Ochrona wynagrodzenia za pracę w przypadku zajęcia egzekucyjnego
Zajęcie wynagrodzenia za pracę jest jednym ze sposobów dochodzenia należności od dłużnika w ramach postępowania egzekucyjnego. Na wniosek wierzyciela komornik może przeprowadzić czynności mające na celu potrącenie części wynagrodzenia dłużnika, przekraczającej kwotę wolną od zajęcia. Komornik ma obowiązek wysłania do pracodawcy pisma o zajęciu wynagrodzenia pracownika, powołując się na wyrok sądu zaopatrzony w klauzulę wykonalności. Niedopełnienie tych formalności grozi karą grzywny dla pracodawcy w wysokości 5000 zł, która może być powtarzana w razie dalszego uchylania się od obowiązku informacyjnego.
Jak przebiega egzekucja z wynagrodzenia za pracę?
Egzekucja wynagrodzenia rozpoczyna się, gdy komornik wystosuje wezwanie do pracodawcy, zobowiązując go do wstrzymania wypłaty części wynagrodzenia dłużnika ponad kwotę wolną od potrąceń, aż do całkowitego spłacenia długu. Dłużnik zostaje poinformowany przez komornika o zakazie pobierania zajętego wynagrodzenia oraz o obowiązku powiadamiania komornika o każdej zmianie miejsca zatrudnienia. W przypadku naruszenia tych zasad dłużnik naraża się na konsekwencje prawne, w tym odpowiedzialność cywilną i karną, a także możliwość nałożenia grzywny.
Komornik sądowy przystępuje do egzekucji z wynagrodzenia za pracę poprzez jego zajęcie. Zgodnie z ustawą o komornikach sądowych, wierzyciel może wystąpić do komornika o zajęcie wynagrodzenia dłużnika. Komornik jest uprawniony do pobrania części wynagrodzenia, która przekracza kwotę wolną od zajęcia.
W przypadku rozwiązania stosunku pracy z dłużnikiem dotychczasowy pracodawca czyni wzmiankę o zajęciu należności w wydanym dłużnikowi świadectwie pracy, a jeżeli nowy pracodawca dłużnika jest mu znany, przesyła temu pracodawcy zawiadomienie komornika i dokumenty dotyczące zajęcia wynagrodzenia oraz powiadamia o tym komornika i dłużnika, przeciwko któremu toczy się postępowanie egzekucyjne. Wzmianka w świadectwie pracy powinna zawierać oznaczenie komornika, który zajął należność, oraz numer sprawy egzekucyjnej, jak również wskazać wysokość potrąconych już kwot. Nowy pracodawca, któremu pracownik przedstawi świadectwo pracy ze wzmianką o zajęciu należności, zawiadamia o zatrudnieniu pracownika pracodawcę, który wydał świadectwo, oraz wskazanego we wzmiance komornika. Obowiązek powiadomienia komornika o zmianie pracodawcy obciąża również dłużnika.
Kwota wolna od zajęcia i maksymalne progi potrąceń
Kwota wolna od zajęcia stanowi minimalne wynagrodzenie, które pracownik musi otrzymać, niezależnie od wysokości zadłużenia. Minimalne wynagrodzenie jest wolne od zajęcia komorniczego. Poza kwotą, którą komornik musi zostawić do dyspozycji dłużnika, jest także maksymalny próg zajęcia wynagrodzenia wyższego niż płaca minimalna. Kwota zajęcia komorniczego z wynagrodzenia uzależniona jest od wysokości płacy minimalnej. Od 1 stycznia 2023 roku minimalne wynagrodzenie w Polsce wynosi 3490 złotych brutto.
Nie wszystkim dłużnikom niealimentacyjnym grozi zajęcie połowy pensji. Komornik może zająć 50% wynagrodzenia, jeśli dłużnik zarabia miesięcznie z tytułu umowy o pracę więcej niż 5300 zł brutto (dane na rok 2020). W przypadku egzekucji świadczeń alimentacyjnych potrącenia mogą być dokonywane do wysokości trzech piątych wynagrodzenia.
Kwota wynagrodzenia wolna od potrąceń zależy od rodzaju zobowiązania oraz wymiaru czasu pracy pracownika. Dla osób zatrudnionych w pełnym wymiarze czasu pracy, wolna od zajęcia pozostaje równowartość minimalnego wynagrodzenia po odliczeniu składek na ubezpieczenia społeczne, zaliczki na podatek dochodowy oraz wpłat do pracowniczego planu kapitałowego, o ile pracownik nie zrezygnował z uczestnictwa w planie. W przypadku potrącania zaliczek pieniężnych udzielonych pracownikowi, wolne od zajęcia jest 75 procent minimalnego wynagrodzenia. Gdy potrącane są kary pieniężne przewidziane w Kodeksie pracy, ochrona obejmuje 90 procent minimalnego wynagrodzenia.
Co podlega zajęciu, a co nie?
Zajęcie wynagrodzenia obejmuje nie tylko wynagrodzenie zasadnicze, ale również inne świadczenia, jak premie, nagrody, dodatki, wynagrodzenie z umów zlecenia, zysk czy udziały w funduszach. Pracodawca, po otrzymaniu zawiadomienia o egzekucji, zobowiązany jest do dokonywania potrąceń zgodnie z treścią tytułu wykonawczego i ze wskazanym trybem egzekucji. Dłużnik traci możliwość dysponowania zajętą częścią wynagrodzenia, a wierzyciel może uzyskać od pracodawcy informacje dotyczące wysokości dochodów dłużnika.
Przez wynagrodzenie za pracę należy uznać świadczenie obowiązkowe o charakterze przysparzająco-majątkowym, ustalane odpowiednio do rodzaju, ilości i jakości pracy, wypłacane okresowo w zamian za wykonaną przez pracownika pracę w ramach wiążącego go z pracodawcą stosunku pracy. Wynagrodzenie to nazwa różnych wypłat dokonywanych przez pracodawcę na rzecz pracownika, w tym obowiązkowego wynagrodzenia zasadniczego określonego stawką miesięczną, godzinową lub akordową, wynagrodzenia za pracę w godzinach nadliczbowych czy w porze nocnej oraz innych składników płacowych m.in. dodatku stażowego, funkcyjnego i motywacyjnego, premii regulaminowych czy prowizji, przewidzianych w przepisach płacowych obowiązujących u pracodawcy.
Należą do nich sumy egzekwowane na mocy tytułów wykonawczych na świadczenia alimentacyjne, sumy egzekwowane na mocy tytułów wykonawczych na świadczenia niealimentacyjne, zaliczki pieniężne udzielone pracownikowi oraz kary pieniężne (m.in. za nieprzestrzeganie przepisów bhp, opuszczenie miejsca pracy bez usprawiedliwienia czy też stawienie się do pracy pod wpływem alkoholu). Potrącenia te nie mogą przekraczać trzech piątych wynagrodzenia - w razie egzekucji alimentów, oraz połowy wynagrodzenia - w razie egzekucji długów niealimentacyjnych.
Pozostałe świadczenia, według objaśnień GUS, nie są wynagrodzeniem za pracę a więc nie będą podlegać egzekucji. Należą do nich zasiłek chorobowy i świadczenie z funduszu socjalnego. Żeby pracodawca był zobowiązany do dokonywania potrąceń z zasiłku chorobowego i świadczeń wypłacanych w ramach tworzonego funduszu socjalnego, tytuł wykonawczy od komornika musi wskazywać taki zakres. Należy pamiętać, że nie rozstrzyga tego tytuł pisma, lecz jego treść. Jeżeli z treści tytułu wykonawczego wynika, że zajęcie ogranicza się do wynagrodzenia za pracę to dotyczy ono wyłącznie wynagrodzenia za pracę (w tym wynagrodzenia chorobowego) z wyłączeniem innych świadczeń i wierzytelności.
Ochrona wynagrodzenia z umów cywilnoprawnych i zasiłków
Zasiłek dla bezrobotnych podczas egzekucji komorniczej traktowany jest tak, jak wynagrodzenie ze stosunku pracy. Reguluje to art. 833 Kodeksu postępowania cywilnego. Przepis ten stosuje się odpowiednio do zasiłków dla bezrobotnych, dodatków aktywizacyjnych, stypendiów oraz dodatków szkoleniowych, wypłacanych na podstawie przepisów Ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy. A zatem w przypadku dłużników niealimentacyjnych komornik nie może zająć środków pochodzących z zasiłku dla bezrobotnych, ponieważ kwota zasiłku jest niższa od minimalnego wynagrodzenia za pracę.
Jeżeli pracownik jest zatrudniony u pracodawcy także na podstawie umowy cywilnoprawnej, to dokonywanie potrąceń komorniczych z wynagrodzenia otrzymywanego z tytułu tej umowy następuje na takich samych zasadach jak potrącenia z wynagrodzenia za pracę. Od kilku lat ochrona wynagrodzenia za pracę dotyczy również zleceniobiorców. Środki uzyskiwane przez osoby zatrudnione na podstawie umowy zlecenia zostały objęte taką samą ochroną jak w przypadku umowy o pracę, pod warunkiem że stanowią jedyne źródło utrzymania i powtarzają się w stałych odstępach czasu - a więc są w swej istocie podobne do świadczeń uzyskiwanych z tytułu umowy o pracę. Traktuje o tym wprost art. 833 § 2¹ Kodeksu postępowania cywilnego.
Ochrona osób prowadzących działalność gospodarczą
W obecnym stanie prawnym osoba prowadząca działalność gospodarczą, która ma zajęcie komornicze, może powołać się na art. 833 § 2¹ kpc, jeżeli świadczy usługi jako osoba samozatrudniona, a jej wynagrodzenie jest świadczeniem powtarzającym się, służy zapewnieniu utrzymania i stanowi stałe źródło dochodu. W razie odmowy zastosowania tego przepisu przez komornika, może wskazać na art. 829 pkt. 5 - który wprost odnosi się do osób prowadzących działalność gospodarczą i zapewnia im ochronę przed egzekucją w postaci zagwarantowania środków na utrzymanie przez dwa tygodnie.
Od 1 stycznia 2020 roku wprowadzono ograniczenia egzekucji w zakresie posiadanych przez przedsiębiorców środków pieniężnych niezbędnych do utrzymania siebie i rodziny przez dwa tygodnie. To niezwykle istotna zmiana gwarantująca przedsiębiorcom otrzymanie pewnego minimum socjalnego, gdyż do tej pory w żadnym przepisie nie było to wyrażone wprost. Brak takiej ochrony skutkował tym, że w przypadku zajęcia komorniczego osoba wykonująca działalność mogła być, w świetle prawa, całkowicie pozbawiona środków do życia.
Komornik zajął wynagrodzenie lub emeryturę? Sprawdź jakie masz rozwiązania. Ochrona Prawna KNF TEAM
Według art. 880 Kodeksu postępowania cywilnego, egzekucja z wynagrodzenia za pracę należy do komornika przy sądzie rejonowym ogólnej właściwości dłużnika. Do egzekucji z wynagrodzenia za pracę komornik przystępuje przez jego zajęcie.
W przypadku gdy do zakładu pracy wpłynie powiadomienie o zajęciu wynagrodzenia pracownika, pracodawca ma obowiązek potrącać część jego wypłaty.
tags: #ochrona #wyplat #na #wynagrodzenie #za #prace