Ograniczenia wykonalności tytułu wykonawczego
Podstawą każdej egzekucji jest tytuł wykonawczy. Jest to tytuł egzekucyjny, któremu sąd nadał klauzulę wykonalności, chyba że przepisy prawa stanowią inaczej. Tytuł wykonawczy wystawiony przeciwko dłużnikowi, który pozostaje w związku małżeńskim, pozwala na prowadzenie egzekucji nie tylko z jego majątku osobistego, ale również z wynagrodzenia za pracę, dochodów z innej działalności zarobkowej, a także z praw autorskich i pokrewnych, praw własności przemysłowej oraz innych praw twórcy. Nawet zawarcie umowy majątkowej małżeńskiej, rozszerzającej wspólność majątkową, nie wyłącza możliwości prowadzenia egzekucji z tych składników majątku, które byłyby uznane za majątek osobisty dłużnika, gdyby takiej umowy nie zawarto.
Tytułami egzekucyjnymi mogą być:
- Orzeczenie sądu prawomocne lub podlegające natychmiastowemu wykonaniu, a także ugoda zawarta przed sądem.
- Orzeczenie referendarza sądowego, które jest prawomocne lub podlega natychmiastowemu wykonaniu.
- Inne orzeczenia, ugody i akty, które z mocy prawa podlegają wykonaniu w drodze egzekucji sądowej.
- Akt notarialny, w którym dłużnik poddał się egzekucji i zobowiązał się do zapłaty określonej sumy pieniędzy lub wydania rzeczy.
- Akt notarialny, w którym dłużnik poddał się egzekucji i zobowiązał się do zapłaty sumy pieniężnej do określonej wysokości, z zastrzeżeniem waloryzacji, gdy wskazano zdarzenie uzależniające wykonanie obowiązku oraz termin, do którego wierzyciel może wystąpić o nadanie aktowi klauzuli wykonalności.
- Akt notarialny dotyczący sytuacji, gdy osoba niebędąca dłużnikiem osobistym, której rzecz, wierzytelność lub prawo jest obciążone hipoteką lub zastawem, poddała się egzekucji z przedmiotu obciążonego w celu zaspokojenia wierzytelności pieniężnej zabezpieczonego wierzyciela.
Oświadczenie dłużnika o poddaniu się egzekucji może być złożone w odrębnym akcie notarialnym. W przypadku, gdy oświadczenie to służy zabezpieczeniu roszczeń wynikających z umowy pożyczki niezwiązanej z działalnością gospodarczą lub zawodową, lub innej podobnej umowy, wysokość sumy pieniężnej, do której dłużnik poddaje się egzekucji, nie może przekraczać kwoty pożyczki powiększonej o maksymalne odsetki ustawowe i maksymalne koszty pozaodsetkowe.
Do egzekucji ze wspólnego majątku wspólników spółki prawa cywilnego konieczny jest tytuł egzekucyjny wystawiony przeciwko wszystkim wspólnikom. Podobnie, do egzekucji ze spadku, aż do działu spadku, potrzebny jest tytuł egzekucyjny przeciwko wszystkim spadkobiercom. W przypadku ustanowienia zarządcy masy majątkowej, kuratora spadku, zarządcy sukcesyjnego lub wykonawcy testamentu, do egzekucji z mienia pod ich pieczą konieczny jest tytuł egzekucyjny wystawiony przeciwko tym osobom.
Klauzula wykonalności - kluczowe aspekty
Sąd nadaje klauzulę wykonalności tytułowi egzekucyjnemu przeciwko wspólnikowi spółki jawnej, partnerskiej, komandytowej lub komandytowo-akcyjnej, ponoszącemu nieograniczoną odpowiedzialność za zobowiązania spółki, w sytuacji, gdy egzekucja przeciwko spółce okaże się bezskuteczna lub jest oczywiste, że będzie bezskuteczna. Wyjątkiem jest sytuacja, gdy osoba ta nie była już wspólnikiem w chwili wszczęcia postępowania przeciwko spółce.
Nadanie i odmowa nadania klauzuli wykonalności
Sąd odmawia nadania klauzuli wykonalności, gdy:
- Wniosek jest sprzeczny z prawem lub ma na celu obejście prawa.
- Okoliczności sprawy i treść tytułu egzekucyjnego wskazują, że roszczenie uległo przedawnieniu, chyba że wierzyciel przedstawi dowód przerwania biegu terminu przedawnienia. Sąd nie bada przedawnienia odsetek wymagalnych po powstaniu tytułu egzekucyjnego.
Postanowienie o nadaniu klauzuli wykonalności wskazuje tytuł egzekucyjny, a w razie potrzeby określa świadczenie podlegające egzekucji, zakres egzekucji oraz informuje, czy orzeczenie podlega wykonaniu jako prawomocne, czy jako natychmiast wykonalne. W przypadku świadczeń pieniężnych w walucie obcej, sąd nada klauzulę wykonalności ze wskazaniem komornikowi obowiązku przeliczenia kwoty na walutę polską według średniego kursu waluty ogłoszonego przez Narodowy Bank Polski na dzień sporządzenia planu podziału lub na dzień wypłaty.
Jeżeli wykonanie tytułu egzekucyjnego zależy od zdarzenia, które powinien udowodnić wierzyciel, sąd nada klauzulę wykonalności po przedstawieniu dowodu tego zdarzenia w formie dokumentu urzędowego lub prywatnego z podpisem urzędowo poświadczonym. Dotyczy to sytuacji, gdy wykonanie nie jest uzależnione od równoczesnego świadczenia wzajemnego, chyba że świadczenie dłużnika polega na oświadczeniu woli.
W przypadku obowiązku wypłaty wynagrodzenia zasądzonego w orzeczeniu przywracającym do pracy lub ustalonego w ugodzie, jeśli jest on uzależniony od podjęcia przez pracownika pracy, klauzulę wykonalności nadaje się po stwierdzeniu, że pracownik podjął pracę.
Tytułowi egzekucyjnemu wydanemu przeciwko osobie pozostającej w związku małżeńskim, sąd nada klauzulę wykonalności także przeciwko jej małżonkowi z ograniczeniem odpowiedzialności do majątku wspólnego, jeżeli wierzyciel wykaże dokumentem, że stwierdzona tytułem wierzytelność powstała z czynności prawnej dokonanej za zgodą małżonka dłużnika. Podobnie, jeśli wierzyciel wykaże, że wierzytelność powstała w związku z prowadzeniem przedsiębiorstwa, sąd nada klauzulę wykonalności przeciwko małżonkowi dłużnika z ograniczeniem odpowiedzialności do przedsiębiorstwa wchodzącego w skład majątku wspólnego.
Zawarcie umowy majątkowej małżeńskiej nie stanowi przeszkody do nadania klauzuli wykonalności i prowadzenia egzekucji do składników majątku, które należałyby do majątku wspólnego. Możliwa jest jednak obrona w drodze powództw przeciwegzekucyjnych, jeśli umowa majątkowa małżeńska była skuteczna wobec wierzyciela.
Pozbawienie wykonalności tytułu wykonawczego - powództwo przeciwegzekucyjne
Dłużnik może żądać pozbawienia tytułu wykonawczego wykonalności w całości lub części, albo jego ograniczenia, jeżeli:
- Kwestionuje zdarzenia, na których oparto wydanie klauzuli wykonalności, w szczególności istnienie obowiązku stwierdzonego tytułem egzekucyjnym niebędącym orzeczeniem sądu, lub przejście tego obowiązku mimo istnienia formalnego dokumentu.
- Po powstaniu tytułu egzekucyjnego nastąpiło zdarzenie, wskutek którego zobowiązanie wygasło lub nie może być egzekwowane. W przypadku tytułu sądowego, dłużnik może oprzeć powództwo także na zdarzeniach, które nastąpiły po zamknięciu rozprawy, na zarzucie spełnienia świadczenia (jeśli jego zgłoszenie było niedopuszczalne z mocy ustawy) lub na zarzucie potrącenia.
- Małżonek, przeciwko któremu nadano klauzulę wykonalności, wykaże, że egzekwowane świadczenie wierzycielowi nie należy się, przy czym przysługują mu zarzuty nie tylko z własnego prawa, ale także zarzuty, których jego małżonek wcześniej nie mógł podnieść.
Jeżeli podstawą egzekucji jest tytuł pochodzący od organu administracyjnego, do stwierdzenia wygaśnięcia lub niemożności egzekwowania zobowiązania powołany jest organ, od którego tytuł pochodzi.
Powództwa przeciwegzekucyjne wytacza się przed sąd rzeczowo właściwy, w którego okręgu prowadzi się egzekucję. Powództwo o pozbawienie wykonalności tytułu wykonawczego (art. 840 KPC) jest formą obrony merytorycznej przed egzekucją, gdy jej prowadzenie narusza prawa podmiotowe dłużnika. Należy je odróżnić od skargi na czynności komornika oraz zażalenia na nadanie klauzuli wykonalności.
Powództwo to podlega opłacie stosunkowej w wysokości 5% wartości przedmiotu sporu. Nie ma ściśle określonego terminu na jego wniesienie. Może być wytoczone po wszczęciu egzekucji komorniczej (właściwy jest sąd okręgu egzekucyjnego) lub przed jej wszczęciem (właściwość ogólna).
Powództwo jest instrumentem prawnym chroniącym dłużnika, który nie zgadza się z prowadzoną egzekucją. Pozbawienie tytułu wykonalności następuje na podstawie obiektywnych przesłanek określonych w art. 840 KPC, a nie subiektywnego przekonania dłużnika o niesprawiedliwości egzekucji. W postępowaniu przeciwegzekucyjnym nie bada się słuszności wyroku sądowego stanowiącego podstawę egzekucji.
Dłużnik może żądać pozbawienia tytułu wykonawczego wykonalności w całości lub części, albo jego ograniczenia, powołując się na art. 840 KPC. Może to dotyczyć sytuacji, gdy po powstaniu tytułu egzekucyjnego nastąpiło zdarzenie, wskutek którego wierzytelność wygasła lub nie może być egzekwowana, takie jak przedawnienie, wykonanie zobowiązania, odnowienie czy niemożliwość świadczenia.
W pozwie należy podnieść wszelkie zarzuty w sprawie, gdyż w przeciwnym razie dłużnik utraci prawo do powoływania nowych zarzutów w dalszym postępowaniu. Dłużnik może również wnieść o zabezpieczenie powództwa poprzez zawieszenie postępowania egzekucyjnego.
Powództwa przeciwegzekucyjne - art. 840 - 843 k.p.c. [kodeks postępowania egzekucyjnego].
tags: #ogranicza #wykonalnosc #tytulu #wykonawczego