Kto ponosi koszty postępowania egzekucyjnego?
Postępowanie egzekucyjne nierzadko wiąże się z poniesieniem wielu opłat. Same koszty działań komornika w związku z prowadzeniem egzekucji są dosyć pokaźne. Wszelkie opłaty, jakie musimy poczynić na rzecz komornika, stanowią jego dochód, wynagrodzenie tj. koszty ochrony zajętego mienia dłużnika i oraz ochrona osobistej i ubezpieczenie mienia kancelarii, a także własne ubezpieczenia OC, koszty przejazdów w miejscowości innej niż siedziba komornika, korespondencji, obrotu pieniężnego, przewozu drobnych ruchomości niewymagających transportu specjalistycznego, obowiązkowe opłaty na samorząd komorniczy oraz inne koszty niezbędne do wykonywania czynności i prawidłowego prowadzenia postępowania.
Według art. 34 ustawy o komornikach sądowych i egzekucji, koszty działalności egzekucyjnej komornika obejmują: koszty osobowe i rzeczowe ponoszone w związku z prowadzoną działalnością egzekucyjną, koszty ochrony zajętego mienia i niezbędnej ochrony osobistej oraz ubezpieczenia mienia kancelarii i własnego ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej, koszty przejazdów w miejscowości będącej siedzibą komornika, korespondencji, obrotu pieniężnego, przewozu drobnych ruchomości niewymagających transportu specjalistycznego, obowiązkowe opłaty na samorząd komorniczy ponoszone zgodnie z przepisami ustawy oraz inne koszty niezbędne do wykonywania czynności egzekucyjnych oraz czynności przewidziane przepisami ustawy.
Następny zaś artykuł stanowi, że koszty, o których mowa w art. 34, komornik pokrywa z uzyskanych opłat egzekucyjnych.
Koszty postępowania egzekucyjnego - dłużnik
Należy wyjaśnić, że dłużnik jako strona postępowania egzekucyjnego, która jak nie trudno się domyślić wcale nie chciała takiego rozwiązania sprawy, nigdy jako pierwszy nie pokryje z góry kosztów postępowania. Natomiast jest możliwość, w której dłużnik będzie musiał zwrócić koszty postępowania egzekucyjnego wierzycielowi. Zasadą wynikającą z kodeksu postępowania cywilnego jest, że to na dłużniku spoczywa obowiązek zwrotu kosztów egzekucji niezbędnych do jej celowego przeprowadzenia. Koszty takie ustala komornik i są one dochodzone jednocześnie z roszczeniem, przy czym to koszty egzekucji są pokrywane w pierwszej kolejności.
Art. 770 kodeksu postępowania cywilnego stanowi, że to dłużnik powinien zwrócić wierzycielowi koszty niezbędne do celowego przeprowadzenia egzekucji, a same koszty ściąga się wraz z egzekwowanym roszczeniem. Komornik ustala koszt egzekucji pod warunkiem, poprowadzenie egzekucji należy do niego. Ponadto, zgodnie z art. 1025 kodeksu postępowania cywilnego, to właśnie koszty egzekucyjne muszą zostać pokryte w pierwszej kolejności, przed innymi świadczeniami.
Koszty postępowania egzekucyjnego - wierzyciel
Z sytuacją, w której to na wierzycielu spoczywał będzie obowiązek poniesienia kosztów egzekucji, mamy do czynienia, gdy postępowanie egzekucyjne zostanie umorzone na jego wniosek lub ulegnie umorzeniu z mocy prawa z powodu bezczynności wierzyciela. Wtedy to dłużnik jest uprawniony do domagania się zwrotu kosztów postępowania egzekucyjnego. Warunkiem zwrotu kosztów dłużnikowi jest wykazanie przez niego, iż orzeczenie sądu, na którego podstawie wszczęto i prowadzono postępowanie egzekucyjne, utraciło moc, zostało uchylone, zmienione lub tytuł wykonawczy został pozbawiony wykonalności.
Kiedy postępowanie egzekucyjne zostaje umorzone na wniosek wierzyciela lub kiedy postępowanie zostanie umorzone z mocy prawa w związku z bezczynnością wierzyciela, dłużnik ma prawo domagać się zaspokojenia kosztów postępowania egzekucyjnego.
Koszty postępowania egzekucyjnego - zwolnienie
Możliwość zwolnienia z kosztów egzekucyjnych została przewidziana zarówno dla wierzyciela, jak i dłużnika. Przywilej taki wywodzi się z art. 771 kodeksu postępowania cywilnego i zgodnie z nim, jeżeli w postępowaniu cywilnym (rozpoznawczym) strona była zwolniona z ponoszenia kosztów sądowych, to także w postępowaniu egzekucyjnym zostaje z nich zwolniona. Kolejną możliwość formułuje ustawa o kosztach sądowych w postępowaniu cywilnym i na jej mocy zwolniona od kosztów egzekucyjnych może zostać osoba fizyczna, która złożyła oświadczenie potwierdzające jej słaby stan materialny, finansowy i nie jest w stanie ponieść takich kosztów bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.
Istnieje możliwość, kiedy wierzyciel lub dłużnik może zostać zwolniony z ponoszenia kosztów egzekucyjnych. Sposobność taką zapewnia art. 771 kodeksu postępowania cywilnego, który stanowi, że zwolnienie od kosztów sądowych, przyznane stronie przez sąd w postępowaniu rozpoznawczym lub z którego strona korzysta z mocy ustawy, rozciąga się także na postępowanie egzekucyjne. Z kolei art. 102 ustawy o kosztach sądowych w postępowaniu cywilnym, zwolnienia od kosztów sądowych może się domagać osoba fizyczna, jeżeli złoży oświadczenie, z którego wynika, że nie jest w stanie ich ponieść bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.
Przepisy szczególne o egzekucji z udziałem Skarbu Państwa oraz przedsiębiorców - przepisy ogólne.
Egzekucja z pieniędzy jako najmniej uciążliwy środek
Zasadą postępowania egzekucyjnego jest kolejność stosowania środków egzekucji od najmniej do najbardziej dotkliwego. Egzekucja z pieniędzy jest najmniej uciążliwa dla podatnika. Nie ulega wątpliwości, że prowadzi ona przy tym bezpośrednio do wykonania obowiązku. Tak też stało się w niniejszej sprawie ‒ orzekł NSA. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę spółki na postanowienie ministra finansów w sprawie skargi na czynności egzekucyjne. Spółka kwestionowała dokonaną przez organ egzekucyjny czynność zajęcia pieniędzy, które jej pełnomocnik przekazał poborcy skarbowemu po wyjęciu ich z automatów do gier w lokalu spółki. Zdaniem spółki, do otwarcia automatów doszło na wezwanie poborcy skarbowego, co stanowiło w istocie zarządzenie otwarcia urządzenia, a więc do zajęcia pieniędzy doszło z naruszeniem art. 67 par. 1 oraz art. 47 par. 1 i par. Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie. Według NSA, bezzasadny jest zarzut naruszenia art. 68 par. 1 u.p.e.a. przez to, że sąd I instancji uznał, iż w sprawie doszło do dobrowolnej zapłaty dochodzonej należności, a co za tym idzie, że dla skuteczności zajęcia nie było potrzebne ani doręczenie zarządzenia otwarcia urządzenia, ani też nie było podstaw do sporządzenia protokołu zajęcia. Sąd podkreślił, że z art. 68 par. 1 u.p.e.a. Nie ulega przy tym wątpliwości, co ‒ jak zaznaczył NSA w uzasadnieniu ‒ trafnie podnosiła skarżąca, że okoliczność przekazania poborcy skarbowemu przez zobowiązanego części lub całości należności pieniężnej, będącej przedmiotem egzekucji, nie zmienia faktu, że przekazanie to następuje w ramach czynności egzekucyjnych, polegających na zastosowaniu środka egzekucyjnego w postaci egzekucji z pieniędzy, a nie jest dobrowolną zapłatą zobowiązania podatkowego. Jak zaznaczył NSA, sąd I instancji nie wskazywał, że doszło do dobrowolnej zapłaty podatku, ale że pełnomocnik spółki dysponując kluczami, sam otworzył automaty do gry, a więc dobrowolnie wydał rzeczy w postaci znajdujących się w tych urządzeniach pieniędzy. Według NSA, skarżąca myli się twierdząc, że użyte w art. 68 par. 1 u.p.e.a. sformułowanie „na wezwanie” można utożsamiać z wezwaniem do podjęcia przez zobowiązanego innych jeszcze czynności niż sama zapłata i upatrywać w nim źródła nakazu otwarcia urządzenia. W ocenie NSA zwrot ten ustawa łączy z wyrażeniem „płaci” a nie ze sposobem pozyskania czy lokalizacją gotówki. Innymi słowy, fakt, że poborca skarbowy stawił się w lokalu skarżącej, gdzie znajdowały się automaty do gier i tam wezwał do zapłaty egzekwowanej należności, nie oznacza, że doszło jednocześnie do zarządzenia otwarcia automatu, a co za tym idzie - naruszenia art. 68 par. 1 w związku z art. 47 u.p.e.a. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, zarzut naruszenia art. 68 par. 1 i art. 67 u.p.e.a. był niezasadny, bo zgodnie z tymi przepisami, podstawę zastosowania środka egzekucyjnego stanowi zawiadomienie o zajęciu lub protokół zajęcia, co jednak nie dotyczy egzekucji z pieniędzy. W przypadku ustnego wezwania poborcy skarbowego do zapłaty egzekwowanej należności i przekazania mu środków pieniężnych, dla skuteczności tej czynności nie jest wymagane sporządzenie protokołu zajęcia. Wyrok NSA z 2 lipca 2019 r., sygn.
Egzekucja z nieruchomości
Jednym z najskuteczniejszych sposobów windykacji jest egzekucja z nieruchomości. Jeżeli dłużnik jest właścicielem lub użytkownikiem wieczystym nieruchomości, zwykle na ten sposób egzekucji decyduje się wierzyciel posiadający w stosunku do dłużnika znaczną wierzytelność. Zdarza się jednak, że zarówno pierwsza, jak i druga licytacja nieruchomości okazują się bezskuteczne. W takich okolicznościach wierzyciel, chcąc uchronić się przed skutkami umorzenia postępowania egzekucyjnego ze względu na jego bezskuteczność, może przejąć na własność nieruchomość. Przejęcie nieruchomości przez wierzyciela wiąże się jednak z powstaniem po jego stronie licznych obowiązków, w tym m.in. dla celów podatkowych. Jakie są warunki wszczęcia egzekucji z nieruchomości przez wierzyciela, przejęcia nieruchomości przez wierzyciela w trybie egzekucyjnym, powstania obowiązku podatkowego od przejętej nieruchomości po stronie wierzyciela, ewentualnej odpowiedzialności wierzyciela za zobowiązania podatkowe ciążące na przejętej nieruchomości, a także wymogi formalne złożenia deklaracji podatkowej oraz stawki i terminy płatności podatku od nieruchomości?
Egzekucję z nieruchomości prowadzi komornik działający przy sądzie, w którego okręgu nieruchomość jest położona. Jeśli nieruchomość jest położona w okręgu kilku sądów, wybór komornika należy do wierzyciela. Postępowanie egzekucyjne z nieruchomości wszczęte na wniosek jednego wierzyciela jest łączone z postępowaniami wszczętymi na wniosek innych wierzycieli w stosunku do tej samej nieruchomości. Uczestnikami postępowania egzekucyjnego z nieruchomości oprócz wierzyciela i dłużnika są również osoby, którym przysługują prawa rzeczowe ograniczone (np. hipoteka) lub roszczenia albo prawa osobiste zabezpieczone na nieruchomości, a gdy przedmiotem egzekucji jest użytkowanie wieczyste, także organ, który zawarł umowę o użytkowanie wieczyste. Postępowania egzekucyjne toczące się co do kilku nieruchomości tego samego dłużnika lub co do kilku części tej samej nieruchomości, jak również postępowania egzekucyjne dotyczące części nieruchomości i jej całości mogą być połączone w jedno postępowanie, jeżeli odpowiada to celowi egzekucji, a nie ma przeszkód natury prawnej lub gospodarczej. Postępowanie to można rozdzielić, jeżeli w dalszym jego toku odpadną przyczyny, które spowodowały połączenie.
tags: #kto #placi #podatek #dluznik #czy #komornik