Wierzytelność jako aport do spółki: analiza prawno-podatkowa
Prowadząc działalność gospodarczą, czy to w formie spółki czy też w formie jednoosobowej działalności gospodarczej osiąga się pewien poziom rozwoju, w którym dotychczasowa forma prowadzonej działalności staje się nieodpowiednia i wymaga zmian. Zmiany te są określane restrukturyzacją czyli reorganizacją działalności tak aby była ona lepiej dopasowana do poziomu rozwoju przedsiębiorstwa jaki został osiągnięty.
Przyczyną restrukturyzacji może być szybki rozwój działalności, konieczność dywersyfikacji ryzyka, planowana sukcesja biznesu, chęć optymalizacji podatkowej, czy oparcia działalności o nową strategię podatkową. Restrukturyzacja może przybrać różnorodne formy. Może to być założenie nowej spółki, w której przedsiębiorca będzie rozwijał nowy kierunek działalności biznesowej, może to być przekształcenie spółki lub jednoosobowej działalności w spółkę (możesz dokonać wyboru np. spółki z o.o.), może to być aport, czyli przeniesienie całości lub części działalności do spółki i objęcie udziałów z tytułu wniesienia aportu.
Czym jest restrukturyzacja?
Przed podjęciem decyzji w zakresie sposobu przeprowadzenia restrukturyzacji przedsiębiorstwa konieczne jest zdefiniowanie celów jakie chcesz osiągnąć. Konsultacje przeprowadzone z adwokatem i doradcą podatkowym i odpowiedzi na zadawane pytania pozwolą na wspólne nadanie Twojej wizji konkretnych ram i działań. Taka konsultacja pozwoli na wypracowanie planu działań i określi skutki podatkowe restrukturyzacji zarówno w podatku PIT, podatku CIT, podatku VAT oraz podatku od czynności cywilnoprawnych.
Najbardziej typowymi formami restrukturyzacji jest przekształcenie spółki w inną spółkę, przekształcenie jednoosobowej działalności w spółkę (wybór spółki z o.o. jest najczęstszym wyborem) oraz aport, którym jest w rozumieniu prawnym, rzeczowy, niepieniężny wkład do spółki.
Aport oraz aport przedsiębiorstwa - co to właściwie oznacza?
Aport jest to rzeczowy, niepieniężny wkład wniesiony do spółki prawa handlowego przez wspólnika spółki. W zamian za wniesiony aport do spółki wspólnik otrzymuje udziały, akcje, ogół praw i obowiązków wspólnika spółki osobowej. W związku z wniesieniem aportu, wkładu do spółki dochodzi do zmiany właściciela przedmiotu wkładu niepieniężnego. Wniesienie oznacza przeniesienie na spółkę określonych aktywów, uprawnień, praw majątkowych. Właścicielem aktywów, stanowiących wkład niepieniężny staje się bowiem spółka, do której ten wkład został wniesiony, a przestaje nim być wspólnik, który dokonał jego wniesienia. Dokonując zatem wkładu wyzbywasz się prawa własności do przedmiotu wkładu. Wartość wkładu to wartość tych aktywów, aczkolwiek w przypadku spółek kapitałowych część wartości może być zaksięgowana jako kapitał zapasowy a część jako podstawowy (zakładowy).
Aport może polegać na wniesieniu szeregu rozmaitych praw takich jak prawo własności nieruchomości, prawa własności intelektualnej (mające charakter wartości niematerialnych), majątkowe prawa autorskie, znaki towarowe, jak również prawo własności maszyn czy urządzeń (czyli rzeczy ruchome, ruchomości, środki trwałe), które mogą być wykorzystywane w określonej działalności gospodarczej. Wspólną cechę ww. aktywów jest to, że muszą posiadać tzw. zdolność aportową, czyli być zbywalne i mieć określoną wartość rynkową (zaniżenie wartości aportu może rodzić odpowiedzialność majątkową).
Czyli zakładając spółkę z o.o. tytułem wkładu na pokrycie kapitału zakładowego możesz wnieść prawo własności nieruchomości. Jest to rozwiązanie, które dopuszczają przepisy kodeksu spółek handlowych.
Niestety przepisy o podatku dochodowym przewidują, że wnosząc aport do spółki kapitałowej osiągasz przychód od którego powinieneś zapłacić podatek dochodowy w wysokości 19 % wartości wkładu (kapitałów pieniężnych). W takim wypadku podstawę opodatkowania stanowi wartość rynkowa wnoszonego aportu (wartości wkładu) i jest to przychód z kapitałów pieniężnych.
Z uwagi na skutki podatkowe aport nie jest obecnie atrakcyjną formą przeniesienia własności w celu pokrycia udziału dla wnoszącego aport gdyż powoduje powstanie obowiązku podatkowego a dodatkowo może być potraktowane jako odpłatna dostawa towarów co będzie rodzić obowiązek zapłaty podatku VAT. Podatek dochodowy jaki należy uiścić skutecznie zamknął wspólnikom tą formę dokapitalizowania spółek i najczęściej wnoszone są wkłady pieniężne.
Wyjątkiem od ww. niekorzystnej regulacji podatkowej jest aport przedsiębiorstwa lub aport jego zorganizowanej części przedsiębiorstwa (ZCP).
Czym jest przedsiębiorstwo i jego zorganizowana część?
Przedsiębiorstwo jest zorganizowanym zbiorem składników materialnych i niematerialnych, które są łącznie przeznaczone do prowadzenia działalności gospodarczej. W skład przedsiębiorstwa wchodzą najczęściej: nazwa, którą posługuje się przedsiębiorstwo, własność nieruchomości, które są wykorzystywane w prowadzonej działalności (np. biura, hale produkcyjne, magazyny), jak również ruchomości, czyli własność urządzeń (środki trwałe), wyrobów i towarów, prawa rzeczowe. W zakres przedsiębiorstwa wchodzą także m.in. prawa wynikające z zawartych umów najmu oraz dzierżawy, wierzytelności i środki pieniężne, patenty, prawa autorskie, czy posiadane przez przedsiębiorstwo tajemnice, a także środki pieniężne, prawa do wartości niematerialnych.
Natomiast, zorganizowana część przedsiębiorstwa (ZCP) to wyodrębniony w danym przedsiębiorstwie zespół składników (ruchomości, środki trwałe, wartości niematerialne, prawa), które są zdolne do samodzielnego prowadzenia działalności gospodarczej. Możliwość wyodrębnienia ZCP będzie istniała właściwie w każdej firmie, w której dochodzi do podziału jej działalności na kilka odrębnych gałęzi.
Przykładowo, z taką sytuacją będziemy mieli do czynienia w firmie stolarskiej specjalizującej się w produkcji mebli kuchennych, która oprócz samej produkcji mebli świadczy również usługi w zakresie ich montażu. W związku z tym, że w biznesie tym istnieją dwa odrębne segmenty, posiadające własne zaplecze osobowe, przypisany majątek (nieruchomości, linie produkcyjną, samochody, narzędzia), a także własne kontrakty - istnieje możliwość wydzielenia zorganizowanej części przedsiębiorstwa i wniesienie aportu do innego podmiotu.
Aport a umowa spółki
W przypadku gdy dochodzi do wniesienia wkładu niepieniężnego do spółki kapitałowej lub osobowej, konieczne jest dokładne określenie w umowie spółki lub w jej statucie (w zależności od formy prawnej danego podmiotu) co jest przedmiotem aportu oraz określenie wspólnika, który zdecydował się wnieść aport do spółki oraz wartość objętych w zamian udziałów. W sytuacji gdy aport to przedsiębiorstwo, umowa spółki powinna dokładnie określać co wchodzi w jego skład oraz jego wartość.
Aport przedsiębiorstwa a podatki
W przypadku gdy przedmiotem aportu do spółki kapitałowej jest przedsiębiorstwo lub zorganizowana część przedsiębiorstwa, czynność ta zasadniczo nie jest zwolniona jest od podatku od czynności cywilnoprawnych chociaż istnieje kilka wyjątków. Jest to czynność natomiast zwolniona od podatku od towarów i usług i co najważniejsze od podatku dochodowego, o czym pisaliśmy powyżej.
Istotne jest jednak, aby wnoszone do spółki aktywa w istocie stanowiły przedsiębiorstwo lub zorganizowaną część przedsiębiorstwa, a nie jedynie wszystkie były własnością osoby, która zdecydowała się na wniesienie aportu do spółki. W takim bowiem wypadku, każda składnik majątku wniesiony aportem do spółki z o.o., akcyjnej będzie podlegał opodatkowaniu podatkiem od czynności cywilnoprawnych w stawce 0,5 % wartości wkładu określonej w umowie spółki oraz będzie podlegał podatkowi dochodowemu.
Opodatkowaniu podlegało będzie także wniesienie aportu w postaci przedsiębiorstwa lub zorganizowanej części przedsiębiorstwa do spółki osobowej (tj. spółki jawnej, partnerskiej, komandytowej oraz komandytowo-akcyjnej). W tym wypadku stawka podatku również wynosi 0,5 % wartości przedsiębiorstwa lub ZCP.
Należy podkreślić, że na gruncie podatku dochodowego, wniesienie przedsiębiorstwa aportem do spółki prawa handlowego nie pociąga za sobą konsekwencji w podatku PIT. Nie powstaje bowiem dochód, który miałby podlegać opodatkowaniu. Jest to zatem czynność neutralna podatkowo.
Aport do spółki. Krok po kroku.
Aby doszło do wniesienia aportu do spółki konieczne jest podjęcie następujących działań. Przede wszystkim konieczne jest wprowadzenie zapisów w umowie lub statucie spółki. Aport, wkład niepieniężny wymaga wprowadzenia odpowiednich postanowień w umowie spółki gdyż w zamian za wkład do spółki nastąpi nabycie udziałów lub akcji przez wspólnika.
Dodatkowo konieczne będzie zawarcie odrębnej umowy, na podstawie której dojdzie do przeniesienia własności składników majątkowych i niemajątkowych, stanowiących przedsiębiorstwo. Będzie to w istocie umowa wykonująca zobowiązanie zawarte w umowie spółki. Jeżeli w skład przedsiębiorstwa wchodzą nieruchomości wówczas należy dopilnować, aby umowa została zawarta w formie aktu notarialnego. Z chwilą zawarcia tej umowy aport (wkład niepieniężny) staje się własnością spółki. W zamian za wniesiony aport wspólnik uzyska prawo do udziałów.
Po wniesieniu wkładu niepieniężnego do spółki konieczne jest dokonanie odpowiedniego wpisu w Krajowym Rejestrze Sądowym.
Aport a zawarcie lub zmiana umowy spółki
W przypadku gdy przedsiębiorca decyduje się na wniesienie swojego przedsiębiorstwa do spółki w zamian za objęcie udziałów lub akcji, bądź ogółu praw i obowiązków wspólnika spółki osobowej, konieczne jest określenie w umowie spółki co składa się na to przedsiębiorstwo bądź na jego zorganizowaną część.
W zależności od tego z jaką spółką mamy do czynienia konieczne będzie zachowanie odpowiedniej formy dla zawarcia lub zmiany umowy spółki. Wkład niepieniężny może zostać bowiem wniesiony zarówno przy zawiązywaniu spółki, jak również już na etapie jej funkcjonowania. I tak oto, dla zawarcia i zmiany umowy spółki jawnej, wystarczające jest zachowanie zwykłej formy pisemnej. Natomiast w odniesieniu do wszystkich innych spółek prawa handlowego, konieczna będzie wizyta w notariacie i zachowanie formy aktu notarialnego.
Spółki kapitałowe
Jeśli wkład niepieniężny ma zostać wniesiony do spółki kapitałowej w trakcie prowadzonej przez nią działalności, zmiana umowy spółki powinna polegać na podwyższeniu kapitału zakładowego, które może przybrać formę podwyższenia wartości już istniejących w spółce udziałów lub akcji, bądź utworzenia pakietu nowych, które będą mogły zostać co do zasady objęte zarówno przez obecnych jak i nowych wspólników.
Co jednak istotne, w pewnych wypadkach do podwyższenia kapitału zakładowego nie będzie potrzebne przeprowadzenie zmiany umowy spółki. Będzie to możliwe w przypadku spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, ale tylko o tyle, o ile jej umowa przewiduje możliwość podwyższenia kapitału zakładowego bez zmiany umowy spółki i wskazuje możliwą wysokość podwyższenia i czas do kiedy takie podwyższenie może nastąpić.
W takim wypadku, aby wnieść aport wystarczające będzie podjęcie odpowiedniej uchwały przez wspólników spółki, do której podjęcia nie jest konieczne zachowanie żadnej formy szczególnej. Jednakże, nawet jeśli dochodzi do podwyższenia kapitału we wskazany sposób, uchwała o podwyższeniu powinna jasno wskazywać wspólnika oraz co jest przedmiotem aportu.
Spółki osobowe
Natomiast, w odniesieniu do spółek osobowych, w których nie występuje pojęcie kapitału zakładowego, sprawa przedstawia się nieco inaczej. W takim wypadku możliwe będzie wniesienie dodatkowych wkładów (w tym aportu w postaci przedsiębiorstwa) przez dotychczasowych wspólników spółki, przy czym aby do tego doszło konieczne będzie dokonanie zmiany umowy spółki i określenie jakie wkłady, o jakiej wartości są wnoszone przez danego wspólnika.
Co więcej, o ile umowa spółki osobowej zawiera taką możliwość, będzie mógł do niej także przystąpić nowy wspólnik, a przedmiotem wniesionego przez niego wkładu niepieniężnego do spółki będzie mogło zostać jego przedsiębiorstwo. W tym wypadku również konieczne będzie dokonanie zmiany umowy spółki osobowej.
Aport a umowa przeniesienia własności przedsiębiorstwa
Kiedy już dojdzie do zmiany umowy spółki (bądź podjęcia w spółce z o.o. uchwały o podwyższeniu kapitału zakładowego i pokryciu go wkładem stanowiącym przedsiębiorstwo), w następnej kolejności konieczne będzie jeszcze zawarcie umowy zbycia przedsiębiorstwa lub jego zorganizowanej części.
Aby umowa taka była ważna musi zostać zawarta w formie z podpisami notarialnie poświadczonymi. Jednakże, w sytuacji gdy dla przeniesienia choćby jednego z aktywów stanowiących część wnoszonego do spółki przedsiębiorstwa, konieczne jest zachowanie formy aktu notarialnego, umowa taka będzie musiała zostać zawarta przy wykorzystaniu wskazanej formy. Forma aktu notarialnego musi zostać zachowana przede wszystkim dla przeniesienia własności nieruchomości, ale także prawa użytkowania wieczystego.
Aktualizacja wpisu w Krajowym Rejestrze Sądowym
Kiedy już dojdzie do podpisania odpowiednich dokumentów, na podstawie których dochodzi do wniesienia aportu do spółki, konieczne jeszcze jest złożenie wniosku do sądu rejestrowego. Może być to zarówno wniosek o rejestrację spółki - jeśli aport jest wnoszony do nowo powstałego podmiotu lub wniosek o dokonanie zmian w rejestrze przedsiębiorców KRS - w sytuacji gdy wkład niepieniężny wniesiony został już na etapie jej funkcjonowania.
W każdym z tym wypadków, wniosek powinien zostać złożony przy wykorzystaniu Portalu Rejestrów Sądowych, a jego koszt to odpowiednio 600 zł w przypadku rejestracji nowej spółki oraz 350 zł jeśli jedynie dotyczy on jedynie zmian na skutek których doszło do wniesienia aportu.
Aport czy przekształcenie, co będzie lepszym wyborem?
Inną dostępną formą restrukturyzacji jak aport jest przekształcenie formy prawnej, w której prowadzona jest działalność gospodarcza. Przekształcenie może dotyczyć zarówno osób fizycznych prowadzących jednoosobową działalność gospodarczą, jak również spółki cywilnej oraz wszystkich spółek prawa handlowego.
Na skutek przekształcenia obecne przedsiębiorstwo pozostaje w rękach tej samej osoby (wspólników), jednak zmienia się forma prawna, w której prowadzona jest działalność gospodarcza. Przykładowo jednoosobowy prze...
Wniesienie przedsiębiorstwa do spółki wywiera bardzo wiele różnych skutków, chodzi jednak o skutki związane z umowami, które to "przedsiębiorstwo" zawarło. Część komentatorów uważa, że wniesienie przedsiębiorstwa do spółki nie wywiera żadnego skutku w odniesieniu do umów. Innymi słowy strony umów są takie same, a umowy tak samo powinny być wykonywane.
Jednakże, w skład przedsiębiorstwa niewątpliwie wchodzą wierzytelności (czy też szerzej rozumiane prawa). Dlatego można bronić poglądu, że przeniesienie przedsiębiorstwa na osobę trzecią, w tym wniesienie go do spółki jako aportu, przenosi na tę osobę wierzytelności przedsiębiorstwa, albowiem jest równoznaczne z dokonaniem przelewu (cesji) wierzytelności. Oznacza to, że będziemy mieć do czynienia z sytuacją, w której wierzyciel z danej umowy zmieni się - nie będzie nim dotychczasowa osoba prowadząca przedsiębiorstwo, lecz nowa osoba - spółka, do której przedsiębiorstwo jest wnoszone. Dłużnik natomiast pozostanie taki sam.
Przy czym dojdzie do wzmocnienia zabezpieczenie kontrahentów przedsiębiorstwa poprzez dodatkową, solidarną, odpowiedzialność spółki za jego zobowiązania - kumulatywne przystąpienia do długu. Co ciekawe, oznacza to, że krąg stron umowy rozszerzy się, albowiem zamiast 2 stron będą 3 strony: kontrahent przedsiębiorcy (skupiający zarówno dług - dostawy, jak i wierzytelność - zapłata), przedsiębiorca - dłużnik z tytułu zapłaty, spółka - wierzyciel w zakresie dostawy.
Co do umów o charakterze okresowym lub ciągłym, które cały czas trwają. Przykładowo osoba prowadząca przedsiębiorstwo zawarła umowę na comiesięczne zamówienia określonego produktu przez następne 20 lat w zamian za comiesięczne uiszczanie ceny, po czym w 10 roku obowiązywania umowy wniosła przedsiębiorstwo do spółki. Zgodnie z wcześniejszymi rozważaniami wierzytelność z umowy raczej przejdzie na spółkę, więc to na jej rzecz winny być dokonywane dostawy. Dłużnikiem dalej będzie zaś przedsiębiorca.
Pytanie jednak co z solidarną odpowiedzialnością spółki? Wydaje się, że gdyby przedsiębiorca miał konkretne długi związane z wykonywaniem takiej umowy (przykładowo zaległości w zapłacie), to będzie za nie odpowiadał solidarnie ze spółką. Wynika to bowiem wprost z art. 55(4) k.c. Co jednak z długami przyszłymi, wynikającymi z dostaw, które będą dokonywane już po wniesieniu przedsiębiorstwa do spółki.
Zwrot "w chwili nabycia nie wiedział o tych zobowiązaniach" należałoby bowiem rozumieć w ten sposób, że brak wiedzy dotyczy nie tylko samego faktu istnienia zobowiązań, ale w przypadku umów wykonywanych również w przyszłości - również podstaw powstania takich zobowiązań - czyli przykładowo konkretnych świadczeń wzajemnych kontrahenta. Nie ma bowiem powodu dla którego nabywca przedsiębiorstwa (spółka) miałby ponosić solidarną odpowiedzialność za zobowiązania już istniejące, które zostały wykonane na rzecz przedsiębiorcy, a nie miałby ponosić takiej odpowiedzialności za zobowiązania, które powstaną w związku z wykonywaniem umowy na jego rzecz.
Innymi słowy jeżeli spółka odpowiada solidarnie za te pierwsze zobowiązania, to tym bardziej powinna odpowiadać solidarnie za te drugie zobowiązania, które wynikają ze świadczeń wykonywanych na jej rzeczy. Takie rozstrzygnięcie zapadło w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 października 2011 r. (sygn. akt I FSK 537/11).
Organy podatkowe stwierdziły natomiast, że czynność wniesienia wkładu w postaci wierzytelności posiadanej względem spółki podlega opodatkowaniu, a z chwilą objęcia udziałów (akcji) w spółce kapitałowej podmiot wnoszący aport, w innej postaci niż przedsiębiorstwo lub jego zorganizowana część, uzyskuje przychód w wysokości wartości nominalnej udziałów objętych w zamian za wkład niepieniężny w postaci wierzytelności, który to przychód podlega opodatkowaniu.
Rozpatrując sprawę Naczelny Sąd Administracyjny podkreślił, że wierzytelności nie można uznać za towar, gdyż nie spełnia definicji towaru zawartej w przepisach ustawy o VAT, a tym samym wniesienie wierzytelności nie stanowi dostawy towarów. Rozstrzygając sprawę Sąd podzielił pogląd zaprezentowany przez podatnika oraz przychylił się do argumentacji Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, stwierdzając, że prawidłowo dokonana wykładnia przepisów wskazuje, iż czynność wniesienia do spółki przedmiotowego wkładu w postaci wierzytelności własnej, nie podlega opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług ani jako odpłatna dostawa towarów ani też jako odpłatne świadczenie usług.
Spółki kapitałowe charakteryzują się tym, że stanowią względnie bezpieczną formę prowadzenia działalności gospodarczej, ponieważ wspólnicy nie odpowiadają za długi spółki. Jednym z podstawowych obowiązków wspólnika jest wniesienie do spółki wkładu. Kapitał zakładowy spółki może zostać pokryty w formie gotówki lub wkładu niepieniężnego, czyli aportu, bądź też w postaci wkładów mieszanych.
Wniesienie aportu jest jedną z możliwości podniesienia kapitału zakładowego w spółce, a polega ono na tym, że obejmowane udziały lub akcje wspólnik pokrywa w formie wkładu niepieniężnego, a nie w gotówce. Wkład niepieniężny wnoszony do spółki handlowej stanowi przeniesienie na rzecz spółki prawa do przedmiotu wkładu przysługującego wspólnikowi, który ten wkład wnosi.
W praktyce najczęściej na rzecz spółki przenoszone są np. nieruchomości, maszyny, urządzenia, prawa autorskie, znaki towarowe, koncesje, licencje, należności, udziały w innych spółkach, a także przedsiębiorstwo lub jego zorganizowana część.
Wkład niepieniężny stanowi to, czego wartość majątkową można oszacować, a potencjał ekonomiczny powiększać się będzie w chwili wniesienia do spółki. Wniesienie aportu będzie miało istotne znaczenie dla funkcjonowania spółki wtedy, kiedy jest to jedyna droga do tego, aby dostarczyć spółce czynników produkcji, takich jak np. nieruchomość znajdująca w dogodnej lokalizacji. Wniesienie do spółki wkładu w postaci przedsiębiorstwa bądź jego zorganizowanej części stanowi natomiast czynnik sprzyjający procesowi restrukturyzacji funkcjonującej spółki. Oprócz tego powoduje także zmniejszanie zadłużenia oraz polepsza sytuację finansową spółki.
Wkłady niepieniężne nie niosą za sobą skutku w postaci powstania przychodu. Z wnoszonym do spółki aportem wiąże się konieczność określenia wartości początkowej składników majątku. Jest ona równa wartości ujętej w ewidencji środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych wspólnika wnoszącego wkład lub ponoszącego wydatki w związku z wniesieniem wkładu na nabycie lub wytworzenie przedmiotu wkładu. Takich wydatków nie zalicza się jednak do kosztów uzyskania przychodów.
Przedsiębiorstwo to zorganizowany zespół składników niematerialnych i materialnych przeznaczony do prowadzenia działalności gospodarczej. W jego skład wchodzą takie elementy, jak m.in. oznaczenie indywidualizujące przedsiębiorstwo lub jego wyodrębniony w obrocie zespół urządzeń, w tymmathbb. elementy techniki, urządzenia i inne przedmioty, które wraz z innymi prawami i obowiązkami pozostają własnością przedsiębiorcy, nazwa przedsiębiorstwa, własność nieruchomości lub ruchomości, prawa wynikające z umów najmu i dzierżawy nieruchomości lub ruchomości, wierzytelności, prawa z papierów wartościowych i środki pieniężne, licencje, koncesje i zezwolenia, patenty i inne prawa własności przemysłowej, majątkowe prawa autorskie i pokrewne, tajemnice przedsiębiorstwa, księgi i dokumenty związane z prowadzeniem działalności gospodarczej.
Czynność prawna, która ma za przedmiot przedsiębiorstwo, co do zasady obejmuje wszystkie jego składniki. Przepisy Kodeksu cywilnego nie definiują pojęcia zorganizowanej części przedsiębiorstwa, ale wykształciło się ono na potrzeby prawa podatkowego. W zakresie podatków dochodowych jest ono rozumiane jako organizacyjnie i finansowo wyodrębniony w istniejącym przedsiębiorstwie zespół składników materialnych i niematerialnych, w tym zobowiązania, przeznaczonych do realizacji określonych zadań gospodarczych, który zarazem mógłby stanowić niezależne przedsiębiorstwo samodzielnie realizujące te zadania.
Zgodnie z ustawą o podatku od czynności cywilnoprawnych podatkowi temu podlegają umowy spółki oraz ich zmiany, jeżeli powodują one podwyższenie podstawy opodatkowania podatkiem od czynności cywilnoprawnych. Na podstawie tej ustawy za zmianę spółki m.in. w przypadku spółki kapitałowej uważa się podwyższenie kapitału zakładowego z wkładów lub ze środków spółki oraz dopłaty. Zmiana umowy spółki kapitałowej, polegająca na podwyższeniu kapitału zakładowego z wkładów, co do zasady podlega zatem opodatkowaniu podatkiem od czynności cywilnoprawnych.
Niezależnie jednak od tego - w ustawie przewidziano przypadki, w których czynność objęta zakresem przedmiotowym ustawy jest wyłączona z opodatkowania podatkiem od czynności cywilnoprawnych. Wynika z tego, że opodatkowaniu nie podlega m.in. wniesienie aportu do spółki, jeżeli jego wartość jest równa kwocie podwyższenia kapitału zakładowego.
Przepisy o podatku od czynności cywilnoprawnych nie zawierają odrębnej definicji przedsiębiorstwa lub jego zorganizowanej części. Ustawodawca nie odsyła przy tym dla celów tego podatku do definicji z innych ustaw podatkowych. W związku z tym w kontekście ustawy należy się posługiwać przepisami odrębnych ustaw pozapodatkowych, tj. Kodeksu cywilnego.
Część aktywów i pasywów przedsiębiorstwa, tworząca niezależną jednostkę gospodarczą zdolną do samodzielnej działalności, stanowi zorganizowaną część przedsiębiorstwa. Składniki te są powiązane w sposób funkcjonalny, tzn. tworzą spójną całość.
Wniesienie do spółki z ograniczoną odpowiedzialnością wkładu niepieniężnego w postaci nieruchomości przez wspólnika będącego osobą fizyczną na gruncie ustawy o podatku dochodowym nie skutkuje dla wspólnika powstaniem przychodu z tytułu odpłatnego zbycia nieruchomości na rzecz spółki. Do czynności wniesienia aportu do spółki nie stosuje się przepisów właściwych dla źródła przychodu w postaci odpłatnego zbycia nieruchomości lub ich części oraz udziału w nieruchomości. Wnoszenie rzeczy aportem do spółki kapitałowej stanowi formę zbycia nieruchomości odrębną od sprzedaży, ponieważ w wyniku wniesienia wkładu niepieniężnego wspólnik otrzymuje udziały w tej spółce.
Wysokość przychodu u wspólnika z tytułu wniesionego do spółki kapitałowej aportu w postaci nieruchomości równa się wartości wkładu określonej w statucie lub umowie spółki. Jeżeli przedmiotem aportu jest przedsiębiorstwo lub jego zorganizowana część, przychód uzyskany przez wspólnika spółki kapitałowej wnoszącego aport podlega zwolnieniu przewidzianemu w ustawie o podatku dochodowym od osób fizycznych.
Aby dokonać oceny, czy dany aport stanowi zorganizowaną część przedsiębiorstwa oraz czy w związku z tym przychód wspólnika uzyskany z tytułu otrzymania udziałów lub akcji w zamian za aport podlega zwolnieniu z podatku dochodowego od osób fizycznych, należy wziąć pod uwagę kryteria wnoszonej struktury, tj. jej zdolność do samodzielnego funkcjonowania na rynku.
Z wniesieniem przedsiębiorstwa albo zorganizowanej części przedsiębiorstwa do spółki kapitałowej przez spółkę podlegającą opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób prawnych nie wiąże się powstanie przychodu po stronie spółki wnoszącej aport. Wyłączenia przewidzianego w tym przepisie nie stosuje się jednak w sytuacji, w której głównym lub jednym z głównych celów połączenia lub podziału spółek, wymiany udziałów lub wniesienia wkładu niepieniężnego jest uniknięcie lub uchylenie się od opodatkowania.
Pożyczka udzielona spółce może być jednym ze sposobów jej dofinansowania. W sytuacji gdy wierzyciel posiada wierzytelność względem spółki istnieje możliwość dokonania konwersji tej wierzytelności na kapitał zakładowy. Oznacza to wniesienie wierzytelności z tytułu pożyczki udzielonej spółce, w formie wkładu niepieniężnego (aportu), na poczet podwyższenia kapitału zakładowego.
W obrocie gospodarczym powszechnym sposobem dokapitalizowania Spółki jest udzielanie pożyczki przez jej wspólników. W sytuacji gdy wspólnik posiada wierzytelność względem Spółki możliwe jest dokonanie konwersji wierzytelności wynikającej z umowy pożyczki na kapitał zakładowy. Oznacza to wniesienie wierzytelności z tytułu pożyczki udzielonej spółce, w formie wkładu niepieniężnego (aportu), na poczet podwyższenia kapitału zakładowego.
Tego rodzaju operacje poprawiają bilans spółki poprzez zmniejszenie jej zadłużenia. Przy tego rodzaju działaniach należy mieć na względzie konsekwencje w podatku dochodowym dla wspólnika (pożyczkodawcy) otrzymującego udziały w podwyższonym kapitale zakładowym spółki. Objęcie udziałów przez wspólnika w podwyższonym kapitale zakładowym w zamian za aport w postaci wierzytelności własnej powoduje powstanie przychodu na gruncie podatku dochodowego.
Zgodnie z przepisami ustaw o CIT i PIT, wartość wkładu niepieniężnego innego niż przedsiębiorstwo lub jego zorganizowana część stanowi przychód wspólnika. Z uwagi na powstanie przychodu po stronie wspólnika, od razu pojawia się pytanie o możliwość rozpoznania kosztów uzyskania przychodu z tytułu objęcia udziałów w Spółce. Kosztem uzyskania przychodu z tytułu objęcia udziałów w spółce za wkład niepieniężny są faktycznie poniesione i niezaliczone wcześniej w poczet kosztów wydatki na wytworzenie lub nabycie wnoszonego do spółki składnika majątku.
Pomimo nowelizacji przepisów pozwalającej na uznanie za koszt uzyskania przychodu kwotę udzielonej pożyczki spółce kapitałowej, organy podatkowe nadal różnie wykładają ww. przepis w odniesieniu do udzielonych spółce pożyczek przy wnoszeniu wierzytelności z tytułu pożyczki własnej w formie aportu do spółki kapitałowej. Zatem przy planowaniu ww. operacji, kluczowe jest dokładne zbadanie stanu prawnego i podatkowego.
tags: #jaiyc #wierzytelnosc #po #wniesieniu #przedsiebiorstwa