Nadzorca Sądowy w Postępowaniu Restrukturyzacyjnym: Obowiązki i Prawa Wierzycieli
Postępowanie restrukturyzacyjne stanowi jedno z kluczowych narzędzi umożliwiających przedsiębiorstwom wyjście z trudności finansowych i uniknięcie upadłości. W procesie tym, obok organów sądowych, kluczową rolę odgrywają organy pozasądowe, w tym nadzorca sądowy. Jego obecność jest często konieczna w zależności od wybranego typu postępowania restrukturyzacyjnego.
Zgodnie z Prawem restrukturyzacyjnym, postępowanie restrukturyzacyjne prowadzi się z udziałem nadzorcy, którym może być nadzorca układu, nadzorca sądowy lub zarządca. Podstawowym zadaniem nadzorcy sądowego jest czuwanie nad prawidłowym przebiegiem postępowania restrukturyzacyjnego. Jest to szczególnie istotne, ponieważ w wielu procedurach restrukturyzacyjnych dłużnik może samodzielnie podejmować jedynie czynności zwykłego zarządu, związane z codziennym zarządzaniem przedsiębiorstwem. Do dokonania czynności przekraczających ten zakres dłużnik potrzebuje zgody nadzorcy sądowego.
Ustawodawca nie zawsze wymienia kompletny spis uprawnień nadzorcy sądowego w każdym postępowaniu, w którym jest on ustanawiany. Jednakże, jednym z najważniejszych zadań stojących przed nadzorcą sądowym jest kontrolowanie dokonywania przez restrukturyzowanego dłużnika czynności przekraczających zakres zwykłego zarządu. Zgoda nadzorcy sądowego jest konieczna do ważności tego rodzaju czynności. W przypadku braku wymaganej zgody, czynność taka jest nieważna. Nadzorca sądowy ma trzydzieści dni na wyrażenie zgody, a może ją także uzupełnić już po dokonaniu przez dłużnika czynności.
Rodzaje Postępowań Restrukturyzacyjnych i Rola Nadzorcy
Prawo restrukturyzacyjne wyróżnia kilka rodzajów postępowań, z których każde charakteryzuje się innym stopniem ingerencji w działalność dłużnika i innym zakresem kompetencji nadzorcy lub zarządcy:
- Postępowanie o zatwierdzenie układu: Jest to najbardziej uproszczona forma restrukturyzacji, charakteryzująca się najniższym stopniem formalizmu. Dłużnik samodzielnie wybiera nadzorcę układu, przygotowuje propozycje układowe i zbiera głosy wierzycieli. Rola sądu jest ograniczona do zatwierdzenia układu. Nadzorca układu, wybrany przez dłużnika, monitoruje działania przedsiębiorcy i wspiera proces zawierania układu, chroniąc interesy wierzycieli.
- Przyspieszone postępowanie układowe: W tym przypadku sąd gospodarczy wyznacza niezależnego nadzorcę sądowego, który kontroluje czynności dłużnika, ocenia propozycje układowe i sporządza plan restrukturyzacyjny. Postępowanie to jest przeznaczone dla przedsiębiorców potrzebujących natychmiastowej ochrony sądowej przed egzekucjami, gdyż z mocy prawa wszelkie postępowania egzekucyjne zostają zawieszone z dniem otwarcia postępowania.
- Postępowanie układowe: Jest ono przeznaczone dla dłużników, którzy nie spełniają warunków do wdrożenia postępowania o zatwierdzenie układu lub przyspieszonego postępowania układowego, zazwyczaj gdy suma wierzytelności spornych przekracza 15% ich ogólnej sumy. Podobnie jak w przyspieszonym postępowaniu układowym, sąd wyznacza nadzorcę sądowego, który pełni kluczową rolę w kontroli działań dłużnika.
- Postępowanie sanacyjne: Jest to najbardziej rygorystyczne postępowanie, charakteryzujące się największą ingerencją organów sądowych w zarząd majątkiem dłużnika. Celem sanacji jest poprawa sytuacji ekonomicznej dłużnika i przywrócenie jego zdolności do wykonywania zobowiązań. W tym postępowaniu powołuje się zarządcę, który przejmuje pełną kontrolę nad majątkiem i działalnością dłużnika.
W każdym z tych postępowań, niezależnie od tego, czy jest to nadzorca układu, nadzorca sądowy czy zarządca, podstawowym zadaniem jest czuwanie nad prawidłowym przebiegiem procedury i podejmowanie czynności kluczowych z punktu widzenia biegu sprawy.
Obowiązki i Prawa Nadzorcy Sądowego
Nadzorca sądowy pełni niezwykle istotną funkcję w procedurze restrukturyzacyjnej. Jego podstawowym obowiązkiem jest kontrola i ocena, czy dana czynność dokonana przez dłużnika jest czynnością zwykłego zarządu, czy też przekracza jego granice. W drugim przypadku nadzorca ma obowiązek podjąć decyzję, czy udziela, czy odmawia udzielenia zgody na dokonanie czynności przez dłużnika. Czynność przekraczająca zakres zwykłego zarządu zrealizowana bez wymaganej zgody jest nieważna.
W przyspieszonym postępowaniu układowym oraz w postępowaniu układowym, nadzorca sądowy informuje wierzycieli o przebiegu postępowania, prowadzi komunikację i przygotowuje dokumenty potrzebne do głosowania nad układem. Zgodnie ze zmianami wprowadzonymi do Prawa restrukturyzacyjnego, od 24 marca 2020 roku, nadzorca sądowy zawiadamia wierzycieli o terminie zgromadzenia wierzycieli, doręczając im propozycje układowe oraz inne niezbędne dokumenty.
Zgodnie z art. 233 ust. 1 pkt 2 Prawa restrukturyzacyjnego, sąd w postanowieniu o otwarciu przyspieszonego postępowania układowego wyznacza nadzorcę sądowego. Przed zmianami wyznaczano sędziego-komisarza oraz nadzorcę sądowego. Zgodnie z art. 235 ust. 9 Prawa restrukturyzacyjnego, nadzorca sądowy dokonuje zawiadomień o terminie zgromadzenia wierzycieli w dniu otwarcia postępowania lub w terminie 3 dni, przy zastosowaniu środków bezpośredniego porozumiewania się na odległość.
W przypadku roszczeń, co do których jest niedopuszczalne wszczęcie postępowania egzekucyjnego, z dniem otwarcia przyspieszonego postępowania układowego bieg przedawnienia roszczenia nie rozpoczyna się, a rozpoczęty ulega zawieszeniu przez czas trwania postępowania (art. 259 ust. PrRestr).
Wynagrodzenie należne nadzorcy sądowemu określa się na podstawie przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia w sektorze przedsiębiorstw, bez wypłat nagród z zysku w trzecim kwartale roku poprzedniego. Dane te publikuje Prezes Głównego Urzędu Statystycznego.
Prawa i Rola Wierzycieli w Postępowaniu Restrukturyzacyjnym
Prawo restrukturyzacyjne wzmocniło pozycję wierzycieli względem dłużnika, wprowadzając wiele nowych rozwiązań służących ochronie ich interesów. Wierzyciele są uczestnikami postępowania restrukturyzacyjnego, co oznacza, że mogą przeglądać akta sądowe, składać pisma i wnioski, a także kontaktować się z nadzorcą sądowym lub zarządcą w celu uzyskania informacji.
Każdy wierzyciel powinien zachować minimum dbałości o własne interesy i zapoznać się z kartą ze spisu wierzytelności dotyczącą jego wierzytelności. Jeżeli restrukturyzacja zakończy się fiaskiem, wyciąg z zatwierdzonego spisu wierzytelności stanowić będzie tytuł egzekucyjny przeciwko dłużnikowi. Prawidłowe umieszczenie wierzytelności w spisie pozwala zaoszczędzić czas i pieniądze, unikając przyszłych postępowań sądowych.
Postępowanie restrukturyzacyjne opiera się na założeniu, że zasadniczy wpływ na jego przebieg, w tym na wybór osoby nadzorcy, powinni mieć wierzyciele i dłużnik. Wierzyciele, dzięki zgromadzonym informacjom, kontroli, aktywnemu uczestnictwu, wsparciu rady wierzycieli i nadzorcy sądowego/zarządcy, mogą uzyskać satysfakcjonujące warunki układu i zaspokojenie przysługujących im wierzytelności.
Możliwość złożenia propozycji układowych przez wierzycieli jest istotna, jednak przyszły układ musi uwzględniać realne szanse jego wykonania, dostosowane do przyszłych możliwości finansowych dłużnika.
3 WAŻNE sposoby na ukrycie swoich aktywów przed wierzycielami i prawnikami
Rada Wierzycieli i Jej Wpływ na Postępowanie
W celu zapewnienia lepszej ochrony interesów wierzycieli, sąd może ustanowić radę wierzycieli. Rada udziela pomocy nadzorcy sądowemu lub zarządcy, kontroluje ich czynności, bada stan funduszów masy układowej lub sanacyjnej, udziela zezwolenia na czynności, które mogą być dokonane tylko za jej zezwoleniem, oraz wyraża opinię w innych sprawach.
Pozycję wierzycieli wzmacnia wprowadzenie obowiązku zmiany nadzorcy albo zarządcy na skutek uchwały rady wierzycieli podjętej w pełnym składzie lub zgodnie z wnioskiem dłużnika i powołania osoby wskazanej przez radę. Rada wierzycieli jest pozasądowym organem posiadającym szereg uprawnień, za pomocą których może bezpośrednio wpływać na przebieg postępowania restrukturyzacyjnego, reprezentując interesy ogółu wierzycieli.
Prawo restrukturyzacyjne wyposażyło wierzyciela w liczne uprawnienia pozwalające na skuteczną ochronę jego interesów w ramach prowadzonej restrukturyzacji.
tags: #nadzorca #sadowy #a #wierzyciele