Czy komornik ma wgląd do notarialnego rejestru dziedziczenia?
Gdy wierzyciel dowie się, że jego dłużnik umarł, to pierwsze co powinien zrobić, to ustalić jego spadkobierców, ponieważ to oni odpowiadają za długi. Wbrew powszechnym opiniom, w przypadku śmierci dłużnika przed wszczęciem postępowania lub w jego toku, nie ma konieczności wcześniejszego przeprowadzania postępowania spadkowego. Oczywiście, bezpieczniej jest wykazywać następstwo prawne po zmarłym stwierdzeniem nabycia spadku lub aktem poświadczenia dziedziczenia. Wierzycielowi, jeśli nie był blisko ze zmarłym dłużnikiem, często trudno jest bowiem w sposób pewny ustalić, kto po dłużniku dziedziczy - czy miał żonę/męża, dzieci, a może sporządził testament. Wskazując spadkobierców bez odpowiednich dokumentów, zawsze istnieje ryzyko pomyłki.
Jak dowiedzieć się, czy po zmarłym dłużniku było przeprowadzone postępowanie spadkowe? Te wszystkie informacje uzyskamy w sądzie spadku. Sądem spadku jest sąd właściwy ze względu na ostatnie miejsce zamieszkania spadkodawcy, a jeżeli miejsca zamieszkania w Polsce nie da się ustalić, to sąd miejsca, w którym znajduje się majątek spadkowy lub jego część. Wierzyciel, wykazując interes prawny (czyli przedstawiając np. dokumenty, z których wynika dług), uzyska wgląd do akt postępowania o stwierdzenie nabycia spadku (sygn. akt. Ns) lub akt, w których sąd zarejestrował przesłany przez notariusza akt poświadczenia dziedziczenia lub oświadczenie o odrzuceniu spadku (sygn. akt. N). W postępowaniu o stwierdzenie nabycia spadku i akcie poświadczenia dziedziczenia będą wymienieni spadkobiercy.
Znając podstawowe dane zmarłego dłużnika, dowiemy się, czy w ogóle, a jeśli tak, to gdzie było po nim prowadzone postępowanie spadkowe. Istnieje również rejestr testamentów, który nie jest dostępny przez internet. Zapytanie można złożyć w każdej kancelarii notarialnej.
Jeśli dłużnik umrze jeszcze zanim wierzyciel wystąpił do sądu o zapłatę, należy po prostu, zamiast dłużnika, pozwać jego spadkobierców. Spadkobiercy mogą nawet o długu nie wiedzieć. W takim wypadku, aby nie narażać się na koszty, warto wysłać wezwanie do zapłaty. Być może proces nie będzie w ogóle potrzebny, a spadkobiercy uregulują dobrowolnie zobowiązania zmarłego kontrahenta.
Jeśli dłużnik umrze w toku sprawy o zapłatę, sąd zawiesi postępowanie. Postępowanie będzie zawieszone tak długo, dopóki wierzyciel nie wskaże następców prawnych zmarłego (ewentualnie nie zostanie ustanowiony kurator spadku). Wierzyciel ma na to 5 lat, później postępowanie zostanie umorzone. Również i w tym wypadku nie ma bezwzględnego obowiązku przeprowadzania postępowania spadkowego po zmarłym.
Czy komornik ma wgląd do rejestrów?
Tak, komornik ma prawo do ściągania długu ze wszystkich składników majątku osoby zadłużonej. Komornik działa na podstawie tytułu wykonawczego, którym najczęściej jest wyrok lub sądowy nakaz zapłaty zaopatrzony w klauzulę wykonalności. Jego zadaniem jest ściągnięcie długu. W dobie cyfryzacji, ukrycie faktu dziedziczenia jest coraz trudniejsze. Systemy takie jak Ognivo czy Rejestr Spadkowy sprawiają, że egzekutorzy mają ułatwione zadanie w ustalaniu majątku dłużnika, w tym również tego pochodzącego ze spadku.
Komornik nie będzie samemu poszukiwał informacji o spadku dłużnika, ale wierzyciel, zgodnie z art. 8012 Ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego, może zlecić komornikowi poszukiwanie majątku osoby zadłużonej, jeżeli przy wcześniejszym ustaleniu tego majątku nie zdołano wyodrębnić wystarczających środków na zaspokojenie dochodzonego świadczenia. Wierzyciel ma prawo wystosować zapytanie do sądu spadku. Sąd powinien udzielić wierzycielowi, który wykaże swój interes prawny, informacji na temat stanu postępowania spadkowego, a także wglądu do akt. Rejestr Spadkowy zawiera informacje o tym, gdzie można znaleźć dokumenty potwierdzające dziedziczenie. Komornik może także sprawdzać informacje o zmarłych dłużnikach, którzy pozostawili swój spadek ewentualnym spadkobiercom.
Zajęcie spadku przez komornika
Komornik ma prawo zająć prawa majątkowe dłużnika, a prawo do spadku jest właśnie takim prawem majątkowym. Co więcej, jeśli dłużnik jest jedynym spadkobiercą, komornik ma łatwy dostęp do odziedziczonych przez niego dóbr. Jeśli dłużnik jest tylko jednym ze spadkobierców, komornik może ściągać należności już po podziale spadku między poszczególne osoby. Duże znaczenie ma to, czy dłużnik otrzymał spadek jeszcze przed rozpoczęciem egzekucji komorniczej, czy może już po jej rozpoczęciu. W pierwszej sytuacji ma on obowiązek podania komornikowi wszystkich składników swojego majątku, również tych, które odziedziczył.
Jeśli spadek został otrzymany już po rozpoczęciu egzekucji, komornik nie będzie o tym z góry poinformowany. Może się o tym dowiedzieć od samego dłużnika lub od wierzyciela. Bardzo często osobą zawiadamiającą jest wierzyciel. Dużo zależy tu od relacji czy rodzaju kontaktu między dłużnikiem a wierzycielem.
Co do zasady, komornik nie może zająć rzeczy ruchomych ze spadku (np. mebli) przed jego podziałem, jeśli dziedziczysz go wspólnie z innymi osobami. Może zająć jedynie Twój udział w spadku. Komornik czeka, aż spadkobiercy (lub sąd) dokonają podziału. Jeśli jednak spadkobiercy zwlekają, wierzyciel może sam złożyć wniosek o dział spadku w sądzie. Wtedy to wierzyciel „wchodzi w Twoje buty” i domaga się, aby majątek został podzielony tak, by on mógł odzyskać pieniądze. Po dziale spadku, gdy konkretne składniki majątku zostaną przyznane Tobie, komornik natychmiast przystępuje do egzekucji z tych przedmiotów. Jeśli otrzymasz spłatę od rodziny - komornik zajmuje gotówkę.
Poszukiwanie majątku przez komornika. Zobacz jak działa komornik!
Ukrywanie spadku przed komornikiem
Przekazanie spadku np. na drodze darowizny może zostać uznane za działanie na szkodę wierzyciela. Temat ten szczegółowo opisuje artykuł 527 Kodeksu Cywilnego. Z pokrzywdzeniem wierzyciela mamy do czynienia, gdy przekazanie majątku sprawiło, że dłużnik stał się niewypłacalny lub niewypłacalny w wyższym stopniu niż był przed dokonaniem ww. czynności. Gdy sąd uwzględni powództwo wytoczone w oparciu o skargę pauliańską, komornik ma możliwość ściągania długu z majątku osoby trzeciej, której dłużnik przepisał spadek, chcąc uniknąć spłaty. Najlepszym sposobem jest po prostu systematyczna spłata zadłużenia. Jak widać, ukrywanie spadku jest bardzo ryzykownym działaniem. Dłużnikowi grozi za to kara, a osoby, której spadek przekazano, nie chroni nawet przekazanie go kolejnej osobie.
Jeśli dłużnik otrzyma spadek już po rozpoczęciu egzekucji, komornik nie będzie o tym z góry poinformowany. Może się o tym dowiedzieć od samego dłużnika lub od wierzyciela. Dłużnik nie ma też prawnego obowiązku informowania o tym fakcie. Jednakże, jeśli spadek nastąpił w trakcie trwającej już egzekucji komorniczej (i po ustaleniu majątku zadłużonego), jako dłużnik nie mamy prawnego obowiązku informowania o tym fakcie.
Odpowiedzialność za długi spadkowe
Jeśli zmarły (spadkodawca) miał długi, śmierć dłużnika powoduje jedynie zawieszenie postępowania egzekucyjnego. Gdy tylko ustaleni zostaną spadkobiercy (poprzez notarialny akt poświadczenia dziedziczenia lub sądowe postanowienie), komornik odwiesza postępowanie, ale tym razem to spadkobierca widnieje na pismach jako dłużnik. Kluczowe jest tutaj to, w jaki sposób przyjąłeś spadek. Obecnie standardem jest tzw. dobrodziejstwo inwentarza, co oznacza, że odpowiadasz za długi tylko do wartości odziedziczonego majątku.
W celu ograniczenia swojej odpowiedzialności, zaleca się sporządzenie rzetelnego wykazu inwentarza lub wniosek o spis inwentarza komorniczy. Bez tego dokumentu wierzyciel może twierdzić, że odziedziczyłeś miliony, a Ty będziesz musiał udowadniać, że spadek był pusty.
Czy testament chroni przed komornikiem?
Niestety nie. Przy nabyciu spadku z testamentu obowiązują takie same zasady jak w przypadku każdego innego spadku. Komornik może zająć prawo do spadku, a w konsekwencji sprzedać przedmioty wchodzące w jego skład, aby zaspokoić wierzycieli. Dzieje się to zarówno wtedy, gdy długi miał zmarły (dziedziczenie długów), jak i wtedy, gdy to Ty jesteś dłużnikiem i otrzymujesz spadek (zajęcie prawa majątkowego).
Czy można zrzec się spadku, gdy ma się komornika?
Tak, każda osoba ma prawo odrzucić spadek, również osoba, wobec której toczy się postępowanie egzekucyjne. Jednakże, jeśli odrzucisz spadek z pokrzywdzeniem wierzycieli (czyli celowo pozbywasz się majątku, z którego mogliby się spłacić), wierzyciel ma 5 lat na to, by zaskarżyć Twoją decyzję w sądzie. Jeśli wygra, Twoje odrzucenie spadku będzie uznane za bezskuteczne względem niego. Komornik i tak zajmie ten majątek, a Twoja rodzina zostanie wciągnięta w długoletni proces sądowy.
Podsumowanie
- Komornik, dzięki dostępowi do rejestrów takich jak Rejestr Spadkowy czy system Ognivo, ma możliwość dowiedzenia się o spadku należącym do dłużnika.
- Komornik może zająć udział dłużnika w spadku, nawet przed jego podziałem.
- Ukrywanie spadku przed komornikiem lub wierzycielem jest ryzykowne i może prowadzić do konsekwencji prawnych, w tym uznania czynności prawnej za bezskuteczną (skarga pauliańska).
- W przypadku dziedziczenia długów, odpowiedzialność spadkobiercy zależy od sposobu przyjęcia spadku (z dobrodziejstwem inwentarza lub wprost).
W pigułce - najważniejsze fakty:
- Zajęcie prawa do spadku: Jeśli masz własne długi, komornik może zająć Twoje udziały w spadku.
- Dziedziczenie długów: Jeśli spadkodawca był zadłużony, Twoja odpowiedzialność zależy od sposobu przyjęcia spadku.
- Ucieczka przed komornikiem: Odrzucenie spadku w celu ochrony majątku przed wierzycielem może zostać uznane za bezskuteczne (tzw. skarga pauliańska).
tags: #czy #komornik #ma #wglad #do #notarialnego