Tytuł wykonawczy: kiedy jest wystawiany i jakie są jego konsekwencje?
Zasady egzekucji administracyjnej należności pieniężnych są ciągle modyfikowane. Od 25 marca 2024 r. obowiązują ułatwienia w prowadzeniu postępowania egzekucyjnego przez jednostki będące wierzycielami. Oprócz zmian wynikających z nowelizacji samej ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji obowiązują też zmiany wprowadzone równolegle rozporządzeniami wykonawczymi, np. w zakresie postępowania wierzycieli należności pieniężnych czy nowych wzorów stosowanych w egzekucji administracyjnej.
Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji jest nowelizowana średnio kilka razy do roku. Jedna z tych nowelizacji w zasadniczy sposób zmieniła postępowanie przedegzekucyjne i postępowanie egzekucyjne prowadzone przez wierzycieli: wójtów, burmistrzów, prezydentów miast, starostów, wojewodów czy zarządy związków międzygminnych. Chodzi o ustawę z 9 marca 2023 r. o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz niektórych innych ustaw. Najwięcej zmian wprowadzonych tą ustawą weszło w życie po upływie 12 miesięcy od dnia jej ogłoszenia, tj. 25 marca 2024 r. Do 24 marca 2024 r. obowiązywały stare zasady. A zatem wierzyciele muszą dostosować swoje działania do nowych regulacji.
Tytuł wykonawczy w postępowaniu egzekucyjnym w administracji stanowi podstawę do prowadzenia egzekucji administracyjnej. Tytuł wykonawczy jest pierwszym pismem w postępowaniu egzekucyjnym w administracji, który musi zostać doręczony zobowiązanemu. Treść tytułu wykonawczego jest ściśle określona. Jeżeli tytuł wykonawczy nie spełnia wymogów określonych w art. 27 § 1 u.p.e.a. organ egzekucyjny niebędący jednocześnie wierzycielem nie przystępuje do egzekucji. Tytuł wykonawczy wystawia wierzyciel. Jeżeli wierzyciel nie jest organem egzekucyjnym, wraz z tytułem wykonawczym przekazuje organowi egzekucyjnemu wniosek o wszczęcie egzekucji administracyjnej.
Obecnie ustawa nie przewiduje możliwości formułowania przez zobowiązanego zarzutu w zakresie braków formalnych tytułu wykonawczego. Zobowiązany pozbawiony został więc możliwości wytknięta tego rodzaju uchybienia w ramach zarzutu. Ustawodawca uznał, że braki formalne w tytule wykonawczym stanowią wyłącznie podstawę do umorzenia postępowania egzekucyjnego (zob. art. 59 § 1 pkt 1 u.p.e.a.).
Kiedy wystawiany jest tytuł wykonawczy?
W stanie prawnym obowiązującym od 30 lipca 2020 r. wierzyciel może przekazać zbiorczo do organu egzekucyjnego informacje, o których mowa w art. 26 § 1e ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. W przypadku przekazania organowi egzekucyjnemu tytułu wykonawczego w sposób, o którym mowa w art. 26 § 1e, wierzyciel może przekazać zbiorczo do organu egzekucyjnego informacje.
Zgodnie z art. 6 § 1 w zdaniu drugim ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji wprowadzono zatem odstępstwo od zasady nakładającej na wierzyciela obowiązek podjęcia czynności zmierzających do zastosowania środków egzekucyjnych w sytuacji uchylania się zobowiązanego od wykonania obowiązku. Tym samym umożliwiono wierzycielowi czasowe odstąpienie od tych czynności, gdy łączna wysokość należności pieniężnej, odsetek z tytułu niezapłacenia w terminie tej należności i kosztów upomnienia nie przekroczy dziesięciokrotności kosztów upomnienia.
Powstrzymywanie się przez wierzyciela od podejmowania czynności zmierzających do zastosowania środków egzekucyjnych gdy łączna wysokość należności pieniężnej, odsetek z tytułu niezapłacenia w terminie tej należności i kosztów upomnienia nie przekroczy 160 zł, nie jest dopuszczalne w okresie 6-miesięcy do upływu terminu przedawnienia należności pieniężnej. Oznacza to zatem, że w odniesieniu do należności pieniężnej za 2018 r. której wysokość wraz z odsetkami za zwłokę nie przekracza 160 zł i równocześnie dla której termin przedawnienia upływa 1 stycznia 2024 r. obowiązkowe jest przesłanie upomnienia w okresie od 1 lipca 2023 r. Oznacza to również, że w odniesieniu do należności pieniężnej za 2018 r. której wysokość wraz z odsetkami za zwłokę i kosztami upomnienia nie przekracza 160 zł i równocześnie dla której termin przedawnienia upływa 1 stycznia 2024 r. obowiązkowe jest wystawienie tytułu wykonawczego w okresie od 1 lipca 2023 r.
O terminie przesyłania upomnienia oraz wystawienia tytułu wykonawczego stanowi również § 3 pkt 2 rozporządzenia Ministra Finansów, Funduszy i Polityki Regionalnej z dnia 18 listopada 2020 r. w sprawie postępowania wierzycieli należności pieniężnych.
Wierzyciel może podejmować działania informacyjne, w przypadku gdy okres do upływu terminu przedawnienia należności pieniężnej jest dłuższy niż 6 miesięcy, a tytuł wykonawczy nie został wystawiony.
Postępowanie egzekucyjne a tytuł wykonawczy
Należy odróżnić postępowanie egzekucyjne w administracji od egzekucji administracyjnej. Nie są to pojęcia tożsame. Postępowanie egzekucyjne wszczynane jest wcześniej niż sama egzekucja. Wszczęcie postępowania egzekucyjnego następuje w dniu doręczenia organowi egzekucyjnemu przez wierzyciela wniosku o wszczęcie postępowania egzekucyjnego wraz z tytułem wykonawczym, a jeśli wierzyciel jest jednocześnie organem egzekucyjnym - w dniu wystawienia przezeń tytułu wykonawczego (art. 61 § 1 i 3 k.p.a. w związku z art. 18 u.p.e.a.). Natomiast wszczęcie egzekucji administracyjnej następuje z chwilą zaistnienia jednego z wymienionych w art. 26 § 5 u.p.e.a. zdarzeń, tj. doręczenia zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego albo doręczenia dłużnikowi zajętej wierzytelności zawiadomienia o zajęciu wierzytelności lub innego prawa majątkowego, jeżeli to doręczenie nastąpiło przed doręczeniem zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego.
Doręczenie zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego ma istotne znaczenie proceduralne, ponieważ zgodnie z art. 26 § 5 pkt 1 u.p.e.a. dopiero z chwilą skutecznego dokonania powyższej czynności procesowej dochodzi do wszczęcia egzekucji administracyjnej. Brak tego doręczenia powoduje, że egzekucja jest niedopuszczalna i stanowi podstawę umorzenia postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 59 § 1 pkt 1 u.p.e.a.
Tytuł wykonawczy nie jest aktem administracyjnym. Z tego względu nie jest możliwe złożenie środka zaskarżenia na tytuł wykonawczy. Natomiast zobowiązanemu zawsze przysługują takie środki obrony jak: zarzuty w postępowaniu egzekucyjnym, skarga na czynność egzekucyjną oraz wniosek o umorzenie postępowania egzekucyjnego. Stosownie do art. 26 § 1 u.p.e.a., tytuł wykonawczy jest dokumentem urzędowym niezbędnym do wszczęcia i prowadzenia postępowania egzekucyjnego. Powyższy dokument stwierdza istnienie i wymagalność obowiązku do wykonania którego doprowadzić ma wszczęte na jego podstawie postępowanie egzekucyjne i nie mieści się w katalogu spraw, na które przysługuje skarga do sądu administracyjnego. Ponadto wskazać należy, że tytuł wykonawczy nie rozstrzyga żadnej sprawy administracyjnej, nie jest decyzją administracyjną, ani postanowieniem w rozumieniu przepisów k.p.a., jak również nie jest aktem lub czynnością z zakresu administracji publicznej, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a.
Badanie kwestii ważności wystawionego tytułu wykonawczego w postępowaniu sądowym ze skargi na postanowienie dotyczące zastosowania środka egzekucyjnego nie jest możliwe. Jeżeli zobowiązany nie zgłosił w przewidzianym terminie zarzutu dotyczącego prawidłowości wystawienia tytułu wykonawczego, bądź zarzut taki zgłosił, lecz nie został on uwzględniony, to nie ma możliwości ponownego badania tej kwestii na dalszych etapach postępowania egzekucyjnego.
Zobowiązanemu powinien zostać doręczony przez organ egzekucyjny odpis tytułu wykonawczego. W tej kwestii w orzecznictwie NSA zarysowały się dwa stanowiska, które są wzajemnie ze sobą sprzeczne. Według pierwszego stanowiska, prezentowanego m.in. Przesłanki umorzenia postępowania egzekucyjnego są taksatywnie wymienione w art. 59 § 1 i 2 u.p.e.a. Nie ma wśród nich kwestii doręczenia odpisu tytułu wykonawczego zobowiązanemu. Drugi pogląd, prezentowanym m.in. Skoro bowiem doręczenie odpisu tytułu wykonawczego stanowiło warunek wszczęcia egzekucji, brak tego doręczenia powoduje, że egzekucja jest niedopuszczalna i stanowi podstawę umorzenia postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 59 § 1 pkt 1 u.p.e.a.
Stanowisko NSA o tym, że nie ma związku pomiędzy niedoręczeniem odpisu tytuły wykonawczego zobowiązanemu a umorzeniem postępowania egzekucyjnego nie jest trafne. Rzeczywiście ustawodawca nie wymienił wśród przesłanek do umorzenia postępowania explicite niedoręczenia odpisu tytułu wykonawczego zobowiązanemu. Jednakże ustawodawca podobnie nie wymienił wśród nich np. prowadzenia egzekucji wobec zobowiązanego, który objęty jest immunitetem, czy też wystawienia tytułu wykonawczego przez nieuprawniony podmiot. Natomiast tego rodzaju uchybienia nie wywołują żadnych wątpliwości, bowiem w orzecznictwie przyjmuje się zgodnie, że ich skutkiem jest niedopuszczalność egzekucji administracyjnej i zalicza się je do okoliczności objętych przesłanką wymienioną obecnie w art. 59 § 1 pkt 1 u.p.e.a. (w poprzednim stanie prawnym w art. 59 § 1 pkt 7 u.p.e.a.).
Zarzuty w postępowaniu egzekucyjnym w administracji
Zarzuty są środkiem zaskarżenia w postępowaniu egzekucyjnym w administracji. W stanie prawnym obowiązującym do 29 lipca 2020 r. zobowiązany mógł wnieść zarzuty wyłącznie w terminie 7 dni od doręczenia mu tytułu wykonawczego. Obecnie 7 dniowy termin już nie obowiązuje, z tym zastrzeżeniem, że jeżeli zarzuty zostaną wniesione, po upływie 7 dni od doręczenia tytułu wykonawczego, postępowanie egzekucyjne nie zostanie zawieszone.
Czemu służy zgłoszenie podwykonawcy do inwestora? | #PrawoInżyniera 43
tags: #tytul #wykonawczy #ile #dni #po #uponieniu