System egzekucyjny GIFów w handlu elektronicznym: teoria, praktyka i kierunki informatyzacji egzekucji w administracji
W poprzednich wpisach z naszego cyklu przedstawiliśmy już wpływ nowych technologii na postępowania podatkowe i sądownictwo. Za obszar, który podlega obecnie intensywnej informatyzacji można uznać również postępowanie egzekucyjne. W ramach niniejszego wpisu przedstawimy planowane i wprowadzane już zmiany w ramach automatyzacji egzekucji zaległości podatkowych.
Geneza i cele informatyzacji egzekucji zaległości podatkowych
Pierwsze kroki związane z informatyzacją i automatyzacją egzekucji zaległości podatkowych zostały podjęte przez Ministerstwo Finansów już w 2019 r. w ramach tzw. projektu REALIT’y (Reforma Egzekucji Administracyjnej - Legislacja, Informatyzacja, Transformacja).
Projekt zakłada przede wszystkim zastąpienie używanego od 2002 r. EGAPOLTAX z założenia miał być systemem, który usprawni działania związane z prowadzeniem postępowań egzekucyjnych, jednak nadal wymaga on dużego zaangażowania ze strony pracowników organów egzekucyjnych.
Automatyzację zapytań kierowanych w związku z poszukiwaniem majątku zobowiązanego do wewnętrznych i zewnętrznych baz danych prowadzonych w ramach innych systemów informatycznych ma przynosić nowy system. W ocenie Ministerstwa Finansów wprowadzenie zautomatyzowanego systemu ma skutkować przede wszystkim usprawnieniem zarządzania zaległościami podatkowymi i zwiększeniem efektywności działań, które dotychczas były podejmowane samodzielnie przez urzędników.
Elektroniczna egzekucja rachunku bankowego - w jakim stopniu nastąpi automatyzacja?
Na ten moment Ministerstwo Finansów nie wskazało jeszcze, jak dokładnie w praktyce miałoby funkcjonować takie automatyczne blokowanie środków na rachunku bankowym. Nie wiemy, czy między „znalezieniem” środków na rachunku bankowym podatnika przez algorytm a ich zablokowaniem nastąpi weryfikacja tych czynności przez urzędników, czy też ewentualna weryfikacja miałaby już następować wtórnie, tj. kiedy podatnik nie będzie już mógł korzystać z tych środków.
W kolejnych wpisach w ramach niniejszego cyklu opiszemy szerzej przypadki nieudanych prób wprowadzania algorytmów w zakresie dystrybucji i egzekucji środków publicznych. W pierwszej kolejności przedstawimy skutki działania australijskiego systemu Robodebt, który wygenerował blisko 470 tys. błędnych wezwań do zapłaty i automatycznych blokad na kontach osób, które korzystały ze środków publicznych. Następnie, przedstawimy również skutki stosowania przez holenderskie organy administracyjne samouczącego się algorytmu, który miał wykrywać potencjalne nieprawidłowości w zakresie wykorzystania środków publicznych.
Definicje i kontekst: czym jest handel elektroniczny?
Informacja o wynikach kontroli NIK, Egzekwowanie zaległości podatkowych, nr ewid. Handel elektroniczny, czyli e-commerce, to po prostu sprzedaż i zakup produktów lub usług przez internet - od pierwszego kliknięcia w reklamę aż po dostawę do drzwi klienta.
W praktyce e-handel obejmuje wszystko: sklepy internetowe, platformy marketplace, aplikacje mobilne, social commerce czy płatności online, które umożliwiają szybkie i wygodne e-zakupy.
Podstawy definicyjne i zakres
Najprościej mówiąc, handel elektroniczny (e-handel) to proces kupowania i sprzedawania towarów lub usług z wykorzystaniem internetu. Obejmuje on zamówienie, płatność, potwierdzenie transakcji oraz dostawę - część etapów może odbywać się online, a część offline.
Handel elektroniczny to nie jeden model biznesowy, ale cała rodzina rozwiązań. Subskrypcje i abonamenty - stała opłata za dostęp do produktu lub usługi - to jeden z modeli funkcjonujących w e-commerce. Bezpieczeństwo to fundament zaufania w świecie e-commerce, a korzystanie z wiarygodnych operatorów płatności jest kluczowe dla bezpiecznych transakcji.
Jak działa e-commerce w praktyce?
Dla wielu osób e-zakupy stały się codziennością - kupujemy online ubrania, elektronikę, kosmetyki, bilety, jedzenie, a nawet usługi finansowe. Klient wybiera produkt w sklepie online, dodaje go do koszyka, wybiera dostawę i metodę płatności, a następnie finalizuje zamówienie. W praktyce e-handel pomaga w integracji różnych kanałów sprzedaży - omnichannel - łącząc sklep stacjonarny z kanałem online.
W praktyce handel elektroniczny obejmuje zarówno sklepy internetowe, jak i marketplace’y oraz aplikacje. Globalny rynek e-commerce rośnie od lat, a prognozy wskazują na dalszy wzrost udziału sprzedaży online w handlu detalicznym. W Polsce pandemia przyspieszyła rozwój e-handlu, a w kolejnych latach obserwujemy stabilizację na wysokim poziomie - według szacunków wartość polskiego e-handlu w 2023 roku wyniosła ok. 131 mld zł, a do 2028 roku może sięgać wyżej.
Elektroniczna egzekucja - kształt prawny i praktyczny zakres
Kiedy wejdzie w życie elektroniczna egzekucja rachunku bankowego? Już niedługo zasady zajmowania przez komorników sądowych kont bankowych dłużników ulegną poważnej zmianie, a wszystko za sprawą noweli procedury cywilnej, która wprowadziła elektroniczną egzekucję z rachunku bankowego. Nowe przepisy obowiązywać będą od 8 września 2016 roku. Głównym celem wprowadzenia nowych przepisów jest dostosowanie całego postępowania cywilnego do nowych technologii.
Procedura egzekucyjna została przeniesiona w dużej części do „rzeczywistości wirtualnej”. Cały proces elektronicznego zajęcia rachunku bankowego dłużnika odbywać się będzie za pomocą systemu teleinformatycznego. System ten ma umożliwić lepszą komunikację i sprawniejsze prowadzenie postępowania egzekucyjnego oraz przyspieszyć zajmowanie rachunków bankowych dłużników. Jednak aby komornik mógł dokonać zajęcia konta przez Internet, zarówno on, jak i banki, będą musieli założyć konta w specjalnie przygotowanym systemie teleinformatycznym.
Przekazywanie zatem tytułów wykonawczych oraz wniosków o wszczęcie egzekucji administracyjnej oraz innych dokumentów obecnie odbywa się tradycyjnie za pośrednictwem operatora pocztowego lub elektronicznie poprzez E-PUAP. Od 1 lipca 2021 r. te rozwiązania miały zostać co do zasady zastąpione przez możliwość korzystania z dedykowanego systemu teleinformatycznego prowadzonego przez Krajową Administrację Skarbową.
Wprowadzenie systemu teleinformatycznego ma na celu skrócenie czasu przekazywania tytułu wykonawczego do organu egzekucji, zintegrowanie z systemem obsługującym organ egzekucji i zapewnienie wysokiego poziomu bezpieczeństwa danych. Nowelizacje ustaw dotyczących egzekucji administracyjnej mają uprościć i przyspieszyć postępowania, a także umożliwić elektroniczne doręczanie dokumentów.
Rola danych, bezpieczeństwa i archiwizacji
Przetwarzanie danych w systemie informatycznym ma na celu poprawę poufności, integralności i dostępności danych osobowych stron toczącego się postępowania. Elektronizacja ma również znaczenie dla archiwizacji dokumentów, zarówno po stronie wierzycieli, jak i organu egzekucyjnego. Zmiany mają zatem wpływ na efektywność, szybkość i bezpieczeństwo całego procesu egzekucyjnego w Polsce.
Różnice między egzekucją administracyjną a cywilną
W obiegu prawnym funkcjonuje pojęcie egzekucji zarówno administracyjnej, jak i definiowanej przez Kodeks postępowania cywilnego. Najważniejsza różnica polega na tym, że organ egzekucyjny w k.p.c. tworzy stosunek prawny inny niż w administracji. W zakresie postępowania egzekucyjnego chodzi o zaspokojenie wierzyciela, na przykład innej osoby fizycznej czy przedsiębiorcy. W egzekucji administracyjnej obowiązki są upaństwowione, a narzędzia egzekucyjne różnią się od tych w postępowaniu cywilnym.
Wyjątkiem jest grzywna, która ma charakter finansowy i służy przymuszeniu do wykonania określonego obowiązku. Grzywna może być nałożona po doręczeniu odpisu tytułu wykonawczego oraz postanowienia o nałożeniu grzywny i może być wielokrotnie stosowana, dopóki roszczenie nie zostanie spełnione, ale zazwyczaj nie przekracza określonych limitów.
Skarga na czynności egzekucyjne i inne instytucje ochrony
Skarga na czynności egzekucyjne to instytucja prawa zawarta w art. 54 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Jest to podstawowe prawo zobowiązanego do obrony własnych interesów. Skargę wnosi się do organu egzekucyjnego w terminie nie dłuższym niż siedem dni od dnia doręczenia odpisu dokumentu stanowiącego podstawę do dokonania czynności egzekucyjnej. Organ może skargę oddalić lub uwzględnić ją w całości lub części, a w przypadku uwzględnienia - uchylić zaskarżoną czynność egzekucyjną lub usunąć wadę czynności.
W praktyce różnice między egzekucją administracyjną a cywilną podkreślają, że celem egzekucji administracyjnej jest przymuszenie do spełnienia świadczenia na rzecz państwa lub samorządu, a nie zaspokojenie konkretnego wierzyciela w sensie prywatnym. Wierzyciel będący jednocześnie organem egzekucyjnym ma możliwość wszczęcia postępowania z urzędu, kierując klauzulę na tytuł wykonawczy, zgodnie z art. 26 § 1 u.p.e.a.
Podsumowanie kontekstu cyfrowego bez końcowego rozdziału
Aby zawrzeć pełny obraz możliwości i ograniczeń elektronicznej egzekucji, łączymy wątki techniczne z regulacjami prawnymi. Nowelizacje w zakresie postępowania egzekucyjnego w administracji, które wprowadzają elektroniczne doręczenia i systemy teleinformatyczne, są wynikiem rosnącej cyfryzacji sektora publicznego oraz potrzeb usprawnienia komunikacji między wierzycielami, organami egzekucyjnymi i dłużnikami.
Egzekwowanie przepisów ruchu drogowego w różnych środowiskach
tags: #system #egzekucyjny #gify