Organ egzekucyjny jako płatnik podatku VAT

Komornik sądowy, wykonując czynności egzekucyjne, może zostać zobowiązany do pełnienia funkcji płatnika podatku od towarów i usług (VAT). Dotyczy to sytuacji, w których sprzedaż majątku dłużnika podlega opodatkowaniu tym podatkiem. W takim przypadku komornik jest odpowiedzialny za obliczenie, pobranie i odprowadzenie należnego podatku do właściwego urzędu skarbowego.

Zgodnie z art. 18 ustawy o podatku od towarów i usług, organy egzekucyjne oraz komornicy sądowi, wykonując czynności egzekucyjne, stają się płatnikami podatku od dostawy towarów będących własnością dłużnika, dokonywanej w trybie egzekucji. Jest to szczególna regulacja, mająca na celu zapewnienie wpływu należnego podatku do budżetu państwa, szczególnie w sytuacji, gdy dłużnik może być niesolidny w regulowaniu swoich zobowiązań podatkowych.

Obowiązki komornika jako płatnika VAT

Komornik sądowy, pełniąc funkcję płatnika VAT, ma obowiązek:

Ustalić, czy sprzedaż majątku dłużnika podlega opodatkowaniu podatkiem VAT. Kluczowe jest ustalenie statusu dłużnika jako podatnika VAT oraz charakteru sprzedawanego majątku.
Obliczyć należny podatek VAT.
Pobrać podatek VAT od nabywcy.
Wpłacić pobrany podatek do właściwego urzędu skarbowego w ustawowym terminie.
Wystawić fakturę VAT w imieniu dłużnika, dokumentującą sprzedaż.

W przypadku sprzedaży nieruchomości w drodze egzekucji, komornik musi ustalić, czy transakcja podlega opodatkowaniu. Jeśli tak, w protokole oszacowania nieruchomości powinien wskazać wartość nieruchomości z VAT i bez VAT. Informacje te muszą zostać również zawarte w obwieszczeniu o licytacji, precyzując, czy cena wywołania zawiera podatek VAT, czy jest ceną netto.

Schemat obowiązków komornika jako płatnika VAT

Wynagrodzenie dla komornika za terminowe wpłacenie podatku

Zgodnie z art. 28 §1 Ordynacji podatkowej, płatnikom i inkasentom przysługuje zryczałtowane wynagrodzenie z tytułu terminowego wpłacania podatków pobranych na rzecz budżetu państwa. Wynagrodzenie to ma charakter fakultatywny i stanowi 0,3% kwoty pobranego podatku, zgodnie z Rozporządzeniem Ministra Finansów z dnia 28 czerwca 2022 r. w sprawie wynagrodzenia płatnika i inkasenta.

Oznacza to, że komornik sądowy, który terminowo wpłaci pobrany podatek VAT do budżetu państwa, ma prawo do otrzymania wynagrodzenia w wysokości 0,3% tej kwoty. Wynagrodzenie to jest potrącane z kwoty podatku pobranego przez płatnika.

Potwierdza to interpretacja indywidualna, zgodnie z którą stanowisko komornika sądowego, oparte na prawie do wynagrodzenia za terminowe przekazanie podatku VAT, jest prawidłowe. Podobne stanowisko prezentuje Naczelny Sąd Administracyjny w wyrokach dotyczących tej kwestii.

Faktura VAT wystawiana przez komornika

Komornik sądowy, działając jako płatnik VAT, wystawia fakturę w imieniu dłużnika. Zgodnie z art. 106c ustawy o VAT, faktury dokumentujące dostawę towarów, z której tytułu na dłużniku ciąży obowiązek podatkowy, wystawiane są przez organy egzekucyjne lub komorników sądowych w imieniu i na rzecz dłużnika. Faktura taka zawiera dane komornika oraz dane dłużnika jako sprzedawcy.

Faktura jest wystawiana w trzech egzemplarzach: jeden dla nabywcy, jeden pozostaje w dokumentacji komornika, a trzeci jest przekazywany dłużnikowi. Sprzedaż towarów przez komornika w ramach egzekucji jest wykazywana przez dłużnika (podatnika VAT) w jego deklaracji podatkowej.

Przykładowy wzór faktury VAT wystawionej przez komornika

Kiedy komornik nie jest płatnikiem VAT?

Komornik sądowy nie jest zobowiązany do odprowadzania podatku VAT, jeśli sprzedaż majątku dłużnika nie podlega opodatkowaniu tym podatkiem lub jest od niego zwolniona. Kluczowe jest ustalenie, czy do rozliczenia podatku byłby zobowiązany sam dłużnik. Jeśli okoliczności wskazują na brak obowiązku podatkowego, komornik nie pełni funkcji płatnika VAT.

W przypadku sprzedaży nieruchomości, zastosowanie zwolnienia od podatku VAT jest możliwe, jeśli od pierwszego zasiedlenia minęło co najmniej 2 lata. Jednakże, aby zastosować zwolnienie, komornik musi posiadać odpowiednią wiedzę na temat nieruchomości, która często nie jest mu dostępna. W sytuacji braku możliwości uzyskania niezbędnych informacji od dłużnika, sprzedaż nieruchomości powinna zostać opodatkowana podatkiem VAT.

Komornicy bezprawnie doliczają VAT. POWIADOM NAS!

Niedopełnienie obowiązków przez komornika w zakresie ustalenia i rozliczenia podatku VAT może prowadzić do poważnych konsekwencji, takich jak skarga na czynności komornika, odpowiedzialność cywilna, dyscyplinarna, finansowa wobec Skarbu Państwa, a nawet karna skarbowa.

Podsumowując, organ egzekucyjny, w tym komornik sądowy, pełniąc funkcję płatnika podatku VAT w ramach sprzedaży egzekucyjnej, ma prawo do wynagrodzenia za terminowe wpłacenie podatku do budżetu państwa. Kluczowe jest prawidłowe ustalenie obowiązku podatkowego i rzetelne wykonanie wszystkich obowiązków związanych z poborem i odprowadzeniem VAT.