Ponowne uzyskanie tytułu wykonawczego w przypadku jego utraty
Tytuł wykonawczy jest kluczowym dokumentem w procesie dochodzenia roszczeń, umożliwiającym wszczęcie postępowania egzekucyjnego. Sytuacja, gdy tytuł wykonawczy zostaje zagubiony lub zniszczony, może stanowić poważne utrudnienie dla wierzyciela. Na szczęście polskie prawo przewiduje możliwość ponownego wydania tytułu wykonawczego w miejsce utraconego.
Tytuł wykonawczy to tytuł egzekucyjny opatrzony klauzulą wykonalności. Odgrywa on kluczową rolę w postępowaniu egzekucyjnym, bowiem to na jego podstawie zostaje ono wszczęte. Dlatego jest tak ważny, szczególnie dla wierzyciela. Zatem, co zrobić, jeżeli zagubiliśmy pierwotne orzeczenie opatrzone klauzulą wykonalności. A sytuacje takie zdarzają się wcale nie rzadko. Ustawodawca w art. 794 zd. 1 kpc przewidział tryb postępowania, jaki należy uruchomić, aby ponownie uzyskać tytuł wykonawczy.
Tytułem wykonawczym jest tytuł egzekucyjny, który został zaopatrzony w klauzulę wykonalności. Na podstawie tytułu wykonawczego można wystąpić do komornika sądowego z wnioskiem o wszczęcie postępowania egzekucyjnego. Natomiast w przypadku utraty tytułu wykonawczego możliwe jest jego ponowne wydanie zamiast utraconego na podstawie art. 794 kodeksu postępowania cywilnego.
Czym jest tytuł wykonawczy?
Tytuł wykonawczy jest dokumentem urzędowym, który uprawnia wierzyciela do prowadzenia postępowania egzekucyjnego przeciwko dłużnikowi. Dla przykładu może to być wyrok wydany przez Sąd, który został zaopatrzony w klauzulę wykonalności. Niemniej jednak, tytuł wykonawczy może ulec zagubieniu bądź zniszczeniu.
Tytuł egzekucyjny natomiast to dokument urzędowy, czyli na przykład prawomocne orzeczenie sądu określające osobę wierzyciela i dłużnika wraz z wysokością zasądzonego roszczenia. W tytule egzekucyjnym mogą zostać wskazane również: termin, w którym świadczenie miało zostać spełnione przez dłużnika, warunek od którego zależy spełnienie świadczenia, ograniczenie odpowiedzialności dłużnika, termin do którego wierzyciel może wystąpić o nadanie klauzuli wykonalności.
Oprócz prawomocnego orzeczenia sądu tytułem egzekucyjnym może być:
- nieprawomocne orzeczenie sądu, któremu sąd nadał rygor natychmiastowej wykonalności,
- prawomocne orzeczenie referendarza sądowego,
- ugoda zawarta przed sądem, przed sądem polubownym lub przed mediatorem,
- inne orzeczenia, które z mocy ustawy podlegają wykonaniu w drodze postępowania egzekucyjnego.
Posiadanie samego prawomocnego orzeczenia sądu nie uprawnia jeszcze do wszczęcia postępowania egzekucyjnego przeciwko dłużnikowi. Takiemu orzeczeniu sądowemu musi zostać najpierw nadana klauzula wykonalności przez sąd. Po takim nadaniu tytuł egzekucyjny staje się tytułem wykonawczym, który uprawnia do wszczęcia postępowania egzekucyjnego przez komornika sądowego.
Procedura ponownego wydania tytułu wykonawczego
Zgodnie z art. 794 Kodeksu postępowania cywilnego, ponowne wydanie tytułu wykonawczego zamiast utraconego może nastąpić jedynie na mocy postanowienia sądu wydanego po przeprowadzeniu rozprawy. Na ponownie wydanym tytule wykonawczym czyni się wzmiankę o wydaniu go zamiast tytułu pierwotnego. W postępowaniu tym sąd ogranicza badanie do faktu utraty tytułu wykonawczego.
Przepis ten wskazuje, iż wydanie ponownego tytułu wykonawczego należy do właściwości Sądu, który wydał pierwotny tytuł wykonawczy. Co ważne, Sąd ten może to uczynić wyłącznie po przeprowadzeniu rozprawy.
Sąd na rozprawie nie będzie badał merytorycznych zarzutów wierzyciela dotyczących istnienia wierzytelności (np. czy dłużnik spłacił należność wobec wierzyciela po powstaniu tytułu wykonawczego), a ograniczy się wyłącznie do zbadania okoliczności utraty tytułu wykonawczego. W postępowaniu tym sąd bada jedynie, czy nastąpiła utrata tytułu. Jeżeli sąd ustali, iż nastąpiła utrata tytułu, to wówczas wydaje postanowienie uwzględniające wniosek. W postępowaniu tym sąd nie może badać zarzutów merytorycznych dłużnika kwestionujących istnienie wierzytelności.
Właściwość sądu
Wniosek o ponowne wydanie tytułu wykonawczego należy złożyć do sądu. Właściwym do wydania tytułu wykonawczego jest sąd, który wydał pierwotny tytuł wykonawczy. Warto nadmienić, że nawet w sytuacji gdy dłużnik zmienił miejsce zamieszkania, właściwym sądem będzie nadal sąd, który wydał pierwotny tytuł wykonawczy, a nie (jak np. przewiduje art. 781 § 2 kpc) sąd rejonowy właściwości ogólnej dłużnika.
Obowiązek udowodnienia utraty tytułu
Składając wniosek o wydanie ponownego tytułu wykonawczego w miejsce utraconego, wierzyciel musi się liczyć z tym, że to na nim będzie spoczywał ciężar udowodnienia utraty tytułu wykonawczego. Wynika to z faktu, iż to wierzyciel wywodzi swoje uprawnienia do uzyskania ponownego tytułu wykonawczego w miejsce utraconego. Zgodnie z ogólną zasadą ciężaru dowodu, wyrażoną w art. 6 kc, na tym podmiocie, który z danego faktu wywodzi skutki prawne, a więc tym, który złożył wniosek o ponowne wydanie tytułu wykonawczego w zamian utraconego.
Art. 794 Kodeksu postępowania cywilnego nie wskazuje żadnych ograniczeń dowodowych, co również oznacza, że regulacje prawne nie narzucają na wierzyciela obowiązku przedstawienia dowodu wskazującego utratę tytułu wykonawczego np. dokumentu. Zgodnie z orzecznictwem SN, powinien on uwiarygodnić sam fakt utraty tytułu, co nie jest jednoznaczne z wyraźnym jego udowodnieniem. Pogląd ten współgra z brzmieniem trzeciego zdania art. 794 kpc, a mianowicie, że w postępowaniu sąd ogranicza badanie do faktu utraty tytułu wykonawczego.
Co więcej, Sąd Najwyższy wskazał, iż wystarczy aby wierzyciel uwiarygodnił, że utracił wydany mu tytuł wykonawczy, a to do Sądu po przeprowadzeniu rozprawy będzie należała kwestia czy okoliczności przedstawione przez wierzyciela we wniosku są wiarygodne. Zgodnie z utrwalonym w orzecznictwie i piśmiennictwie poglądem, za utracony należy uważać tytuł wykonawczy, który wbrew woli wierzyciela lub niezależnie od jego woli został zagubiony, zniszczony, uszkodzony w stopniu uniemożliwiającym jego użycie lub też znalazł się w posiadaniu dłużnika lub osoby trzeciej.
Uwiarygodnienie utraty tytułu wykonawczego spoczywa na wierzycielu, ponieważ wierzyciel wywodzi z tego faktu uprawnienia do uzyskania duplikatu tytułu wykonawczego. Fakt utraty może być wykazany na podstawie dokumentu potwierdzającego utratę dokumentu, a ponadto na podstawie zeznań świadków. Nieświadomość wierzyciela co się stało z tytułem wykonawczym jest jednym z przejawów jego utraty. Wobec czego wierzyciel nie musi wiedzieć co się stało z uprzednio posiadanym dokumentem.
Czego sąd nie bada w postępowaniu o ponowne wydanie tytułu?
W postępowaniu o ponowne wydanie tytułu wykonawczego sąd nie bada okoliczności powstałych po wydaniu pierwotnego tytułu wykonawczego, a mających wpływ na istnienie świadczenia lub jego wymagalność, ograniczając badanie do faktu utraty tytułu. Sąd nie może badać:
- czy roszczenie objęte tytułem przedawniło się po jego wydaniu;
- czy dłużnik zaspokoił część należności;
- czy zachodzą przesłanki do nadania tytułowi egzekucyjnemu klauzuli wykonalności.
W sytuacji gdy częściowa spłata wierzytelności została zaznaczona na utraconym tytule wykonawczym, to fakt ten powinien zostać zaznaczony również na nowo wydanym tytule. Ponownie wydany tytuł wykonawczy spełnia rolę zastępczą w stosunku do pierwotnego tytułu, w związku z tym powinien ściśle odpowiadać treści tytułu jaką miał w momencie utraty.
W trakcie postępowania o ponowne wydanie tytułu egzekucyjnego dłużnik nie może bronić się zarzutem przedawnienia roszczenia. W sytuacji gdy roszczenie rzeczywiście się przedawniło to dłużnik może bronić się na drodze powództwa przeciwegzekucyjnego, niezależnie od tego czy wierzyciel posiada pierwotny czy ponownie wydany tytuł wykonawczy.
Opłaty i środki odwoławcze
Od wniosku o ponowne wydanie tytułu wykonawczego należy uiścić opłatę stałą w wysokości 40 zł. Na postanowienie w sprawie ponownego wydania tytułu wykonawczego przysługuje środek odwoławczy w postaci zażalenia.
Postępowanie egzekucyjne - tytuł wykonawczy
Tytuł wykonawczy to dokument o dużym znaczeniu prawnym. Jego zagubienie stanowi poważny problem dla wierzyciela. Zgodnie z art. 794 Kodeksu postępowania cywilnego ponowne wydanie tytułu wykonawczego zamiast utraconego może nastąpić jedynie na mocy postanowienia sądu wydanego po przeprowadzeniu rozprawy. Na ponownie wydanym tytule wykonawczym czyni się wzmiankę o wydaniu go zamiast tytułu pierwotnego.
tags: #tytul #wykonawczy #zagubiony #brak #wszczecia