Ustanowienie hipoteki na nieruchomości to jedno z najskuteczniejszych zabezpieczeń wierzytelności. Hipoteka obciąża nieruchomość niezależnie od tego, kto jest jej aktualnym właścicielem, co stanowi dużą korzyść dla wierzyciela. W przypadku braku spłaty należności, wierzyciel hipoteczny jest uprzywilejowany w stosunku do innych wierzycieli dłużnika.
Hipoteka może być ustanowiona na nieruchomości, spółdzielczym własnościowym prawie do lokalu, prawie użytkowania wieczystego, a także na wierzytelności zabezpieczonej hipoteką. Wyróżniamy dwie podstawowe formy hipoteki: umowną i przymusową.
Hipoteka umowna powstaje na podstawie umowy między właścicielem nieruchomości a wierzycielem. Wymaga zgody właściciela obciążanej nieruchomości.
Hipoteka przymusowa powstaje bez zgody właściciela nieruchomości, a nawet wbrew jego woli. Jest ona ustanawiana na mocy orzeczenia sądu, postanowienia prokuratora, decyzji administracyjnej lub innego dokumentu wskazanego w przepisach prawa. W praktyce hipoteka przymusowa jest często ustanawiana na podstawie postanowienia o zabezpieczeniu roszczenia, które stanowi tytuł wykonawczy.
Kluczową różnicą między hipoteką umowną a przymusową jest zgoda dłużnika. W przypadku hipoteki umownej jest ona niezbędna, podczas gdy przy hipotece przymusowej nie jest wymagana.

O wpisanie hipoteki przymusowej może wystąpić każdy wierzyciel, którego wierzytelność została stwierdzona tytułem wykonawczym. Tytułem wykonawczym może być m.in. prawomocny wyrok sądu, nakaz zapłaty zaopatrzony w klauzulę wykonalności, czy postanowienie sądu o udzieleniu zabezpieczenia. W praktyce wierzycielami występującymi o ustanowienie hipoteki przymusowej mogą być banki, osoby fizyczne, przedsiębiorstwa, Skarb Państwa czy gminy.
Hipoteka przymusowa może zabezpieczać różnorodne wierzytelności, nie tylko kredyty i pożyczki, ale również niezapłacone składki ZUS czy należności podatkowe.
Procedura ustanowienia hipoteki przymusowej obejmuje kilka kroków:
Ważne jest, aby przed złożeniem wniosku o wpis hipoteki przymusowej sprawdzić księgę wieczystą nieruchomości. Jeśli zostały już wpisane inne hipoteki, które mają pierwszeństwo w zaspokojeniu, ustanowienie kolejnej hipoteki może okazać się nieopłacalne.

Samo zamieszczenie wzmianki o wniosku o wpis hipoteki w księdze wieczystej ma znaczenie. Działa ona odstraszająco dla potencjalnego nabywcy nieruchomości, ponieważ utrudnia uzyskanie pewności co do faktycznego obciążenia.
Co istotne, jeśli nieruchomość zostanie sprzedana po uczynieniu wzmianki, ale przed faktycznym wpisem hipoteki, hipoteka i tak zostanie wpisana na rzecz wierzyciela. Sąd wieczystoksięgowy bierze pod uwagę stan z chwili złożenia wniosku o wpis, a nie z chwili dokonywania wpisu.
Aby zminimalizować ryzyko, że dłużnik sprzeda nieruchomość innemu podmiotowi zanim hipoteka zostanie wpisana, notariusz powinien niezwłocznie po sporządzeniu aktu notarialnego złożyć wniosek o wpis elektronicznie. Wniosek o wpis hipoteki wszczyna postępowanie sądowe i nie może zostać cofnięty przez dłużnika bez zgody wierzyciela.
Nieruchomość obciążona hipoteką przymusową może zostać sprzedana w drodze licytacji komorniczej. Z chwilą uprawomocnienia się postanowienia o przysądzeniu własności, wygasają wszelkie prawa i skutki ujawnienia praw obciążających nieruchomość. Prawomocne postanowienie o przysądzeniu własności wraz z planem podziału sumy uzyskanej z egzekucji jest tytułem do wykreślenia w księdze wieczystej wszelkich praw, które według planu podziału wygasły.
Zakup nieruchomości ze wzmianką o hipotece przymusowej na licytacji komorniczej jest bezpieczny pod warunkiem analizy umowy kupna-sprzedaży przez prawnika specjalizującego się w nieruchomościach.
Hipoteka przymusowa wygasa w momencie całkowitej spłaty zadłużenia, które obejmuje nie tylko należność główną, ale również odsetki i dodatkowe koszty. Samo wygaśnięcie hipoteki nie oznacza jej automatycznego wykreślenia z księgi wieczystej - konieczne jest złożenie odrębnego wniosku.
W przypadku zobowiązań podatkowych zabezpieczonych hipoteką przymusową, zgodnie z Ordynacją podatkową, się one nie przedawniają. Jednakże, ze względu na stanowisko Trybunału Konstytucyjnego, przyjmuje się, że zobowiązania te powinny ulegać przedawnieniu.
Aby wykreślić hipotekę przymusową, po spłaceniu zobowiązania, należy:
Wpis hipoteki przymusowej jest ważny wstecznie od daty złożenia wniosku o ten wpis. Nabywca nieruchomości, który nie sprawdził stanu prawnego księgi wieczystej, nie może powoływać się na brak wpisu w chwili zakupu, mimo istnienia wzmianki o wniosku dotyczącym hipoteki.


tags: #splacona #wierzytelnosc #po #wpisaniu #wzmianki #o