Postępowanie egzekucyjne – kompleksowy przewodnik po roli komornika sądowego
Postępowanie egzekucyjne to zbiór czynności prawnych i faktycznych, mających na celu przymusowe zaspokojenie wierzytelności wierzyciela z majątku dłużnika. Postępowanie egzekucyjne to czynności stron i organów egzekucyjnych. Organem egzekucyjnym - zgodnie z Kodeksem Postępowania Cywilnego - są sądy rejonowe oraz komornicy działający przy konkretnym sądzie rejonowym.
Egzekucja komornicza to proces prawny, którego celem jest przymusowe wyegzekwowanie należności na rzecz wierzyciela. Komornik sądowy, jako funkcjonariusz publiczny, działa na podstawie tytułu wykonawczego, czyli np. prawomocnego wyroku sądu lub nakazu zapłaty. Podstawowym zadaniem komornika sądowego jest prowadzenie egzekucji sądowej, w ramach której, przy zastosowaniu określonych środków przymusu, dąży do wyegzekwowania (ściągnięcia) z majątku dłużnika należności dla wierzyciela, czyli np. dla banku z tytułu niespłaconego kredytu.
Podstawowym warunkiem wszczęcia postępowania jest wniosek wierzyciela. Komornik nie ma prawa działać z własnej inicjatywy. Aby zainicjować egzekucję, wierzyciel musi posiadać tytuł wykonawczy, czyli orzeczenie sądu (np. wyrok, nakaz zapłaty) opatrzone klauzulą wykonalności. Dopiero taki dokument otwiera drogę do skutecznych działań kancelarii komorniczej.
Jak wszcząć postępowanie egzekucyjne?
Aby wszcząć postępowanie egzekucyjne, wierzyciel musi złożyć wniosek o wszczęcie postępowania egzekucyjnego wraz z tytułem wykonawczym, którym może być np. prawomocne orzeczenie sądu. Wierzyciel, składając wniosek o wszczęcie postępowania egzekucyjnego, musi zadbać o jego prawidłową formę i zawartość. Wymaga to dostarczenia nie tylko odpowiednich dokumentów, ale także wskazania majątku dłużnika, który może być podstawą do zaspokojenia wierzytelności.
Wszczęcie postępowania egzekucyjnego następuje poprzez złożenie wniosku egzekucyjnego do komornika sądowego. Wniosek egzekucyjny musi spełniać warunki stawiane pismu procesowemu, tak więc musi zawierać wskazanie Komornika do którego jest kierowany, oznaczenie wierzyciela z imienia i nazwiska (lub nazwę przedsiębiorstwa) i jego adres. Ponadto w wniosku musi być zawarte wskazanie dłużnika z imienia i nazwiska (lub nazwę przedsiębiorstwa) oraz adresu, który jest konieczny nie tylko celem wysyłania korespondencji do dłużnika, ale także celem podejmowania czynności egzekucyjnych w miejscu zamieszkania/siedzibie dłużnika. Do wniosku egzekucyjnego wierzyciel ma obowiązek dołączyć tytuł wykonawczy.
W wniosku o wszczęcie egzekucji wierzyciel ma obowiązek wskazać, czego się domaga, a w przypadku świadczeń pieniężnych należy wskazać, jaką kwotę ma wyegzekwować Komornik. Dopuszczalne oczywiście jest ogólnikowe wskazanie, iż wierzyciel domaga się wyegzekwowania wszelkich kwot wynikających z tytułu wykonawczego. Ponadto we wniosku egzekucyjnym można wskazać sposoby egzekucji. W przypadku gdy wierzyciel nie wskazuje sposobów egzekucji wyboru sposobu dokonuje Komornik z wyłączeniem egzekucji z nieruchomości.
Właściwość komornika
W przypadku wszystkich sposobów egzekucji, w wyjątkiem egzekucji z nieruchomości, wierzyciel może wybrać komornika z obszaru Sądu Apelacyjnego. Jeśli egzekucja kierowana jest do nieruchomości dłużnika, właściwy jest komornik, który działa przy sądzie rejonowym miejsca położenia nieruchomości.
Etapy postępowania egzekucyjnego
Postępowanie egzekucyjne przebiega w kilku powtarzalnych etapach. Wierzyciel przygotowuje wniosek, w którym wskazuje dane dłużnika, opisuje roszczenie oraz wybiera sposoby egzekucji - np. z wynagrodzenia, rachunku bankowego, ruchomości, nieruchomości czy innych praw majątkowych. Komornik sprawdza kompletność dokumentów i upewnia się, że tytuł wykonawczy spełnia wymogi formalne. W tym etapie komornik korzysta z nowoczesnych narzędzi - systemu OGNIVO do sprawdzania rachunków bankowych czy CEPIK do ustalania pojazdów należących do dłużnika.
Zajęte środki finansowe Bank potrąca na konto kancelarii komorniczej, a Komornik następnie przekazuje je wierzycielowi. Jednym z najczęstszych pytań kierowanych do kancelarii komorniczej jest: „ile trwa egzekucja komornicza?”. Niestety nie ma jednej odpowiedzi. Postępowanie może zakończyć się w ciągu kilkunastu dni lub kilku miesięcy. Jeśli dłużnik ma stałe dochody i rachunki bankowe egzekucja może przebiec sprawnie, albo trwać latami w przypadku osób ukrywających majątek.
🛑 Jak wygląda licytacja komornicza? Na co uważać? Krzysztof Łaciński #biuronieruchomosci
Środki przymusu w postępowaniu egzekucyjnym
Komornik w toku postępowania egzekucyjnego stosuje środki przymusu, w celu doprowadzenia do wykonania obowiązku. Są to środki określone w przepisach prawa a polegają na przymusowym zajęciu składników majątku. Przy egzekucji świadczeń pieniężnych w stosunku do dłużnika może być prowadzona egzekucja z ruchomości, z wynagrodzenia za pracę, ze świadczeń emerytalno-rentowych, z rachunków bankowych, z innych wierzytelności, z innych praw majątkowych, jak np. akcji, udziałów, z nieruchomości, przez zarząd przymusowy, przez sprzedaż przedsiębiorstwa lub gospodarstwa rolnego.
Komornik posiada szereg kompetencji oraz uprawnień, działając jednocześnie w zgodzie z przepisami. Może egzekwować należność z dochodu dłużnika, zajmując jego pensję czy emeryturę, rachunek bankowy, posiadane ruchomości i nieruchomości.
Przykłady zajęć komorniczych:
- zajęcie wynagrodzenia z tytułu umowy o pracę - maksymalnie 50% wynagrodzenia miesięcznego, a w przypadku długu alimentacyjnego 60%.
- zajęcie środków na rachunku bankowym firmy dłużnika - maksymalnie do wysokości zadłużenia.
Jeżeli cel egzekucji tego wymaga, komornik zarządzi otworzenie mieszkania oraz innych pomieszczeń i schowków dłużnika, jak również przeszuka jego rzeczy, mieszkanie i schowki. Gdyby to nie wystarczyło, komornik może ponadto przeszukać odzież, którą dłużnik ma na sobie. Komornik może to uczynić także wówczas, gdy dłużnik chce się wydalić lub gdy zachodzi podejrzenie, że chce usunąć od egzekucji przedmioty, które ma przy sobie.
Koszty postępowania egzekucyjnego
Postępowanie egzekucyjne oznacza konieczność uregulowania różnych opłat - obowiązek ten spoczywa na dłużniku. Jeśli jesteś jedną ze stron postępowania egzekucyjnego, warto wiedzieć, co wchodzi w skład tzw. kosztów egzekucyjnych. Jest to mianowicie opłata egzekucyjna oraz zwrot wydatków, a ewentualnie także koszty zastępstwa prawnego wierzyciela w sytuacji, gdy jest on reprezentowany przez radcę prawnego lub adwokata.
Opłaty egzekucyjne z kolei to opłaty stałe oraz koszty pobierane adekwatnie do wysokości egzekwowanego długu. W przypadku egzekwowania należności finansowych przez komornika, z zasądzonych środków automatycznie naliczana jest opłata komornicza. Zgodnie z obowiązującymi przepisami, począwszy od 1 stycznia 2019 roku, ta opłata ustalona jest na poziomie 10% kwoty uzyskanej z egzekucji. Służy ona pokryciu kosztów działań egzekucyjnych, a także jako dodatkowa sankcja dla dłużnika i zarazem motywacja do uregulowania długu przed egzekucją komorniczą.
Wydatki, które w trakcie prowadzonych działań ponosi komornik - i za które pobiera zwrot - to m.in. Warto zapamiętać, że wierzyciel nie ponosi opłat związanych ze wszczęciem i prowadzeniem postępowania egzekucyjnego. Są jednak wyjątki od tej sytuacji - np. Wtedy komornik może wezwać wierzyciela, aby wpłacił zaliczkę na wydatki związane z postępowaniem, a także dodatkową opłatę od wniosku o poszukiwanie majątku dłużnika, jeśli brak informacji, jakimi składnikami majątkowymi dysponuje dłużnik.
Ochrona dłużnika w postępowaniu egzekucyjnym
Dłużnik nie jest jednak całkowicie pozbawiony ochrony - prawo przewiduje dla niego szereg gwarancji, które mają zapobiegać nadmiernym konsekwencjom finansowym. Przy potrącaniu sum egzekwowanych na pokrycie należności innych niż świadczenia alimentacyjne, wolna od potrąceń jest kwota wynagrodzenia za pracę w wysokości minimalnego wynagrodzenia za pracę (ustalanego na podstawie ustawy o minimalnym wynagrodzeniu za pracę), przysługującego pracownikom zatrudnionym w pełnym wymiarze czasu pracy, po odliczeniu składek na ubezpieczenia społeczne oraz zaliczki na podatek dochodowy od osób fizycznych.
Od dnia 1 lipca 2018 r. kwota emerytury i renty wolna od potrąceń i egzekucji jest ustalona kwotowo. Od dnia 1 stycznia 2019 r. dzięki inicjatywie ustawodawczej SPES weszły w życie przepisy, które jednoznacznie określiły granice egzekucji ze wszystkich świadczeń powtarzających się, których celem jest zapewnienie utrzymania albo stanowiących jedyne źródło dochodu dłużnika będącego osobą fizyczną.
Jeżeli dojdzie do sytuacji, że komornik nie wskaże w zajęciu powyższych granic egzekucji i zajmie 100 % wierzytelności - wynagrodzenia dłużnika z umowy cywilnoprawnej, należy natychmiast złożyć wniosek o ograniczenie egzekucji i wykazać komornikowi, że uzyskiwane cyklicznie świadczenie z umowy cywilnoprawnej ma na celu zapewnienie utrzymania albo stanowi jedyne źródło dochodu dłużnika. Wskazane jest przedstawienie komornikowi kopii zawartej umowy cywilnoprawnej, zaświadczenia o wysokości wynagrodzenia i częstotliwości jego wypłaty bądź wyciągu z rachunku bankowego, z którego wynika częstotliwość wypłaty.
Istnieją również świadczenia, które nie mogą zostać zajęte, jak np. świadczenia alimentacyjne, świadczenia pieniężne wypłacane w przypadku bezskuteczności egzekucji alimentów, świadczenie wychowawcze (500 Plus), świadczenia rodzinne, dodatki rodzinne, pielęgnacyjne, porodowe i dla sierot zupełnych, zasiłki dla opiekunów, świadczenia z pomocy społecznej, świadczenia integracyjne, jednorazowe świadczenie, o którym mowa w art. 10 ustawy z dnia 4 listopada 2016 r., świadczenia, dodatki i inne kwoty przyznane na podstawie ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, środki finansowe na utrzymanie lokalu mieszkalnego w budynku wielorodzinnym lub domu jednorodzinnego, o których mowa w ustawie z dnia 9 czerwca 2011 r.
tags: #komornik #postepowanie #egzekucyjne