Brak środków finansowych na spłatę długu po zawarciu ugody – konsekwencje i rozwiązania
Zawarcie ugody, która rozkłada dług na raty i zwalnia z odsetek, może wydawać się korzystnym rozwiązaniem dla dłużnika. Jednakże, gdy dłużnik przestaje wywiązywać się z postanowień ugody, wierzyciel staje przed dylematem, czy może dochodzić zapłaty całości długu wraz z odsetkami, mimo wcześniejszych ustaleń. W takiej sytuacji kluczowe jest zrozumienie prawnych konsekwencji niewykonywania ugody.
Ugoda została uregulowana w art. 917 Kodeksu cywilnego. Jest to umowa, do której stosuje się przepisy Kodeksu cywilnego dotyczące zobowiązań. Samo niewykonywanie ugody nie powoduje jeszcze automatycznie jej nieważności. Skoro jednak dłużnik nie wywiązuje się z zawartej umowy (ugody), można zastosować ogólne przepisy K.c. regulujące skutki niewywiązywania się z umów wzajemnych.
Ugoda zaliczana jest do umów wzajemnych, bo jej istotą są wzajemne ustępstwa stron. To oznacza m.in. możliwość odstąpienia od zawartej ugody, gdy zajdą okoliczności przewidziane w K.c. Przepisem, który znajdzie tu zastosowanie i pozwoli do powrotu do stanu jak sprzed zawarcia ugody, jest art. 491 K.c.
Wynika z niego, że jeżeli jedna ze stron dopuszcza się zwłoki w wykonaniu zobowiązania z umowy wzajemnej, druga strona może wyznaczyć jej odpowiedni dodatkowy termin do wykonania z zagrożeniem, iż w razie bezskutecznego upływu wyznaczonego terminu będzie uprawniona do odstąpienia od umowy. Jeżeli świadczenia obu stron są podzielne, a jedna ze stron dopuszcza się zwłoki tylko co do części świadczenia, uprawnienie do odstąpienia od umowy przysługujące drugiej stronie ogranicza się, według jej wyboru, albo do tej części, albo do całej reszty niespełnionego świadczenia.
Zatem wierzyciel, powołując się na art. 491 K.c., może wyznaczyć dłużnikowi dodatkowy termin na uregulowanie zaległych rat z ugody, uprzedzając jednocześnie dłużnika, że jeśli tego nie zrobi, to będzie to skutkowało odstąpieniem od ugody. W takiej sytuacji, wierzyciel może dochodzić zapłaty całego długu wraz z odsetkami.
Konflikt sądowy wynikający z niewykonywania ugody
W praktyce zdarzają się sytuacje, w których strony nie są w stanie polubownie rozwiązać problemów wynikających z niewykonywania ugody, co prowadzi do sporów sądowych. Przykładem takiej sytuacji jest sprawa, w której powodowie wnieśli o pozbawienie w części wykonalności tytułu wykonawczego, który stanowił ugoda sądowa z dnia 6 marca 2012 r., w części dotyczącej odsetek za opóźnienie.
Powodowie wskazywali, że na mocy ugody zobowiązani byli do zapłaty pozwanemu kwoty 330 000 zł wraz z odsetkami ustawowymi na wypadek opóźnienia. Dług na dzień wniesienia pozwu wynosił znaczną kwotę, a egzekucja została skierowana do ich wynagrodzeń za pracę, kont bankowych oraz lokalu mieszkalnego.
Powodowie kwestionowali zasadność prowadzonej egzekucji w zakresie odsetek, argumentując, że pozwany utrudniał im spełnienie świadczenia i działał celowo, aby naliczyć wysokie odsetki za zwłokę. Podali, że starali się o uzyskanie kredytu bankowego na zapłatę, ale warunkiem banku było przelanie tej kwoty wyłącznie na rachunek wierzyciela, którego numer nie był podany w ugodzie. Pozwany odmawiał podania numeru rachunku i zgody na złożenie kwoty do depozytu sądowego, co spowodowało utratę ważności promesy kredytowej.
Zachowanie pozwanego było według powodów sprzeczne z zasadami współżycia społecznego i stanowiło nadużycie prawa, a zobowiązanie w zakresie odsetek nie powinno być egzekwowane. Pozwany dążył do uniemożliwienia wykonania ugody, kierując się konfliktem rodzinnym i chęcią zemsty.
Argumenty pozwanego i dalszy przebieg sprawy
Pozwany T. G. w odpowiedzi na pozew podał, że jego celem było doprowadzenie do wykonania w całości ugody, a nie złośliwe utrudnianie spłaty. Wskazał, że powodowie mieli oprócz spłaty dokonać przejęcia obciążeń dotyczących lokalu mieszkalnego wraz z zadłużeniem hipotecznym oraz zobowiązań kredytowych, jak również wydać zabytkową szafę.
Pozwany zakwestionował ważność przedłożonej promesy uzyskania kredytu i podniósł, że powodom nie przysługuje zarzut nadużycia prawa, gdyż sami nie respektowali zapisów ugody. Powodowie odkładali rozmowy z bankiem i dalszymi wierzycielami, co budziło uzasadnioną obawę pozwanego o możliwość wykonania ugody w całości.
Później powodowie zmienili żądanie pozwu, wnosząc o pozbawienie wykonalności tytułu wykonawczego w zakresie odsetek za opóźnienie. W trakcie postępowania ujawniono, że ugoda sądowa z dnia 6 marca 2012 r. dotyczyła podziału majątku dorobkowego i zniesienia współwłasności. Na mocy ugody strony postanowiły m.in. o podziale praw do lokalu, nieruchomości, samochodu oraz zabytkowej szafy. Tytułem spłaty udziałów, powodowie zobowiązali się zapłacić pozwanemu 330 000 zł do 30 kwietnia 2012 r.
Powodowie w toku postępowania nie posiadali środków finansowych na spłatę, wobec czego wystąpili o kredyt. Otrzymali promesę kredytu hipotecznego na kwotę 330 000 zł, ale bank wymagał przedstawienia oświadczenia z podpisem notarialnie poświadczonym pozwanego T. G. dowód numeru rachunku bankowego.
Pozwany odmawiał wskazania numeru rachunku, wiedząc, że powodowie uzyskają środki na spłatę, ale nie był pewien, kiedy otrzymają dalsze środki na uregulowanie innych zobowiązań z ugody. Pozwany miał świadomość, że powodowie muszą uzyskać środki z kredytu hipotecznego i wyraził zgodę na oględziny lokalu stanowiącego zabezpieczenie hipoteczne kredytu.
Po wielu miesiącach pozwany podał numer rachunku bankowego, ale jednocześnie skierował ugodę do postępowania egzekucyjnego. Postanowieniem z dnia 17 maja 2012 r. Sąd zezwolił na złożenie kwoty 330 000 zł do depozytu sądowego, jednak pozwany złożył apelację od tego orzeczenia, nie wyrażając zgody na złożenie kwoty do depozytu.
Ugoda w postępowaniu administracyjnym (art. 114 - 122 kodeks postępowania administracyjnego).
Naruszenie postanowień ugody i próba egzekucji
Pozwany pismem z dnia 19 czerwca 2012 r. wezwał powodów do niezwłocznego wykonania pkt V ugody, dotyczącego przejęcia zobowiązań kredytowych i wierzytelności. Spółdzielnia Mieszkaniowa odmówiła pozwanemu zwolnienia z długu wobec niej z tytułu opłat za lokal.
W piśmie z dnia 8 czerwca 2013 r. pozwany złożył zapytanie do Sądu Rejonowego, czy została przekazana kwota 330 000 zł do depozytu sądowego. W odpowiedzi, pismem z dnia 29 lipca 2013 r., pozwany skierował do powodów wezwanie do zapłaty kwoty 330 000 zł na jego konto, wyznaczając termin do 7 sierpnia 2013 r., po czym zapowiedział wszczęcie postępowania egzekucyjnego.
Pismo zawierające rachunek bankowy pozwanego zostało doręczone powodom 2 sierpnia 2013 r. W piśmie z dnia 16 sierpnia 2013 r. pozwany T. G. złożył oświadczenie, że jest jedynym właścicielem konta bankowego, co zostało poświadczone notarialnie.
Należy podkreślić, że powodowie w trakcie postępowania I Ns 1247/07/P oraz przy zawarciu ugody nie posiadali środków finansowych na spłatę kwoty 330 000 zł. Kluczowe dla sprawy było to, że pozwany odmawiał podania numeru rachunku bankowego, na który mogliby wpłacić środki pochodzące z kredytu, co uniemożliwiło powodom wykonanie zobowiązania w terminie.
W tej sytuacji, jeśli dłużnik nie wywiązuje się z ugody, wierzyciel ma prawo odstąpić od niej i dochodzić pierwotnego długu wraz z odsetkami, pod warunkiem wyznaczenia dodatkowego terminu na wykonanie zobowiązania.
Tabela: Podsumowanie kluczowych punktów ugody i spornych kwestii
| Punkt ugody | Opis | Status wykonania/Sporna kwestia |
|---|---|---|
| III. Spłata długu | Zapłata 330 000 zł przez powodów na rzecz pozwanego do 30.04.2012 r. | Niewykonana przez powodów z powodu braku środków, utrudnień ze strony pozwanego w uzyskaniu kredytu. |
| IV. Wydanie lokalu | Wydanie lokalu mieszkalnego przez pozwanego po otrzymaniu spłaty. | Niewykonane przez pozwanego z powodu niewykonania pkt III przez powodów. |
| V. Przejęcie zobowiązań | Przejęcie przez powodów obciążeń dotyczących lokalu, zadłużenia hipotecznego i kredytowego. | Sporne, pozwany twierdzi, że powodowie nie wywiązali się z tego punktu. |
| VI. Wydanie szafy | Wydanie zabytkowej szafy przez powodów pozwanemu. | Niewykonane przez powodów, według pozwanego. |
| VII. Zrzeczenie się roszczeń | Zrzeczenie się wzajemnych roszczeń po wypełnieniu warunków ugody. | Nie w pełni zastosowane z powodu niewykonania kluczowych postanowień. |
tags: #na #mocy #ugody #posiada #jedynie #wierzytelnosc