sposób wszcząć egzekucję. Warto jest w tym przypadku zastanowić się nad współpracą z niemiecką kancelarią prawną, która specjalizuje się w tym temacie.
Jak przebiega proces egzekucji komorniczej w Niemczech?
Wiele osób zastanawia się, co może zabrać komornik w Niemczech dłużnikowi. W pierwszym etapie procedury egzekucja następuje z majątku ruchomego nierzetelnego kontrahenta. Oznacza to, że zostaną zajęte ruchomości (sprzęty ruchome, które łatwo można sprzedać - np. maszyny, komputery, aparaty fotograficzne, samochody czy inne kosztowności).
Komornik pojawia się w siedzibie dłużnika i zajmuje ruchomości. Zajęty majątek jest licytowany, a uzyskane w ten sposób środki używane są w celu zaspokojenia roszczenia wierzyciela. Usunięcie zastawu przez dłużnika podlega karze na podstawie art. 136 ust. 2 Niemieckiego kodeksu karnego. Jednak komornik nie może dokonać zajęcia każdego rodzaju ruchomości - musi zostawić m.in. maszyny, meble i rzeczy, z których dłużnik musi korzystać w celu dalszego wykonywania działalności. Oznacza to, że jeśli dłużnik wykorzystuje laptop do zdalnego realizowania obowiązków zawodowych, urządzenie nie może mu zostać odebrane w ramach egzekucji. Ta sama zasada dotyczy np. samochodu używanego jako środek transportu do miejsca pracy.
Poza tym komornik w Niemczech nie może zabrać z gospodarstwa domowego:
- zwierząt domowych;
- ubrań i obuwia;
- pralki, lodówki, odkurzacza czy zmywarki;
- mebli i sprzętów kuchennych niezbędnych do codziennego funkcjonowania;
- telewizora;
- rowerów.
Co grozi za długi w Niemczech?
Jeżeli komornik nie znajdzie żadnych ruchomości podczas wizyty u dłużnika, to wierzyciel może wnieść do komornika o przysięgłe wyjawienie majątku. Dłużnik jest zobowiązany wtedy do wyjawienia całego majątku. Jeśli dłużnik nie złoży wyjawienia majątku w terminie określonym przez komornika, to ten może wnieść do sądu o wydanie postanowienia o nakazie zatrzymania. W każdym przypadku następuje wpis do rejestru dłużników lokalnego sądu. Uzyskanie wpisu do rejestru dłużników stwarza dla dłużnika negatywne konsekwencje nie tylko w życiu zawodowym, ale także w życiu prywatnym.
Na czym polega zajęcie wierzytelności?
Zajęcie wierzytelności jest szczególnym przypadkiem egzekucji komorniczej na terenie Niemiec. W wielu przypadkach oznacza to zajęcie rachunku bankowego, udziałów. W celu zajęcia rachunku bankowego należy złożyć do komornika odrębny wniosek o egzekucję z rachunku bankowego dłużnika i dopiero na podstawie postanowienia sądu komornik może dokonać zajęcia rachunku bankowego. Należy podkreślić, że istnieje kwota wolna od zajęcia komorniczego w Niemczech. Obecnie wynosi ona 1330,16 euro.
Egzekucja może jednak mieć miejsce, także z nieruchomości (grunty). Dłużnik może zostać zobowiązany do zaciągnięcia obowiązkowej hipoteki na swoje nieruchomości na poczet egzekwowanej kwoty.
Ile kosztuje egzekucja komornicza w Niemczech?
Zgodnie z kodeksem postępowania cywilnego dłużnik musi ponieść koszty egzekucji. Są one dochodzone jako uzupełnienie głównego roszczenia. Prawo dokładnie określa, ile komornik pobiera za swoje czynności w ramach egzekucji. Na początku komornik jednak zwróci się do wierzyciela o wpłatę zaliczki. Zaliczka powinna być w kwocie przewidywanych kosztów. Jeżeli jej nie uiścimy, to komornik nie przystąpi do czynności. Jeżeli zaliczka będzie niewystarczająca, to niemiecki komornik wezwie nas do jej uzupełnienia. Przy roszczeniu w wysokości np. 10 000 EUR koszty egzekucyjne mogą wynieść ok. 150-200 euro. Dodatkowo do kosztów komornika w Niemczech należy doliczyć wynagrodzenie prawnika, któremu zlecone zostanie prowadzenie sprawy. Doradztwo osoby doświadczonej w prowadzeniu windykacji za granicą pozwoli uniknąć problemów wynikających z nieznajomości języka, a także skomplikowanych przepisów prawnych.
Niemiecki dług a egzekwowanie go w Polsce
Warto wiedzieć, że istnieje możliwość egzekucji niemieckiego długu w Polsce. Jest ona uzależniona od nadania klauzuli wykonalności przez polski sąd. Zasady prowadzenia takiego postępowania regulują przepisy unijne, a dokładniej Rozporządzenie Rady WE nr 44/2001 w sprawie jurysdykcji i uznawania orzeczeń sądowych oraz ich wykonywania w sprawach cywilnych i handlowych. Po uzyskaniu niemieckiego tytułu egzekucyjnego należy złożyć odpowiedni wniosek do właściwego sądu w Polsce. Takie postępowanie będzie wiązało się z wydłużonym czasem trwania, a także większymi wydatkami. Wynika to m.in. z konieczności zatrudnienia pełnomocnika, który zajmie się dostarczeniem dokumentów.
W przypadku roszczeń bezspornych istnieje możliwość powołania się na Europejski Tytuł Egzekucyjny. Dotyczy to w głównej mierze wyroków zaocznych oraz tych opartych na uznaniu ugody sądowej lub powództwa. Po złożeniu wniosku przez wierzyciela sąd, oprócz wydania nakazu zapłaty, może stwierdzić, że stanowi on Europejski Tytuł Wykonawczy. W przypadku egzekucji alimentów od dłużnika przebywającego poza Polską wierzyciel powinien udać się do właściwego ze względu na miejsce zamieszkania sądu okręgowego, do Sekcji obrotu prawnego z zagranicą, gdzie zostanie poinstruowany w zakresie wymaganej dokumentacji.
W przypadku, gdy dłużnik przebywa na terytorium Unii Europejskiej, zastosowanie znajdzie Rozporządzenie Rady (WE) nr 4/2009 z dnia 18 grudnia 2008 r. w sprawie jurysdykcji, prawa właściwego, uznawania i wykonywania orzeczeń oraz współpracy w zakresie zobowiązań alimentacyjnych. Powyższy akt prawny reguluje tryb przekazywania wniosków enumeratywnie wskazanych w art. zmianę orzeczenia wydanego w państwie innym niż wezwane państwo członkowskie” oraz art. Należy również wskazać, iż orzeczenia alimentacyjne wydane po 18 czerwca 2011 r. (w przypadku Danii - po 27 marca 2015 r.) w państwach, które są objęte Protokołem haskim z dnia 23.11.2007 r. o prawie właściwym dla zobowiązań alimentacyjnych są automatyczne uznawane za wykonalne w innych państwach członkowskich. Dodatkowo, niniejsze rozporządzenie zmienia rozporządzenie Rady (WE) nr 44/2001 z dnia 22 grudnia 2000 r. Jeżeli dłużnik przebywa na terytorium wyżej wymienionych państw (szczegółowa lista państw dostępna na uprzednio wskazanej stronie HCCH), wówczas zastosowanie znajdzie Konwencja o międzynarodowym dochodzeniu alimentów na rzecz dzieci i innych członków rodziny, sporządzona dnia 23 listopada 2007 r. Przedmiotowa konwencja zastąpiła z zastrzeżeniem art. 56 ustęp 2, Konwencję haską z dnia 2 października 1973 r. o uznawaniu i wykonywaniu orzeczeń odnoszących się do obowiązków alimentacyjnych oraz Konwencję haską z dnia 15 kwietnia 1958 r. Inaczej rzecz się ma w stosunkach między Polską a Islandią. Konwencja o jurysdykcji i uznawaniu oraz wykonywaniu orzeczeń sądowych w sprawach cywilnych i handlowych, sporządzona w Lugano dnia 30 października 2007 r., która na mocy art. 65 (z zastrzeżeniem art. 66 i 67) zastąpiła inne konwencje oraz Konwencja o jurysdykcji i wykonywaniu orzeczeń sądowych w sprawach cywilnych i handlowych sporządzona w Lugano dnia 16.09.1988 r. Tym samym ww. akty prawne nie przewidują pośrednictwa sądów powszechnych oraz ministerstw sprawiedliwości w przekazywaniu wniosków o stwierdzenie wykonalności wyroków do właściwych organów na terytorium Islandii.
Co do zasady wniosek o egzekucję alimentów za granicą nie podlega opłacie. Bardzo istotnym jest, aby we wniosku zawrzeć jak najwięcej informacji o danych dłużnika, takie jak numery identyfikacyjne, miejsce pracy, miejsce pobytu. Jeżeli dokładne miejsce pobytu dłużnika nie jest znane należy jednocześnie złożyć do sądu wniosek o ustaleniem miejsca pobytu. Sąd Okręgowy ustala organ centralny innego państwa, któremu wniosek zostanie przekazany i przekaże wniosek wraz z załącznikami. Organ w innym państwie członkowskim, do którego został skierowany wniosek, potwierdza jego wpływ w terminie 30 dni od dnia otrzymania oraz zawiadamia o podjętych wstępnych działaniach.
Zemsta przez alimenty - jakie może mieć skutki?
Coraz częściej dłużnicy w obawie przed egzekucją komorniczą lub nadzieją na lepsze zarobki decydują się na wyjazd i podjęcie pracy za granicą. W takich sytuacjach wierzyciele muszą uzbroić się w cierpliwość, ponieważ wyegzekwowanie spłaty długu od osoby przebywającej za granicą nie należy do najprostszych. Polski komornik nie może zająć umiejscowionych w innym kraju nieruchomości, a także wynagrodzenia za pracę i pieniędzy znajdujących się na zagranicznym koncie. Nie może więc przeprowadzić egzekucji komorniczej w innym kraju niż Polska. Jeśli jednak dłużnik posiada jakikolwiek majątek, który znajduje się na terenie Polski lub pieniądze, które zarabia za granicą, trafiają na rachunek w polskim banku, wierzyciel może złożyć wniosek do komornika o ich zajęcie. Jeśli dłużnik nie posiada żadnego majątku na terenie Polski, to wierzyciel może podjąć współpracę z firmą windykacyjną lub złożyć wniosek egzekucyjny do komornika w innym kraju. Obydwie opcje mają swoje plusy i minusy. Współpraca z firmą windykacyjną na pewno pozwoli zaoszczędzić cenny czas i ogrom nerwów, ale wymaga nakładów finansowych. Zagraniczny komornik może rozpocząć egzekucje długów pod warunkiem, że sąd wydał wcześniej Europejski Tytuł Egzekucyjny lub Europejski Nakaz Zapłaty. Taki dokument umożliwia wierzycielowi odzyskanie pieniędzy od dłużnika, który uciekł za granicę bez konieczności wszczęcia kolejnego postępowania sądowego. Europejski Tytuł Egzekucyjny można uzyskać poprzez złożenie wniosku w sądzie, który zajmuje się wydawaniem tego typu nakazów. Od 18 stycznia 2017 roku wierzyciele, którzy borykają się z nierzetelnymi kontrahentami przebywającymi za granicą, mogą ubiegać się o wydanie europejskiego nakazu zabezpieczenia na rachunku bankowym. Nakaz umożliwia zabezpieczenie środków zgromadzonych na koncie bankowym dłużnika poprzez ich zablokowanie.
System obliczania wysokości alimentów w Niemczech
System obliczania wysokości alimentów w Niemczech wydaje się prosty. Alimenty w swoim naczelnym założeniu wynikają wprost z niemieckiej konstytucji, która stwierdza, że rodzice są zobowiązani do utrzymania swoich dzieci. W szczegółowych kwestiach regulacje znajdują się w kilku różnych aktach prawnych, w tym choćby w Kodeksie Cywilnym (Bürgerliches Gesetzbuch). Do tego funkcjonuje w obiegu kilka dokumentów i aktów wykonawczych, które pozwalają na przykład ustalać wysokości alimentów, regulować kwestię ich ściągania w innym kraju Unii Europejskiej lub w szczególnych przypadkach mogą zwolnić strony z obowiązku alimentacyjnego. W Niemczech to sąd rozstrzyga, komu zostaną przyznane alimenty. Kieruje się przy tym szczegółami funkcjonującego prawa oraz dobrem dziecka. Wysokość alimentów w Niemczech jest ramowo określona przez Düsseldorfer Tabelle, uzależniające kwotę w Euro od wieku dziecka i dochodów rodzica zobowiązanego (tak zwany dochód skorygowany, również oczywiście w Euro). Tabela jest dorocznie aktualizowana, natomiast nie stanowi podstawy do precyzyjnego obliczenia kwoty alimentów, ponieważ na jej wskazania nakłada się dodatkowe czynniki wynikające z sytuacji rodzica zobowiązanego. Od tej szacunkowej kwoty należy odjąć połowę zasiłku Kindergeld. Matka opiekująca się dzieckiem musi wnieść wniosek o uznanie wyroku zagranicznego sądu. Rodzic może nie płacić alimentów, kiedy jego dochody spadną znacznie poniżej sumy kontrolnej (tj. po zapłacie alimentów zabrakłoby mu środków do życia). Opóźnienia w związku z płaceniem alimentów przez ojca należy zgłaszać bezpośrednio do dłużnika i do sądu. Każda z osób zobowiązanych musi się z obowiązku alimentacyjnego wywiązać. Wysokość zobowiązań alimentacyjnych jest zawsze ustalona przez sąd i rodzice mogą ustalić, że ich kwota będzie inna, natomiast wymaga to potwierdzenia urzędowego. To już nieco bardziej skomplikowana sprawa i w takiej sytuacji osoby zainteresowane zdecydowanie powinny skontaktować się z prawnikiem, który zadba o to, aby taka ugoda była wiążąca.
| Rodzaj kosztu | Szacowana kwota |
|---|---|
| Koszty egzekucyjne (przy roszczeniu 10 000 EUR) | ok. 150-200 euro |
| Wynagrodzenie prawnika | zależne od ustaleń |
| Zaliczka dla komornika | przewidywane koszty |
Niemieckie alimenty są wyższe głównie dzięki przelicznikom EUR-PLN, natomiast świadczenia alimentacyjne w Polsce są ustalane bez podobnej tabeli jak z Düsseldorfu, więc różnice w szczególnych przypadkach mogą być spore. Staraliśmy się, że cała procedura została opisana dość przejrzyście, ale w praktyce wiele spraw jest dość skomplikowanych. Jeśli chcesz wyegzekwować od byłego partnera obowiązek płacenia alimentów na dziecko, musisz przestrzegać wielu ram prawnych. To może być trudne, dlatego służymy naszą pomocą.
W wyroku z dnia 10 czerwca 2022 roku o sygnaturze III SA/Kr 140/22 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie orzekł, że „Sprawa o przekazanie przez polski organ przyjmujący organowi przyjmującemu innego państwa wniosku osoby uprawnionej, w którym domaga się ona od zobowiązanego dostarczenia utrzymania, na podstawie art. 3 i 4 Konwencji o dochodzeniu roszczeń alimentacyjnych za granicą sporządzonej w Nowym Jorku w dniu 20 czerwca 1956 r. jest załatwiana w postępowaniu administracyjnym, do którego nie mają zastosowania przepisy kodeksu postępowania administracyjnego”, zaś „Organ przesyłający nie załatwia sprawy w zakresie uznania i wykonania zobowiązania alimentacyjnego między uprawnionym a zobowiązanym, lecz jedynie ułatwia uprawnionemu załatwienie takiej sprawy w innym państwie przez jej przekazanie w trybie Konwencji organowi przyjmującemu, z czym wiąże się obowiązek podjęcia określonych działań przez organ przyjmujący.
Zarówno w polskim, jak i niemieckim prawie obowiązek utrzymania i wychowania dzieci spoczywa na rodzicach i innych krewnych zobowiązanych z tytułu obowiązku alimentacyjnego. Jeśli jednak dziecko nie może otrzymać od dłużnika alimentacyjnego należnych mu alimentów, może uzyskać pomoc finansową od państwa. Warto zaakcentować, że zgodnie z zasadą pomocniczości socjalna polityka państwa na rzecz dzieci nie może prowadzić do erozji obowiązków alimentacyjnych, tj. do przejmowania przez podatników utrzymania dzieci, wobec których dłużnicy nie realizują swoich obowiązków.
W praktyce niemieckiego organu centralnego przyjmującego od polskiego organu centralnego wnioski o przeprowadzenie w Niemczech egzekucji alimentów zasądzonych przez polski sąd od rodzica w sytuacji, gdy w tym okresie ten rodzic pobierał lub pobiera na swoje dziecko niemiecki zasiłek rodzinny Kindergeld, jest on zaliczany na poczet alimentów zasądzonych na to dziecko przez polski sąd. Warto podkreślić, że obowiązek zaliczania Kindergeld na rzecz alimentów to oficjalne i wieloletnie stanowisko niemieckiego organu centralnego, wypracowane w orzecznictwie w sprawach transgranicznych. Przykładem jest postanowienie Wyższego Sądu Krajowego z Oldenburgu z 30 sierpnia 2006 r. (sygn. akt 9 W 25/05). Stanowisko to znajduje także potwierdzenie w unijnym prawie dotyczącym alimentów. Wynika z niego, że nie można rodzicowi będącemu dłużnikiem alimentacyjnym zabronić użycia otrzymanych w Niemczech zasiłków na dzieci do pokrycia jego zobowiązań alimentacyjnych powstałych za granicą.
Zatem niemiecki organ odpowiedzialny za egzekucję alimentów zasądzonych w Polsce sprawdza najpierw, czy zobowiązany do alimentów rodzic pobierał na swoje dziecko Kindergeld. Jeśli tak, to egzekucja zagranicznych alimentów polega na zaliczeniu Kindergeld na poczet alimentów. Jeśli miesięczna kwota Kindergeld jest niższa od kwoty świadczenia alimentacyjnego zasądzonego w Polsce (co w praktyce ma miejsce rzadko), niemiecki organ egzekucyjny prowadzi egzekucję kwoty stanowiącej różnicę między świadczeniem alimentacyjnym a Kindergeld.
W przypadku świadczeń alimentacyjnych na dzieci nie istnieją żadne ograniczenia wiekowe. Świadczenia alimentacyjne są wymagalne dopóty, dopóki dziecko (z powodów niezawinionej przez nie sytuacji) wymaga wsparcia finansowego. Po zakończeniu przez nie kształcenia zawodowego oczekuje się jednak zazwyczaj, iż dziecko będzie w stanie utrzymywać się samodzielnie. Małoletnie dzieci są zgodnie z niemieckim prawem alimentacyjnym przeważnie uprzywilejowane względem pełnoletnich dzieci, które ukończyły kształcenie ogólne.
W przypadku roszczeń alimentacyjnych stosuje się standardowy termin przedawnienia wynoszący trzy lata (§ 195 kodeksu cywilnego), którego bieg rozpoczyna się z końcem roku, w którym powstało roszczenie i w którym uprawniony się o tym dowiedział (§ 199 ust. 1 kodeksu). W przypadku roszczeń alimentacyjnych możliwe jest zawieszenie biegu przedawnienia. Zawieszenie biegu oznacza, że okresu zawieszenia nie wlicza się do terminu przedawnienia (§ 209 kodeksu). Jest tak w przypadku świadczeń alimentacyjnych na dziecko do ukończenia przez nie 21. W przypadku wszczęcia lub złożenia wniosku o wszczęcie sądowego postępowania egzekucyjnego standardowy trzyletni termin przedawnienia wznawia bieg (§ 212 ust. 1 pkt 2 kodeksu).
tags: #ile #czasu #komornik #w #niemczech #sciaga