Ile komornik może zabrać z wynagrodzenia? Zrozumienie zasad potrąceń

W sytuacji, w której osoba zatrudniona nie reguluje swoich zobowiązań, wierzyciel występuje do komornika w celu uzyskania konkretnych należności w drodze egzekucji z wynagrodzenia za pracę. Jeżeli występuje jedno zajęcie komornicze, sprawa jest relatywnie prosta, jednak w przypadku zbiegu kilku potrąceń ulega komplikacji. Jak powinien postąpić pracodawca, gdy do wynagrodzenia pracowniczego skierowano kilka zajęć komorniczych - wyjaśniamy poniżej.

Potrącenia z wynagrodzenia za pracę - zasady ogólne oraz kwoty wolne od potrąceń

Potrącenia z wynagrodzenia za pracę dokonuje się na zasadach określonych w Ustawie z dnia 26 czerwca 1974 roku - Kodeks pracy, zwanej dalej „kp”.

Zgodnie z art. 87 § 1 kp potrąceniu podlegają:

  • sumy egzekwowane na mocy tytułów wykonawczych przeznaczone na zaspokojenie świadczeń alimentacyjnych,
  • sumy egzekwowane na mocy tytułów wykonawczych na pokrycie należności innych niż świadczenia alimentacyjne,
  • zaliczki pieniężne udzielone pracownikowi w celu realizacji określonych zadań wynikających ze stosunku pracy,
  • kary pieniężne z tytułu odpowiedzialności porządkowej pracowników określone w art. 108 kp.

Maksymalne sumy podlegające egzekucji to:

  • w razie egzekucji świadczeń alimentacyjnych - do wysokości 3/5 wynagrodzenia,
  • w razie egzekucji innych należności lub potrącania zaliczek pieniężnych - do wysokości połowy wynagrodzenia.

Potrącenia z tytułu sum egzekwowanych na mocy tytułów wykonawczych na pokrycie należności innych niż świadczenia alimentacyjne oraz zaliczek pieniężnych udzielonych pracownikowi nie mogą w sumie przekraczać połowy wynagrodzenia, a łącznie z potrąceniami na zaspokojenie świadczeń alimentacyjnych - 3/5 wynagrodzenia. Niezależnie od tych potrąceń kary pieniężne odlicza się w granicach określonych w art. 108 kp, co oznacza, że kara pieniężna zarówno za jedno przekroczenie, jak i za każdy dzień nieusprawiedliwionej nieobecności nie może być wyższa od 1-dniowego wynagrodzenia pracownika, a łącznie kary pieniężne nie mogą przewyższać dziesiątej części wynagrodzenia przypadającego pracownikowi do wypłaty, po dokonaniu potrąceń, o których mowa w art. 87 § 1 kp.

Jak wynika z art. 87(1) § 1 kp - wolna od potrąceń jest kwota:

  • minimalnego wynagrodzenia za pracę, po odliczeniu składek ZUS i PIT oraz wpłat na PPK (jeśli pracownik nie zrezygnował z oszczędzania w tej formie) - przy potrąceniach na rzecz pracodawcy oraz sum egzekwowanych na mocy tytułów wykonawczych na pokrycie należności innych niż świadczenia alimentacyjne;
  • 75% wynagrodzenia określonego w pkt 1 - przy potrącaniu zaliczek pieniężnych udzielonych pracownikowi;
  • 90% wynagrodzenia określonego w pkt 1 - przy potrącaniu kar pieniężnych przewidzianych w art. 108.

Sumy egzekwowane na mocy tytułów wykonawczych przeznaczone na zaspokojenie świadczeń alimentacyjnych podlegają potrąceniu do wysokości 3/5 pensji, bez względu na kwotę wolną.

Postępowanie dotyczące potrąceń z wynagrodzenia za pracę

W przedmiocie dokonywania określonych czynności związanych z potrąceniami z wynagrodzenia za pracę kp nie zawiera regulacji prawnych. Odsyła natomiast do przepisów Ustawy z dnia 17 listopada 1964 roku - Kodeks postępowania cywilnego, zwanej dalej „kpc”.

Niezależnie od tego, czy doszło do zbiegu potrąceń z wynagrodzenia, czy też nie - generalna zasada wyrażona w art. 833 § 1 kpc stanowi, że wynagrodzenie ze stosunku pracy podlega egzekucji w zakresie określonym w przepisach kp.

Do egzekucji z wynagrodzenia za pracę komornik przystępuje przez jego zajęcie. W myśl art. 882 § 1 kpc dokonując zajęcia wynagrodzenia, komornik wzywa pracodawcę, aby w ciągu tygodnia:

  • przedstawił za okres 3 miesięcy poprzedzających zajęcie, za każdy miesiąc oddzielnie, zestawienie periodycznego wynagrodzenia dłużnika za pracę oraz oddzielnie jego dochodu z wszelkich innych tytułów;
  • podał, w jakiej kwocie i w jakich terminach zajęte wynagrodzenie będzie przekazywane wierzycielowi;
  • w razie istnienia przeszkód do wypłacenia wynagrodzenia za pracę złożył oświadczenie o rodzaju tych przeszkód, a w szczególności podał, czy inne osoby roszczą sobie prawa, czy i w jakim sądzie toczy się sprawa o zajęte wynagrodzenie i czy oraz o jakie roszczenia została skierowana do zajętego wynagrodzenia egzekucja przez innych wierzycieli.

Pracodawca obowiązany jest jednocześnie do niezwłocznego zawiadomienia komornika oraz wierzyciela o każdej zmianie okoliczności wymienionych powyżej w art. 882 § 1 kpc.

Schemat postępowania komorniczego przy zajęciu wynagrodzenia

Zbieg egzekucji sądowej i administracyjnej

W przypadku zbiegu egzekucji sądowej i administracyjnej - gdy wynagrodzenie nie wystarcza na pokrycie wszystkich egzekwowanych należności, pracodawca dokonuje wypłat na rzecz sądowego albo administracyjnego organu egzekucyjnego, który pierwszy dokonał zajęcia, a w razie niemożności ustalenia tego pierwszeństwa - na rzecz organu, który dokonał zajęcia na poczet należności w wyższej kwocie, oraz niezwłocznie zawiadamia o zbiegu egzekucji właściwe organy egzekucyjne, wskazując datę doręczenia zawiadomień o zajęciach dokonanych przez te organy i wysokość należności, na których poczet zostały dokonane zajęcia, o czym komornik poucza pracodawcę, dokonując zajęcia (art. 882(1) § 1 kpc).

Jeżeli natomiast doszło do zbiegu egzekucji administracyjnej i sądowej świadczeń alimentacyjnych, rentowych lub innych świadczeń powtarzających się albo świadczenia pieniężnego w walucie obcej, w przypadku gdy wynagrodzenie nie wystarcza na pokrycie wszystkich egzekwowanych należności, pracodawca dokonuje wypłat na rzecz sądowego organu egzekucyjnego, a zawiadamiając o zbiegu egzekucji właściwe organy egzekucyjne, wskazuje na charakter egzekwowanych świadczeń.

Ustalenie właściwości komornika uprawnionego do egzekucji w przypadku więcej niż jednego zajęcia komorniczego

Sytuacja, w której do wynagrodzenia pracownika skierowano więcej niż 1 zajęcie komornicze, powoduje konieczność ustalenia komornika właściwego do prowadzenia egzekucji. W takim przypadku pracodawca nie ma możliwości formalnych ani obowiązku dokonania ustaleń w tym zakresie, jest natomiast zobowiązany do informowania komornika o każdej zmianie dotyczącej statusu pracownika będącego dłużnikiem. Na podstawie tych informacji komornicy określą, który z nich jest właściwy do realizacji egzekucji.

Stosownie do postanowień art. 773(1) § 1 kpc w wypadku zbiegu egzekucji do tych samych rzeczy, wierzytelności lub praw dalszą egzekucję prowadzi komornik właściwy według przepisów kpc.

Co to oznacza? W tej kwestii trzeba sięgnąć do zapisów art. 895 § 1 kpc. Przepis ten stanowi, że egzekucja należy do komornika:

  • sądu właściwości ogólnej dłużnika, przeciwko któremu toczy się postępowanie egzekucyjne, a w przypadku braku podstaw do jej oznaczenia;
  • sądu właściwości ogólnej osoby zobowiązanej względem dłużnika. Jeżeli jednak takiej osoby nie ma, egzekucja należy do komornika tego sądu, w którego okręgu znajduje się przedmiot świadczenia lub prawa. W przypadku jednak gdy żaden z komorników nie jest właściwy według przepisów kpc lub właściwych jest kilku komorników - komornik, który później wszczął egzekucję, niezwłocznie przekazuje sprawę komornikowi, który pierwszy wszczął egzekucję, o czym zawiadamia wierzyciela (art. 773(1) § 2 kpc).

Przekazując sprawę, komornik obowiązany jest rozliczyć koszty egzekucji.

Przykład

Pracodawca zatrudnia pracownika, wobec którego jest prowadzone postępowanie egzekucyjne z wynagrodzenia za pracę z tytułu zajęcia, które nie ma charakteru alimentacyjnego. Po kilku miesiącach pracodawca otrzymał zawiadomienie od innego komornika w przedmiocie zajęcia wynagrodzenia na poczet należności niealimentacyjnych. W takiej sytuacji pracodawca ma obowiązek poinformować pierwszego komornika o zgłoszeniu kolejnego tytułu egzekucyjnego, a drugi komornik powinien zostać powiadomiony o wystąpieniu zbiegu potrąceń. W tych okolicznościach komornicy muszą ustalić - na podstawie omówionych uprzednio przepisów kpc - który z nich jest właściwy do prowadzenia egzekucji.

W konsekwencji kolejne kroki pracodawcy są uzależnione od ustaleń podjętych przez komorników - ich decyzję należy przekazać pracodawcy w celu odpowiedniej realizacji egzekucji z wynagrodzenia za pracę.

Kiedy komornik umorzy sprawę z powodu bezskuteczności egzekucji?

Postępowanie pracodawcy, gdy do wynagrodzenia pracownika skierowano kilka zajęć komorniczych - podsumowanie

Jeżeli do wynagrodzenia pracownika skierowano kilka zajęć komorniczych, pracodawca musi poinformować komorników o zbiegu potrąceń. Ustalenie tego, który komornik jest właściwy do prowadzenia egzekucji, rozstrzyga się na podstawie przepisów kpc. Decyzja podjęta przez komorników jest dla pracodawcy wiążąca.

Kwota wolna od zajęcia komorniczego

Jeżeli masz zadłużenie i grozi Ci zajęcie komornicze, prawdopodobnie zastanawiasz się, ile pieniędzy komornik może zabrać z konta, a jaka kwota pozostaje nietykalna. To właśnie tzw. kwota wolna od zajęcia. Kwota wolna od zajęcia to ważny mechanizm ochronny, który pozwala dłużnikom zachować dostęp do minimalnych środków do życia.

W 2025 roku limit ten wynosi 3 999,50 zł netto i odnawia się co miesiąc. Świadczenia alimentacyjne są wyłączone spod egzekucji (art. 833 § 6 k.p.c.), a zajęcie rachunku bankowego nie obejmuje kwot pochodzących z tych świadczeń (art. 833 § 6 k.p.c.).

Kwota wolna od zajęcia to minimalna suma pieniędzy, jaka powinna pozostać do dyspozycji dłużnika, nawet jeśli jego rachunek bankowy został zajęty przez komornika. Prawo do tej kwoty przysługuje niezależnie od rodzaju długu - czy to zadłużenie z tytułu kredytu, pożyczki, czy niezapłaconych rachunków. To oznacza, że jeśli na Twoje konto wpłynie do 3 999,50 zł netto miesięcznie, komornik nie ma prawa zająć tych środków - o ile są to pieniądze z tytułu wynagrodzenia za pracę. Inaczej wygląda sytuacja np. w przypadku umów cywilnoprawnych.

Warto jednak wiedzieć, że bank liczy kwotę wolną od nowa każdego miesiąca. Jeśli np. w lutym wpłynie 4 000 zł, a limit wynosi 3 999,50 zł, nadwyżka może zostać przekazana komornikowi. To ważne pytanie, bo wiele osób mylnie uważa, że limit dotyczy całego zadłużenia. W rzeczywistości - kwota wolna odnawia się co miesiąc. Jeśli na koncie znalazła się suma przewyższająca limit, bank oznacza część środków jako „wykorzystana kwota wolna od zajęcia” i przekazuje nadwyżkę komornikowi. W aplikacjach mobilnych banków (np. PKO BP) możesz zobaczyć komunikaty typu „środki niedostępne - przekroczono kwotę wolną”.

Kwota wolna od potrąceń na rachunku bankowym

Art. 54. ustawy Prawo Bankowe mówi, że:

1. Środki pieniężne znajdujące się na rachunkach oszczędnościowych, rachunkach oszczędnościowo-rozliczeniowych oraz na rachunkach terminowych lokat oszczędnościowych jednej osoby, niezależnie od liczby zawartych umów, są wolne od zajęcia na podstawie sądowego lub administracyjnego tytułu wykonawczego, w każdym miesiącu kalendarzowym, w którym obowiązuje zajęcie, do wysokości 75 % minimalnego wynagrodzenia za pracę, ustalanego na podstawie ustawy z dnia 10 października 2002 r. o minimalnym wynagrodzeniu za pracę (Dz. U. z 2020 r. poz. 2207 oraz z 2023 r. poz. 1667), przysługującego pracownikowi zatrudnionemu w pełnym miesięcznym wymiarze czasu pracy.

Oznacza to, że komornik jest zobowiązany pozostawić Ci na rachunku bankowym minimum środków do życia określone jako 75% kwoty minimalnego wynagrodzenia.

Kwota wolna od potrąceń z wynagrodzenia za pracę

Komornik może jednak dodatkowo dokonywać potrąceń bezpośrednio z wynagrodzenia za pracę dłużnika. Pozwala na to Kodeks pracy, a art. 87 precyzuje, jaka jest kwota wolna od potrąceń:

Art. 87 . § 1. Wolna od potrąceń jest kwota wynagrodzenia za pracę w wysokości:

  1. minimalnego wynagrodzenia za pracę, ustalanego na podstawie odrębnych przepisów, przysługującego pracownikom zatrudnionym w pełnym wymiarze czasu pracy, po odliczeniu składek na ubezpieczenia społeczne, zaliczki na podatek dochodowy od osób fizycznych oraz wpłat dokonywanych do pracowniczego planu kapitałowego, jeżeli pracownik nie zrezygnował z ich dokonywania - przy potrącaniu sum egzekwowanych na mocy tytułów wykonawczych na pokrycie należności innych niż świadczenia alimentacyjne;
  2. 75% wynagrodzenia określonego w pkt 1 - przy potoceniu zaliczek pieniężnych udzielonych pracownikowi;
  3. 90% wynagrodzenia określonego w pkt 1 - przy potrącaniu kar pieniężnych przewidzianych w art. 108.

§ 2. Jeżeli pracownik jest zatrudniony w niepełnym wymiarze czasu pracy, kwoty określone w § 1 ulegają zmniejszeniu proporcjonalnie do wymiaru czasu pracy.

Jeśli Twoje zatrudnienie obejmuje niepełny wymiar godzin (np. 1/2 czy 3/4 etatu), kwota wolna od zajęcia komorniczego wyliczana jest proporcjonalnie, na podstawie wymiaru zatrudnienia. Jeśli zatem dla pełnego etatu kwota wolna wynosi 75% płacy minimalnej, przy zatrudnieniu na pół etatu komornik będzie musiał pozostawić Ci przynajmniej połowę tej kwoty jako wynagrodzenie.

Uwaga! Potrąceń i egzekucji dokonuje się z wynagrodzenia za pracę netto (po odliczeniu składek na ubezpieczenia społeczne, zaliczki na podatek dochodowy od osób fizycznych oraz wpłat dokonywanych do pracowniczego planu kapitałowego, jeżeli pracownik nie zrezygnował z ich dokonywania). Pozostała po ich dokonaniu kwota musi być co najmniej taka, jak aktualnie obowiązująca kwota wolna od zajęcia komorniczego.

Kwota wolna od potrąceń ze świadczeń emerytalnych

W przypadku świadczeń emerytalnych i rentowych obowiązują podobne zasady co w przypadku wynagrodzenia za pracę. Kwota wolna od zajęcia wynosi 75% minimalnej emerytury dla należności innych niż należności alimentacyjne.

Jeśli jesteś dłużnikiem alimentacyjnym, musisz się liczyć z tym, że komornik przejmie większość Twojej emerytury. Kwota wolna wynosi w tym przypadku tylko 50% minimalnego świadczenia emerytalnego netto.

Komornik może zająć do:

  • 60% kwoty brutto świadczenia emerytalnego - przy egzekucji świadczeń alimentacyjnych egzekwowanych na mocy tytułów wykonawczych oraz potrącanych na wniosek wierzyciela na podstawie przedłożonego przez niego tytułu wykonawczego;
  • 25% kwoty brutto świadczenia emerytalnego - przy egzekucji świadczeń niealimentacyjnych.

Ile wyniesie kwota wolna od potrąceń w 2025 roku?

2025 r. przynosi kolejną zmianę w zakresie minimalnego wynagrodzenia pracownika. W związku z tym kwota wolna od zajęcia komorniczego wzrasta. Od 1 stycznia minimalna płaca będzie wynosić 4666 zł brutto czyli 3 510,92 zł netto. Kwota wolna od zajęcia komorniczego na rachunku bankowym jest obliczana na podstawie stawki brutto. Wyniesie zatem 3 499,50 zł. Tym samym wzrośnie o ponad 200 zł, ponieważ w drugim półroczu 2024 r. wynosiła 3 225 zł.

Uwaga! W przypadku długów alimentacyjnych powyższe ograniczenia nie obowiązują. Komornik może pobrać na pokrycie świadczeń alimentacyjnych do 60% wynagrodzenia dłużnika, niezależnie od jego wysokości. W przypadku emerytów kwota wolna od zajęcia wynosi wówczas 50% minimalnej emerytury.

W 2025 r. wzrośnie też wartość minimalnego świadczenia emerytalnego. Do marca wynosi ono 1780,96 zł brutto, jednak po planowanej waloryzacji wzrośnie o kilka procent (według prognoz od 5,5 do 8,3%), co wpłynie także na wysokość kwoty wolnej od zajęcia komorniczego.

Przykłady wyliczeń kwoty wolnej w 2025 r.

Jak to wszystko wygląda w praktyce? Sprawdźmy na przykładach. Jeżeli pracujesz na umowę o pracę w pełnym wymiarze godzin lub np. zarabiasz jedynie na podstawie umowy zlecenia lub umowy o dzieło, komornik musi pozostawić Ci na koncie dokładnie 3 499,50 zł z każdej miesięcznej wypłaty (75 % minimalnego wynagrodzenia za pracę).

Jeżeli natomiast pracujesz na pół etatu, „bezpieczna” jest połowa tej kwoty (1749,75 zł). W przypadku innego wymiaru godzin kwota wolna jest wyliczana indywidualnie.

Przykład 1

Pan Witold ma długi z tytułu niespłaconej pożyczki, przez co komornik zajął jego konto bankowe i wynagrodzenie. Jest on zatrudniony na podstawie umowy o pracę w pełnym wymiarze godzin i zarabia 4200 zł netto. W związku z tym z każdej wypłaty komornik może mu zabrać 700,50 zł.

Przykład 2

W przypadku emerytów standardowa kwota wolna od zajęcia egzekucyjnego wynosi w 2025 r. (przed waloryzacją) 1261,64 zł. Dłużnikom alimentacyjnym komornik może potrącić kwotę wykraczającą poza 764,62 zł.

Kiedy kwota wolna od zajęcia nie obowiązuje?

Istnieje kilka sytuacji, w których kwota wolna od zajęcia komorniczego nie obowiązuje lub jest zmniejszona.

Jakie to sytuacje?

  • Komornik może zająć większą część wynagrodzenia dłużnika (do 60%) za zaspokojenie świadczeń alimentacyjnych, nie podlegając przy tym ograniczeniom, jakie narzuca kwota wolna od zajęcia komorniczego.
  • W sytuacjach innych niż egzekucja z tytułu alimentów, na przykład w przypadku egzekucji z majątku dłużnika (np. z nieruchomości), kwota wolna od zajęcia komorniczego nie musi być przestrzegana, ponieważ komornik może zająć cały przedmiot.
  • Jeśli umowa była zawarta przed wejściem w życie aktualnych przepisów dotyczących kwoty wolnej od zajęcia komorniczego, mogą obowiązywać wcześniejsze regulacje.

Czego komornik nie może zrobić?

Komornik, jako osoba zajmująca się egzekucją zobowiązań finansowych, jest zobowiązany działać zgodnie z przepisami prawa, szanując prawa dłużnika. Obowiązują go pewne istotne ograniczenia.

Komornik nie może m.in.:

  • Zajmować kwoty wynagrodzenia dłużnika przekraczającej kwotę wolną od zajęcia, która jest ustalana na podstawie aktualnych przepisów prawa;
  • Zająć 13. i 14. emerytury uzyskiwane przez dłużnika;
  • Zająć świadczeń socjalnych, takich jak zasiłki pielęgnacyjne, dodatki dla osób niepełnosprawnych czy zasiłki rodzinne;
  • Podejmować działań egzekucyjnych bez posiadania ważnego tytułu egzekucyjnego;
  • Naruszać nietykalności osobistej dłużnika ani innych osób przebywających w miejscu, które podlega egzekucji;
  • Stosować nieuczciwych lub nielegalnych praktyk podczas przeprowadzania egzekucji;
  • Ingerować w tajemnicę korespondencji dłużnika;
  • Zająć przedmiotów, które nie są własnością dłużnika.

Ponadto istnieje wiele ograniczeń dotyczących ruchomości zajmowanych przez komornika. Nie może on m.in. pozbawić Cię przedmiotów codziennego użytku niezbędnych do egzystencji, takich jak lodówka, pralka czy łóżko, niezbędnych narzędzi pracy oraz żywności na okres jednego miesiąca czy opału zgromadzonego na zimę.

FAQ - najczęściej zadawane pytania

Ile komornik może zabrać z najniższej krajowej w 2025 r.?

Jeżeli uzyskujesz wynagrodzenie równe tzw. najniższej krajowej, komornik nie może Ci zabrać ani grosza z tej kwoty. Wyjątkiem jest sytuacja, w której masz długi alimentacyjne - wówczas to ograniczenie nie obowiązuje.

Co może zabrać komornik, jeśli nie mam zarobków?

Brak bieżących zarobków nie jest przeszkodą do egzekucji komorniczej. Komornik może zająć środki pieniężne pozostające na Twoim koncie, nieruchomości, a także ruchomości, które następnie może zlicytować, by uzyskać środki na pokrycie Twoich długów.

Jakich świadczeń nie może zabrać komornik?

Zajęciu komorniczemu nie podlegają m.in. świadczenia socjalne (w tym 800+ i inne świadczenia rodzinne), alimenty, dodatki mieszkaniowe, zapomogi, niektóre dodatkowe świadczenia emerytalne (np. 13. i 14. emerytura).

Tabela porównująca kwoty wolne od zajęcia w różnych sytuacjach

tags: #ile #moze #zabrac #komornik #za #obsluge

Popularne posty: