Nowa ustawa o kredycie konsumenckim: Czy chroni konsumenta, czy zwiększa ryzyko prawne?
Debata podczas drugiego dnia Forum Bankowego 2026 ujawniła poważne obawy dotyczące nowego projektu ustawy o kredycie konsumenckim, który ma implementować unijną dyrektywę CCD 2. Zamiast uprościć i chronić konsumentów, przepisy okazują się niejasne i skomplikowane, co paradoksalnie może utrudnić klientom zrozumienie ich praw i obowiązków.
Piotr Szwechłowicz, radca prawny i partner zarządzający w kancelarii JNS Legal, podkreślił podczas dyskusji, że projekt ustawy nie służy klientom, aby w pełni zrozumieli mechanizmy ochrony ich praw. Złożoność przepisów budzi wątpliwości, czy adresaci tej ustawy - konsumenci - będą w stanie ją zrozumieć w takim samym stopniu, jak umowę kredytową, którą podpisują z bankiem.
Projektowane przepisy, mimo intencji implementacji unijnej dyrektywy CCD 2, według prawników i bankowców nie zmniejszają ryzyka prawnego. Wręcz przeciwnie, niedookreślenie skutków pewnych produktów w przyszłości może prowadzić do niepewności interpretacyjnej dla banków. Ryzyko prawne zaczyna dominować nad dotychczasowym ryzykiem kredytowym.
Rosnący rynek kredytowy i nowe wyzwania
Rynek kredytowy konsumencki dynamicznie rośnie. W portfelach banków znajduje się 190 miliardów złotych kredytów, z czego 120 miliardów złotych to produkcja z 2025 roku. Znaczącą część stanowią jednak procesy takie jak przenoszenie kredytów między bankami, wydłużanie okresu kredytowania czy zwiększanie istniejących zobowiązań.
Podobne zjawiska obserwuje się w firmach pożyczkowych. Mariusz Cholewa, prezes Biura Informacji Kredytowej (BIK), zwrócił uwagę na potencjalny problem "rolowania" pożyczek, czyli zamykania jednej i otwierania drugiej tego samego dnia. To zjawisko może rodzić konsekwencje biznesowe i społeczne.
Dużą popularnością cieszy się również produkt "kup teraz, zapłać później" (BNPL). Zadłużenie w ramach tego produktu wynosi 14 miliardów złotych, a korzysta z niego 3 miliony osób, w tym znaczący odsetek młodych ludzi. Mimo to, prezes BIK zauważył, że szkodowość produktów konsumenckich systematycznie się poprawia.
Obawy banków o ryzyko prawne
Przemysław Kończal, prezes Santander Consumer Bank Polska, wyraził optymizm co do potencjału rynku kredytowego, wskazując na sprzyjające czynniki, takie jak spadające stopy procentowe i korzystna sytuacja makroekonomiczna. Jednocześnie jednak podkreślił rosnące ryzyko prawne, które zaczyna wypierać ryzyko kredytowe jako główne zmartwienie sektora.
"To, co kiedyś było największym ryzykiem, ryzyko kredytowe, ustąpiło miejsca ryzyku prawnemu" - powiedział Kończal. Piotr Żabski, prezes Alior Banku, potwierdził te obawy, dodając: "Ryzyko prawne będzie widać w naszych portfelach kredytowych".
Prawnicy i bankowcy zgodnie twierdzą, że nowa ustawa o kredycie konsumenckim nie przyczyni się do obniżenia ryzyka prawnego. Przeciwnie, może je nawet zwiększyć.
"Najważniejsza dla klientów jest czytelność i prostota. Z polską implementacją dyrektywy idziemy w kierunku większego skomplikowania" - stwierdził Przemysław Kończal. Dodał, że przepisy są nieostre i pozostawiają duże pole do interpretacji, co nie służy klientom.
Piotr Bodył-Szymala, doradca zarządu ds. prawnych w Santander Bank Polska, uważa, że projekt ustawy wymaga dalszego namysłu. Podkreślił, że obecne przepisy nie tylko nie likwidują niepewności prawnej, ale wręcz ją powiększają. Istnieje "szara strefa", która stwarza możliwości zarobku dla kancelarii prawnych.
Michał Panowicz, wiceprezes Banku Pekao, przywołał przykłady z rynku brytyjskiego, gdzie nadmierna ochrona konsumentów doprowadziła do niedostępności usług finansowych. Obawia się, że podobne przesady w Polsce mogą pozbawić konsumentów dostępu do potrzebnych produktów finansowych.
Nowe technologie w sektorze kredytowym
Ważną rolę w procesie udzielania kredytów konsumenckich odgrywają nowe technologie. Krystian Kamyk, dyrektor zarządzający na CEE w firmie doradczej Kearney, wskazuje na automatyzację i digitalizację jako kluczowe trendy przyszłości, w które banki już poczyniły znaczące inwestycje.
Jak sztuczna inteligencja wpłynie na sektor finansowy?
"W tym obszarze jest dużo do ugrania i do stracenia" - podsumował Kamyk, podkreślając potencjał innowacji w sektorze.
W kontekście wprowadzanych zmian prawnych i dynamicznego rozwoju technologicznego, kwestia "Krystian Banik dluznik informacje" może nabierać nowego znaczenia. Chociaż bezpośrednie odniesienia do tej frazy nie pojawiły się w dyskusji, ogólny kontekst zmian w prawie konsumenckim i rosnące ryzyko prawne mogą wpływać na sytuację dłużników i wierzycieli.
Obecnie w sprawach dotyczących sankcji kredytu darmowego (SKD) toczy się już około 25 tysięcy pozwów. Prawnicy przewidują, że liczba ta może się podwoić, zwłaszcza w obliczu nieostrych przepisów projektowanej ustawy, które otwierają szerokie pole do interpretacji.
tags: #krystian #banik #dluznik