Spółka cywilna jako wierzyciel w księdze wieczystej
Spółka cywilna jest umową zobowiązaniową między wspólnikami, mającą na celu wspólne prowadzenie działalności gospodarczej. Nie stanowi odrębnego podmiotu prawnego, a zatem stronami wszelkich umów, postępowań sądowych czy adresatami decyzji są osobiście wszyscy wspólnicy. W przypadku spółki cywilnej, która nie posiada podmiotowości prawnej, nie może ona samodzielnie być stroną umów ani zaciągać zobowiązań. Stronami czynności prawnych są wszyscy wspólnicy łącznie.
Gdy spółka cywilna nie spłaca zaciągniętych zobowiązań, odpowiedzialność za te długi ponoszą bezpośrednio wszyscy wspólnicy. Wierzyciele mogą pozwać wspólników i prowadzić egzekucję przeciwko nim. Odpowiedzialność ta jest nieograniczona, zarówno co do wysokości, jak i rodzaju zobowiązań. Co więcej, odpowiedzialność wspólnika za zobowiązania spółki cywilnej jest zasadniczo nieograniczona w czasie. Oznacza to, że wspólnik nadal odpowiada solidarnie z pozostałymi za długi powstałe w czasie jego uczestnictwa w spółce, nawet po jej rozwiązaniu lub jego wystąpieniu.
Kwestia odpowiedzialności nowego wspólnika przystępującego do spółki po jej założeniu za zobowiązania powstałe przed jego przystąpieniem była przedmiotem sporów. Obecnie sądy przyjmują stanowisko, że nowy wspólnik odpowiada wobec wierzycieli za długi powstałe przed jego dołączeniem do spółki. Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 28 października 2003 r. (I CK 201/02) wskazał, że wspólnik przystępujący później odpowiada na zewnątrz solidarnie z pozostałymi, ponieważ ustawa nie różnicuje ich odpowiedzialności ze względu na moment powstania długu. Różnice w odpowiedzialności mogą pojawić się jedynie przy rozliczeniach wewnętrznych między wspólnikami.
Za zobowiązania zaciągnięte przez spółkę cywilną wspólnicy odpowiadają całym swoim majątkiem, w tym prywatnym. Wierzyciel nie jest ograniczony do egzekucji z majątku wspólnego wspólników (tzw. majątku spółki cywilnej), ale może prowadzić egzekucję z całego majątku wspólnika - zarówno majątku wspólnego, jak i prywatnego. Sytuacja ta jest analogiczna do działalności jednoosobowego przedsiębiorcy.
Odpowiedzialność wspólników jest solidarna, co oznacza, że wierzyciel może dochodzić całości lub części świadczenia od wszystkich dłużników łącznie, od kilku z nich lub od każdego z osobna. Zaspokojenie wierzyciela przez któregokolwiek z dłużników zwalnia pozostałych. Wierzyciel ma wybór, czy pozwać wszystkich wspólników, czy tylko niektórych. Zawsze jednak zaleca się pozywanie wszystkich wspólników, ponieważ do egzekucji z majątku wspólnego wspólników spółki cywilnej konieczny jest tytuł egzekucyjny wydany przeciwko wszystkim wspólnikom (art. 778 Kodeksu postępowania cywilnego). Pozwanie tylko niektórych wspólników ogranicza możliwość egzekucji do ich majątków prywatnych.
Kiedy spółka cywilna działa jako wierzyciel, stronami czynności prawnych i postępowań sądowych są wszyscy jej wspólnicy. W przeciwieństwie do sytuacji zadłużenia, po stronie wspólników jako wierzycieli nie występuje solidarność. Wynika to z faktu, że majątek spółki cywilnej stanowi współwłasność łączną, bezudziałową wszystkich wspólników.
Jeśli spółka cywilna pozywa swojego dłużnika, stroną postępowania sądowego jako powód występują wszyscy wspólnicy. W takiej sytuacji zachodzi obligatoryjne współuczestnictwo materialne po stronie powodowej. Sąd Najwyższy w uchwale z dnia 9 lutego 2011 r. (III CZP 130/10) wyjaśnił, że wspólnik spółki cywilnej nie jest legitymowany do dochodzenia wierzytelności wchodzącej w skład majątku wspólnego wspólników tej spółki. Cała kwota może być zasądzona tylko na rzecz wszystkich wspólników. Dopiero po rozwiązaniu spółki cywilnej wspólnik uzyskuje samodzielną legitymację do dochodzenia przypadającej mu części wierzytelności.
Żądanie pozwu o zapłatę od dłużnika spółki cywilnej powinno uwzględniać solidarność dłużników i wskazywać wszystkich wspólników jako wierzycieli. Przykładowo: „wnoszę o zasądzenie solidarnie od Kazimierza Kowalskiego i Zbigniewa Nowaka prowadzących działalność gospodarczą w formie spółki cywilnej pod nazwą Kazimierz Kowalski i Zbigniew Nowak s.c. w Warszawie na rzecz Jana Kowalskiego i Jana Nowaka, prowadzących działalność gospodarczą w formie spółki cywilnej pod nazwą Jan Kowalski, Jan Nowak s.c. w Krakowie kwoty 10.000,00 złotych wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie w transakcjach handlowych liczonych od tej kwoty od dnia 1 stycznia 2019r. do dnia zapłaty”.
Spółka cywilna nie posiada własnej firmy w rozumieniu przepisów prawa cywilnego. Pod firmą działają poszczególni przedsiębiorcy będący wspólnikami tej spółki. Prawidłowe oznaczenie spółki cywilnej powinno uwzględniać firmy wszystkich wspólników z dodatkiem wskazującym na działanie w formie spółki cywilnej.
Spółka cywilna jako podatnik VAT.
Postępowanie wieczystoksięgowe dotyczące wpisu hipoteki przymusowej nie jest sposobem egzekucji, lecz środkiem zabezpieczenia interesów fiskalnych. Wierzyciel może uzyskać hipotekę przymusową obciążającą nieruchomość będącą majątkiem wspólnym małżonków jedynie na podstawie tytułu skierowanego przeciwko wszystkim uprawnionym do przedmiotu hipoteki. Wspólnicy spółki cywilnej odpowiadają całym swoim majątkiem solidarnie ze spółką i pozostałymi wspólnikami za zaległości podatkowe spółki. Wierzyciel może wszcząć egzekucję z całego majątku wspólnika - zarówno majątku wspólnego, jak i prywatnego.
Sąd Najwyższy w uchwale z dnia 10 czerwca 2011 r. (sygn. akt III CZP 135/10) uznał, że jeśli majątek wspólników spółki cywilnej obejmuje nieruchomość, wystarczającą podstawą do wykreślenia z księgi wieczystej wspólnika, który wypowiedział swój udział w spółce, jest jego oświadczenie złożone w formie pisemnej z podpisem poświadczonym notarialnie. Forma aktu notarialnego nie jest konieczna. Sąd Najwyższy rozważał, czy w takiej sytuacji należy stosować przepisy przewidujące formę notarialną dla przeniesienia własności nieruchomości. Odrzucono jednak pogląd o konieczności formy aktu notarialnego, powołując się na art. 77 § 3 Kodeksu cywilnego, zgodnie z którym odstąpienie od umowy lub jej wypowiedzenie powinno być stwierdzone pismem. Formę pisemną z podpisem poświadczonym notarialnie narzuca art. 31 ust. 1 ustawy o księgach wieczystych i hipotece, co jest niezbędne do wpisu w księdze wieczystej.
Wspólny majątek wspólników spółki cywilnej obejmuje wszystko, co wspólnicy wnieśli jako wkłady. Posiadając tytuł egzekucyjny, wierzyciel ma możliwość prowadzenia egzekucji z majątku wypracowanego przez wspólników oraz z poszczególnych majątków każdego ze wspólników spółki cywilnej, zgodnie z art. 864 Kodeksu cywilnego.
Spółka cywilna - podstawowe zagadnienia
tags: #spolka #cywilna #jako #wierzyciel #ksiega #wieczysta