Budowa tunelu średnicowego w Łodzi: problemy, zerwana umowa i przyszłość projektu

Inwestor, czyli spółka PKP PLK, odstąpił od umowy z wykonawcą budowy tunelu średnicowego w Łodzi. Zapowiedziano ogłoszenie przetargu na dokończenie prac w jak najszybszym możliwym terminie. Decyzja o odstąpieniu od umowy z wykonawcą została podyktowana „bezpieczeństwem mieszkańców, troską o nieruchomości na trasie budowy tunelu oraz koniecznością zapewnienia stabilnej i profesjonalnej realizacji kluczowego dla Łodzi i krajowego systemu kolejowego projektu infrastrukturalnego”.

Tunel średnicowy pod Łodzią ma mieć 7,5 km. Połączy stację Łódź Fabryczna z Łodzią Kaliską i Żabieńcem. Od września 2024 r. prace związane z jego drążeniem stoją jednak w miejscu, po tym, jak podczas przejścia pod al. Włókniarzy doszło do problemów.

Przyczyny zerwania umowy

Spółka PKP PLK wyjaśniła, że pomimo zaangażowania po stronie zamawiającego i licznych działań wspierających, wykonawca nie zdołał przezwyciężyć problemów organizacyjnych, finansowych i technicznych. Przy drążeniu tunelu odnotowano liczne błędy wykonawcze, takie jak m.in. niewłaściwe utrzymywanie ciśnienia w komorze TBM, brak kontroli bilansu urobku, nieodpowiednie kondycjonowanie gruntu, zatrzymywanie tarczy w miejscach do tego nieprzygotowanych, a także liczne awarie sprzętu. Sygnały ostrzegawcze, w tym gwałtowne spadki ciśnienia i deformacje podłoża - jak wskazała - nie były prawidłowo analizowane przez wykonawcę.

Doprowadziło to do serii incydentów geotechnicznych, których kulminacją była katastrofa budowlana 6-7 września 2024 r., kiedy zawaliła się część oficyny przy ul. Zastrzeżenia PKP PLK dotyczyły również dokumentacji projektowej. W komunikacie zarządcy infrastruktury kolejowej podkreślono, że drążenie tunelu było prowadzone ze „skrajnie niską efektywnością”. Wskazano, że maszyna TBM, która zgodnie z umową powinna ukończyć drążenie odcinka dużego tunelu w 14 miesięcy, po 4,5 roku pracy wykonała zaledwie 1496 metrów tunelu i była uruchamiana przez jedynie 17,5 proc. tego czasu.

Spółka zwróciła uwagę, że w trakcie realizacji kontraktu wykonawca utracił płynność finansową, co doprowadziło do masowego składania przez podwykonawców wniosków o płatności bezpośrednie. Należy wskazać, że w ramach waloryzacji wykonawca otrzymał już około 119 mln zł, czyli 10 proc. wartości umowy - jest to standardowy limit waloryzacji, którą otrzymują inne podmioty realizujące prace dla PLK SA. Wykonawca jako jedyny podmiot w portfelu PLK SA faktycznie wstrzymał roboty, pomimo wypłacenia waloryzacji.

Przyszłość projektu i dalsze kroki

Dyrektor ds. realizacji inwestycji w PLK Marcin Mochocki poinformował, że proces inwentaryzacji placu budowy ma trwać 2-3 miesiące. Później kontrakt zostanie podzielony na dwa zadania. W uproszczonym postępowaniu spółka zaprosi do negocjacji co najmniej trzy firmy doświadczone w pracach tunelowych i powierzy im dokończenie budowy niespełna kilometrowego odcinka tunelu, od miejsca przestoju tarczy do Łodzi Fabrycznej. - Wszystkie te prace obejmiemy osobnym przetargiem nieograniczonym, z pełnym dostępem dla wszystkich uczestników, którzy mają odpowiednie referencje - powiedział Mochocki.

Umowa na budowę tunelu średnicowego w Łodzi została zawarta w 2017 r., a właściwe roboty budowlane i drążenie rozpoczęły się w sierpniu 2019 r. We wrześniu 2024 r. doszło jednak do katastrofy budowlanej przy Al. 1 Maja. Najpierw zawaliła się część kamienicy pod numerem 23, a później doszło do zagrożenia osunięciem się sąsiedniego budynku pod numerem 21.

Poza swoimi mieszkaniami od sierpnia 2024 roku jest ok. 250 lokatorów wysiedlonych na czas przechodzenia pod budynkami maszyny drążącej. Lokatorzy byli relokowani do hoteli na kilkanaście dni. Ze względu na katastrofę większość wciąż przebywa w hotelach i wynajętych mieszkaniach, a budowniczy tunelu płaci za ich zakwaterowanie.

Co dzieje się na budowie dużego tunelu średnicowego w Łodzi?

Prezes PKP PLK Piotr Wyborski zapewnił, że inwestor zajmie się lokatorami i jak najszybciej doprowadzi do rozwiązania ich problemów.

Reakcja wykonawcy

Rzecznik wykonawcy, PBDiM, Piotr Grabowski, powiedział: - Jesteśmy zaskoczeni i rozżaleni tą decyzją, bo jako wykonawca nie mamy sobie nic do zarzucenia. Inwestycję realizowaliśmy w sposób sumienny, staranny i tak, aby szczęśliwie zakończyć wszystkie prace budowlane. Dodał, że w stuletniej historii firmy jest to sytuacja bez precedensu.

Informacje o PKP PLK

PKP PLK to w 100 proc. spółka Skarbu Państwa, zarządca krajowej infrastruktury kolejowej. Przedsiębiorstwo odpowiada za zarządzanie państwową siecią linii kolejowych oraz za zarządzanie i synchronizację ruchu. Spółka odpowiada również za opracowywanie i aktualizowanie rozkładu jazdy pociągów w skali całego kraju. Spółka zarządza ok. 18,8 tys. km linii kolejowych.

Kluczowe informacje o projekcie tunelu średnicowego w Łodzi
Element	Szczegóły
Długość tunelu	7,5 km
Połączenie stacji	Łódź Fabryczna, Łódź Kaliska, Łódź Żabieniec
Data rozpoczęcia drążenia	Sierpień 2019 r.
Katastrofa budowlana	Wrzesień 2024 r.
Długość wydrążonego tunelu	1496 metrów (po 4,5 roku pracy)
Czas pracy maszyny TBM	17,5% czasu
Liczba wysiedlonych lokatorów	ok. 250