Postanowienie referendarza jako tytuł wykonawczy
Wykonywanie czynności w postępowaniu cywilnym w przypadkach wskazanych w ustawie jest domeną referendarza sądowego. W zakresie powierzonych mu czynności referendarz sądowy ma, zależnie od rodzaju podejmowanej czynności, prawa i obowiązki sądu albo przewodniczącego. Do jego kompetencji należy między innymi wydawanie postanowień w sądzie pierwszej instancji w przedmiocie dokonywania szczegółowego wyliczenia kosztów obciążających strony. Referendarz sądowy może również ustanawiać lub odmawiać ustanowienia adwokata lub radcy prawnego (pełnomocnika z urzędu dla strony).
Referendarz może podejmować szereg czynności związanych z formalnym biegiem postępowań. Między innymi może zawiadamiać wnoszącego pismo o bezskuteczności czynności w przypadku niewniesienia pisma za pośrednictwem systemu teleinformatycznego, wzywać stronę, pod rygorem zwrócenia pisma, do poprawienia, uzupełnienia lub opłacenia go w terminie tygodniowym, a także wyznaczać termin do poprawienia lub uzupełnienia pisma albo uiszczenia opłaty. W przypadku bezskutecznego upływu terminu, referendarz zarządza zwrot pisma stronie. Dotyczy to również sytuacji, gdy pismo zostało wniesione podlegające opłacie z naruszeniem wymogu wniesienia pisma wyłącznie za pośrednictwem systemu teleinformatycznego. Referendarz może również wzywać stronę do poprawienia lub uzupełnienia pisma procesowego, które powinno być wniesione na urzędowym formularzu, jeżeli nie zostało wniesione na takim formularzu lub nie może otrzymać prawidłowego biegu na skutek niezachowania innych warunków formalnych.
W przypadku pism procesowych wniesionych przez profesjonalnych pełnomocników (adwokata, radcę prawnego, rzecznika patentowego lub Prokuratorię Generalną Rzeczypospolitej Polskiej), które nie mogą otrzymać prawidłowego biegu wskutek niezachowania warunków formalnych, referendarz zarządza zwrot pisma bez wezwania do jego poprawienia lub uzupełnienia. Podobnie, w przypadku pisma wniesionego przez adwokata, radcę prawnego lub rzecznika patentowego, które nie zostało należycie opłacone, a podlega opłacie w wysokości stałej lub stosunkowej, referendarz zarządza zwrot bez wezwania o uiszczenie opłaty.
Referendarz sądowy jest również uprawniony do wzywania zobowiązanego do uiszczenia należnej opłaty w terminie tygodnia, jeżeli obowiązek uiszczenia lub uzupełnienia opłaty powstał z innych przyczyn niż wymienione w § 1 albo po wysłaniu odpisu pisma innym stronom. Wzywa również stronę do wniesienia zaliczki, aby w wyznaczonym terminie (nie dłuższym niż dwa tygodnie, a w pewnych sytuacjach miesiąc albo termin nie krótszy niż trzy miesiące) zapłaciła oznaczoną kwotę.
W sytuacjach, gdy miejsce pobytu strony nie jest znane, referendarz może ustanowić dla niej kuratora. W sprawach o roszczenia alimentacyjne, a także w sprawach o ustalenie pochodzenia dziecka i o związane z tym roszczenia, referendarz, przed ustanowieniem kuratora, przeprowadza stosowne dochodzenie w celu ustalenia miejsca zamieszkania lub pobytu pozwanego. Następnie może dokonać publicznego ogłoszenia o ustanowieniu kuratora w budynku sądowym i lokalu wójta (burmistrza, prezydenta miasta), a w sprawach o większej wadze, także w prasie. Skuteczność doręczenia postanowienia o ustanowieniu kuratora dla nieobecnego może być uzależniona od upływu oznaczonego terminu od chwili wywieszenia obwieszczenia w budynku sądowym.
Referendarz sądowy prowadzi również spotkania informacyjne dotyczące polubownych metod rozwiązywania sporów. Może stwierdzać prawomocność orzeczenia na wniosek strony w sądzie pierwszej instancji, a dopóki akta sprawy znajdują się w sądzie drugiej instancji - w tym sądzie.
Do zadań referendarza należy także wykonywanie czynności związanych z nadawaniem biegu apelacji i zażaleniom. Obejmuje to wzywanie o braki formalne, odrzucanie apelacji lub zażaleń spóźnionych, nieopłaconych lub z innych przyczyn niedopuszczalnych, a także braków, których strona nie usunęła w wyznaczonym terminie. Dotyczy to zarówno zażaleń do sądu drugiej instancji, jak i zażaleń do innego składu sądu pierwszej instancji.
Referendarz wydaje postanowienie o stwierdzeniu zasadności skargi na orzeczenie lub zarządzenie referendarza sądowego i w miarę potrzeby wydaje ponowne orzeczenie. W przypadku, gdy referendarz uzna, że skarga na orzeczenie lub zarządzenie referendarza podlega odrzuceniu, przedstawia sprawę sądowi.
W postępowaniu nakazowym i upominawczym, z wyjątkiem prowadzenia rozprawy, referendarz wykonuje szereg czynności. Należą do nich: zawieszenie postępowania, umorzenie postępowania zawieszonego lub na skutek cofnięcia pozwu, uznanie za niedopuszczalne cofnięcia pozwu, odrzucenie pozwu, stwierdzenie niewłaściwości i przekazanie sprawy sądowi właściwemu, wydanie nakazu zapłaty w postępowaniu nakazowym, ograniczenie zabezpieczenia nakazu zapłaty w postępowaniu nakazowym na wniosek pozwanego, wstrzymanie wykonania nakazu zapłaty w postępowaniu nakazowym na wniosek pozwanego w razie wniesienia zarzutów od nakazu zapłaty. Referendarz wykonuje również czynności związane z nadawaniem biegu zarzutom od nakazu zapłaty, wydaje nakaz zapłaty w postępowaniu upominawczym, wykonuje czynności związane z nadawaniem biegu sprzeciwowi od nakazu zapłaty, wydaje z urzędu postanowienie o sprostowaniu nakazu zapłaty lub postanowienia wydanego przez referendarza sądowego, wydaje na wniosek strony uzupełniający nakaz zapłaty lub postanowienie, a także rozstrzyga postanowieniem wątpliwości co do treści nakazu zapłaty lub postanowienia wydanego przez referendarza sądowego.
Referendarz sądowy wydaje również europejski nakaz zapłaty w europejskim postępowaniu nakazowym, a także zarządzenia w europejskim postępowaniu nakazowym oraz w europejskim postępowaniu w sprawie drobnych roszczeń.
W sprawach z zakresu prawa spadkowego, z wyłączeniem prowadzenia rozprawy, referendarz wykonuje czynności takie jak zabezpieczenie spadku oraz przesłuchanie świadków testamentu ustnego. Wykonuje również czynności w sprawach depozytowych, z wyłączeniem spraw o stwierdzenie likwidacji niepodjętego depozytu.
Referendarz sądowy pełni funkcję sędziego-komisarza w postępowaniu upadłościowym i restrukturyzacyjnym, z pewnymi wyłączeniami. Do jego zadań należy dokonywanie obwieszczenia o prawomocności orzeczenia wymaganego na podstawie przepisów ustawy w postępowaniu upadłościowym, dokonywanie sprostowania niedokładności, błędów pisarskich albo rachunkowych lub innych oczywistych omyłek na zatwierdzonej liście wierzytelności, a także w postępowaniu restrukturyzacyjnym w zatwierdzonym spisie wierzytelności oraz spisie wierzytelności spornych. Dotyczy to również dokonywania obwieszczenia o prawomocności orzeczenia w postępowaniu restrukturyzacyjnym.
W postępowaniach dotyczących rejestrów i ewidencji prowadzonych przez sądy, referendarz wykonuje szereg czynności, z wyjątkiem przygotowania i prowadzenia rozprawy, odmowy wpisu partii politycznej do ewidencji, wykreślenia wpisu partii politycznej z ewidencji oraz zawieszenia wydawania dziennika lub czasopisma. Do jego kompetencji należy wydawanie postanowienia o przyjęciu dokumentów do akt rejestrowych, sprostowanie z urzędu wpisu, jeżeli okaże się, że w Rejestrze znajduje się wpis zawierający oczywiste błędy lub niezgodności z treścią postanowienia sądu. Referendarz może również wykreślać z urzędu zamieszczone w Rejestrze dane niedopuszczalne ze względu na obowiązujące przepisy prawa, po wysłuchaniu zainteresowanych osób na posiedzeniu lub po wezwaniu do złożenia oświadczenia pisemnego. Dotyczy to także danych niedopuszczalnych w zakresie wpisów dotyczących dokumentów złożonych do repozytorium dokumentów finansowych albo stwierdzania niedopuszczalności złożenia dokumentów do repozytorium dokumentów finansowych wraz z jednoczesnym zarządzeniem usunięcia dokumentów z repozytorium.
Referendarz wszczyna postępowanie przymuszające, w przypadku stwierdzenia, że wniosek o wpis do Rejestru lub dokumenty, których złożenie jest obowiązkowe, nie zostały złożone pomimo upływu terminu, wraz z wezwaniem obowiązanych do ich złożenia oraz wyznaczeniem dodatkowego 7-dniowego terminu. W uzasadnionych przypadkach, w razie stwierdzenia, że osoba prawna nie posiada organu uprawnionego do reprezentowania lub w składzie tego organu zachodzą braki uniemożliwiające jej działanie, referendarz wszczyna postępowanie przymuszające, wzywając obowiązanych do powołania lub wyboru tego organu do wykazania, że organ został powołany lub wybrany albo że braki w jego składzie zostały usunięte, oraz wyznaczając odpowiedni termin. Może również nakładać grzywny na obowiązanych.
Najczęściej spory pomiędzy partnerami biznesowymi dotyczą rozliczeń finansowych. Jeżeli, w przypadku sporu, nie uda się dojść z kontrahentem do porozumienia i chcesz skierować sprawę do komornika, to wcześniej musisz uzyskać tytuł wykonawczy. Musisz mieć tytuł wykonawczy, żeby skierować sprawę do komornika. Pamiętaj, że nie musisz składać wniosku o nadanie klauzuli wykonalności, jeśli sąd wydał nakaz zapłaty w elektronicznym postępowaniu upominawczym. Jeśli tytuł egzekucyjny został wydany przez sąd to klauzulę wykonalności nadaje sąd pierwszej instancji, w którym sprawa się toczyła lub toczy. Sąd drugiej instancji nadaje klauzulę wykonalności, dopóki akta sprawy znajdują się w tym sądzie. Od tej ostatniej zasady jest kilka wyjątków. Jeżeli do wniosku nie dołączysz tytułu egzekucyjnego to sąd wezwie Cię, żebyś to zrobił.
Postanowienie o nadaniu klauzuli wykonalności wymienia także tytuł egzekucyjny, a w razie potrzeby oznacza świadczenie podlegające egzekucji i zakres egzekucji oraz wskazuje czy orzeczenie podlega wykonaniu jako prawomocne, czy jako natychmiast wykonalne. Po ogłoszeniu (wydaniu, jeżeli ogłoszenia nie było) postanowienia o nadaniu klauzuli wykonalności umieszcza się klauzulę wykonalności na tytule egzekucyjnym. Postanowienie o nadaniu klauzuli wykonalności łączy się trwale z tytułem egzekucyjnym. Jeżeli na tytule egzekucyjnym nie można zapisać klauzuli wykonalności z powodu braku miejsca, klauzulę zamieszcza się na karcie trwale połączonej z tytułem egzekucyjnym, z tym, że początek tekstu klauzuli powinien być umieszczony na tytule egzekucyjnym. Treść klauzuli wykonalności zwykle brzmi: „W imieniu Rzeczypospolitej Polskiej, dnia ... 20... r. Sąd ... w ... / Referendarz sądowy w Sądzie ... w ... stwierdza, że niniejszy tytuł uprawnia do egzekucji w całości / w zakresie ... Tytuł wykonawczy wydany na podstawie pierwszego wniosku otrzymasz bez opłaty kancelaryjnej. W niektórych przypadkach sąd pobiera opłatę stałą 50 zł za nadanie klauzuli wykonalności. Na postanowienie sądu co do nadania klauzuli wykonalności przysługuje zażalenie.
W razie potrzeby prowadzenia egzekucji na rzecz kilku osób lub przeciwko kilku osobom albo z kilku składowych części majątku tego samego dłużnika, sąd oprócz pierwszego tytułu wykonawczego może wydawać kolejne tytuły, w których oznaczy w jakim konkretnym celu zostały one wydane. Najczęściej z taką sytuacją mamy do czynienia, gdy zwrot długu został zasądzony od kilku osób solidarnie. Ponowne wydanie tytułu wykonawczego zamiast utraconego może nastąpić jedynie na mocy postanowienia sądu wydanego po przeprowadzeniu rozprawy.
W przypadku, gdy uprawnienie lub obowiązek po powstaniu tytułu egzekucyjnego lub w toku sprawy przed wydaniem tytułu przeszły na inną osobę, sąd nadaje klauzulę wykonalności na rzecz lub przeciwko tej osobie, gdy przejście to będzie wykazane dokumentem urzędowym lub prywatnym z podpisem urzędowo poświadczonym. Zasada ta ma jednak wyjątki. Sąd odmawia nadania klauzuli wykonalności, jeżeli wszczęcie lub dalsze prowadzenie egzekucji możliwe jest na zasadach przewidzianych w przepisach dotyczących egzekucji. W przypadku, gdy wniosek nie był sformułowany do końca precyzyjnie, ale wprost stwierdzał zamiar zabezpieczenia wierzytelności przez obciążenie nieruchomości hipoteką przymusową, zastosowanie znajduje przepis stanowiący, iż wierzyciel, którego wierzytelność jest stwierdzona tytułem wykonawczym, może na podstawie tego tytułu uzyskać hipotekę na wszystkich nieruchomościach dłużnika (hipoteka przymusowa). Obciążenie nieruchomości hipoteką nie jest prowadzeniem egzekucji, co oznacza, że przepis o odmowie nadania klauzuli wykonalności w takich przypadkach nie znajduje zastosowania. Tym samym brak jest podstaw do odmowy nadania klauzuli wykonalności, jeżeli przejście uprawnienia zostało wykazane w przewidzianej prawem formie.
W wyniku nadania klauzuli wykonalności wnioskodawca może dysponować dwoma tytułami wykonawczymi, prowadząc egzekucję na podstawie tytułu wystawionego na rzecz pierwotnego wierzyciela. W takiej sytuacji znajduje zastosowanie przepis stanowiący, że w razie potrzeby prowadzenia egzekucji na rzecz kilku osób lub przeciwko kilku osobom albo z kilku składowych części majątku tego samego dłużnika, sąd oprócz pierwszego tytułu wykonawczego może wydawać dalsze tytuły, oznaczając cel, do którego mają służyć, i ich liczbę porządkową. Przepis ten stanowi podstawę wydawania tytułów celem wpisu hipoteki przymusowej. Wydanie dalszego tytułu może nastąpić na rzecz następcy pierwotnego wierzyciela, który uzyskuje zawartą w dalszym tytule klauzulę wykonalności na podstawie przepisów dotyczących przejścia uprawnień.
W przypadkach, gdy tytułem egzekucyjnym nie jest orzeczenie sądu albo referendarza sądowego, sąd drugiej instancji, uwzględniając zażalenie wierzyciela na postanowienie o odmowie nadania klauzuli wykonalności, uchyla zaskarżone postanowienie i przekazuje wniosek do ponownego rozpoznania, jeżeli zachodzą podstawy do nadania klauzuli wykonalności.
Pozew cywilny wyjaśniony krok po kroku | Proces postępowania cywilnego
Tabela: Przykładowe czynności referendarza sądowego
| Czynność | Podstawa prawna (przykładowa) |
|---|---|
| Wydawanie postanowień w przedmiocie kosztów | art. 130[5] k.p.c. |
| Ustanawianie lub odmawianie ustanowienia pełnomocnika z urzędu | art. 130[5] k.p.c. |
| Wzywanie do uzupełnienia braków pisma | art. 130[5] k.p.c. |
| Zarządzanie zwrotu pisma | art. 130[5] k.p.c. |
| Stwierdzanie prawomocności orzeczenia | art. 364 § 2 k.p.c. |
| Wydawanie nakazu zapłaty w postępowaniu nakazowym | art. 480 § 1 k.p.c. |
| Wydawanie europejskiego nakazu zapłaty | art. 505[40] § 1 k.p.c. |
tags: #postanowienie #referendarza #jako #tytul #wykonawczy