Egzekucja długu z majątku fundacji rodzinnej a jej procedura ochrony majątku
W maju 2023 roku do porządku prawnego weszła ustawa wprowadzająca nową instytucję - fundację rodzinną. Rozwiązania jakie wprowadza ustawa, w założeniu mają służyć zapewnieniu sukcesji biznesu. Sama fundacja rodzinna może jednak realizować wiele celów, w tym zabezpieczać majątek prywatny osób fizycznych na wypadek niepowodzeń gospodarczych. Dlatego założenie fundacji rodzinnej powinny rozważać nie tylko osoby planujące sukcesję i przekazanie swoich przedsiębiorstw młodszemu pokoleniu, lecz również osoby prowadzące biznes rodzący podwyższone ryzyko.
Fundacja rodzinna może stanowić skuteczne narzędzie ochrony majątku prywatnego. Utworzenie fundacji rodzinnej pozwala na oddzielenie majątku prywatnego od majątku przedsiębiorstwa. Nie należy zapominać, że większość przedsiębiorców z sektora MŚP ponosi pełną odpowiedzialność za zobowiązania swoich firm. Wynika to przede wszystkim z prowadzenia działalności gospodarczej w formie JDG, spółek cywilnych lub spółek jawnych. Ponadto wiele przedsiębiorców pozostaje jednocześnie wspólnikami jak i członkami zarządów spółek z ograniczoną odpowiedzialnością, co również naraża ich na odpowiedzialność za zobowiązania (w sytuacji braku terminowej reakcji na problemy finansowe prowadzonych firm).
Kiedy fundacja rodzinna odpowiada za zobowiązania?
Fundacja rodzinna odpowiada za zobowiązania powstałe przed jej ustanowieniem. Odpowiedzialność fundacji jest solidarna, oznacza to, że wierzyciel może dochodzić zapłaty zarówno od fundatora, jak i od fundacji. Odpowiedzialności tej nie można wyłączyć ani ograniczyć, chyba że wierzyciel wyrazi na to zgodę. Fundacja rodzinna nie ochroni również majątku przed egzekucją obowiązków alimentacyjnych obciążających fundatora. W przypadku gdy egzekucja z majątku fundatora obowiązku alimentacyjnego powstałego po ustanowieniu fundacji rodzinnej okaże się bezskuteczna, uprawniony może prowadzić egzekucję z majątku fundacji rodzinnej.
Czy majątek wniesiony do fundacji rodzinnej jest chroniony?
Tak, chyba że zobowiązania fundatora powstały przed wniesieniem tego majątku do fundacji. Fundacja rodzinna może więc stanowić barierę dla wierzycieli przedsiębiorcy, utrudniając im dochodzenie roszczeń wobec majątku znajdującego się w fundacji. W przypadku, gdy przedsiębiorca napotyka na problemy finansowe, majątek wypracowany przez spółkę będzie bezpieczny. Dla zapewnienie bezpieczeństwa, kluczowe jest jednak podjęcie właściwych czynności przed powstaniem zobowiązań.
Czy wierzyciele mogą prowadzić egzekucję z praw przysługujących fundatorowi?
Prawa fundatora nie podlegają zajęciu. Oznacza to, że fundator zachowa swoje prawa wynikające ze statutu fundacji rodzinnej nawet w sytuacji, gdy wobec niego będzie prowadzona egzekucja lub ogłosi upadłość.
Czy fundacja rodzinna pozwoli również ochronić majątek spółki z o.o.?
Tak. Można to przedstawić na przykładzie: Osoba fizyczna posiada większość udziałów w spółce z o.o., która w okresie kilku lat odnotowywała zyski. W związku z coraz wyższym ryzykiem prowadzenia działalności, zdecydowała się założyć fundację rodzinną, do której wniosła przysługujące jej udziały. Po wniesieniu udziałów do fundacji, zdecydowano o wypłacie zysków ze spółki z o.o. do fundacji. W takim przypadku wypłata zysków, w tym zysków z lat ubiegłych zatrzymanych w spółce, nie podlega opodatkowaniu. W konsekwencji fundacja rodzinna umożliwiła osobie fizycznej ochronę majątku wypracowanego przez spółkę. W sytuacji wystąpienia trudności finansowych, majątek wypracowany przez spółkę będzie bezpieczny.
Co daje założenie fundacji rodzinnej?
Realizując jeden z celów utworzenia fundacji rodzinnej, jakim jest gromadzenie mienia w tym podmiocie, nasi Klienci decydują się na wniesienie do fundacji rodzinnej nieruchomości stanowiących ich prywatny majątek, które jednak nie stanowią majątku inwestycyjnego, przynoszącego regularny przychód, lecz są wykorzystywane wyłącznie na cele osobiste. Fundacja rodzinna nie musi prowadzić działalności gospodarczej, ale zasadniczo proponujemy, aby wniesione aktywa były przede wszystkim aktywami inwestycyjnymi przynoszącymi przychód (udziały w spółkach, nieruchomości będące przedmiotem wynajmu). Główną korzyścią jest możliwość reinwestowania zysków bez konieczności płacenia podatku dochodowego. Fundacja rodzinna pozwala usunąć negatywne skutki podatku Belki, podatku CIT lub podatku PIT, co jest postrzegane jako ogromna korzyść z inwestowania w aktywa finansowe za pośrednictwem fundacji rodzinnej.
Jednak dla wielu klientów ważną potrzebą jest zabezpieczenie posiadanego majątku prywatnego na wypadek egzekucji komorniczej. Lepsza jest sprzedaż mieszkania za pośrednictwem fundacji rodzinnej i ewentualne zapłacenie podatku CIT niż utrata nieruchomości w wyniku egzekucji. Często motywem założenia fundacji rodzinnej jest zapobieżenie egzekucji nieruchomości. Do fundacji wnosi się zarówno lokale mieszkalne, jak i działki - trzeba jednak uważać, aby działania były zgodne z ustawą o fundacji rodzinnej, by uniknąć sankcyjnego opodatkowania.
Majątek fundatora a majątek fundacji rodzinnej
Fundacja rodzinna jest osobą prawną, tworzoną w celach takich jak gromadzenie mienia i jego zarządzanie w interesie beneficjentów. Majątek wniesiony przez fundatora staje się jej własnością, odrębną od majątku fundatora i jego bliskich. Wniesione aktywa mogą być różnorodne - nieruchomości, aktywa finansowe, złoto - i mogą stanowić własność fundacji, o ile nie jest to niezgodne z celami fundacji.
Kto odpowiada za zobowiązania fundacji rodzinnej?
Fundacja rodzinna nie odpowiada za zobowiązania fundatora. Podmiotem odpowiedzialnym za zobowiązania fundacji jest sama fundacja. Egzekucja może być prowadzona najpierw przeciwko fundatorowi, a dopiero w razie bezskuteczności - przeciwko fundacji. Ochrona majątku spoczywa na fundacji, która odpowiada za zobowiązania fundatora powstałe przed jej ustanowieniem, do wysokości wniesionego majątku. W przypadku zobowiązań alimentacyjnych fundatora fundacja odpowiada w ograniczonym zakresie, a egzekucja z majątku fundatora pozostaje możliwa, jeśli egzekucja z majątku samego fundatora okaże się bezskuteczna.
Ochrona majątku a ucieczka przed wierzycielami
W pierwszym przypadku, prewencyjnie, prawo nie ogranicza możliwości przeniesienia majątku do fundacji. W drugim przypadku, jeśli transfer ma na celu pokrzywdzenie wierzycieli, przepisy przewidują możliwość wszczęcia skargi pauliańskiej i uznanie czynności za bezskuteczną. Działania takie mogą prowadzić także do odpowiedzialności karnej i sankcji wynikających z przepisów karnych.
Egzekucja z majątku fundacji rodzinnej
Egzekucja nie może być skierowana na majątek fundacji zanim najpierw wyczerpie się możliwość egzekucji wobec fundatora. Dopiero po bezskuteczności egzekucji wobec fundatora sąd może nadać tytułowi egzekucyjnemu klauzulę wobec fundacji. Prawa niezbywalne beneficjentów nie podlegają egzekucji. Wypłaty dla beneficjentów mogą być zajęte, jeśli beneficjent sam ma długi, natomiast nieruchomości będące majątkiem fundacji nie podlegają egzekucji z tytułu zobowiązań beneficjentów.
Fundacja rodzinna a spółka z ograniczoną odpowiedzialnością (sp. z o.o.)
Fundacja może chronić udziały w spółce z o.o., lecz nie chroni bezpośrednio majątku samej spółki, jeśli to ona jest dłużnikiem. Wniesienie udziałów do fundacji powoduje, że fundacja staje się ich właścicielem i uczestniczy w procesie decyzyjnym, co może wpływać na ochronę udziałów przed egzekucją wobec fundatora. Jednak jeśli zobowiązania obciążają samą spółkę, egzekucja może prowadzić do zajęcia jej majątku, niezależnie od tego, czy udziały należą do fundacji.
Praktyczny przykład ochrony udziałów w spółce
Fundator wnosi 100% udziałów w spółce z o.o. do fundacji przed powstaniem zobowiązań. Fundacja zarządza udziałami i odbiera dywidendy, które może wypłacać beneficjentom. Gdy powstaje dług fundatora, komornik nie zajmie udziałów, bo należą do fundacji; jednak jeśli spółka z o.o. jest stroną zobowiązania, jej majątek może podlegać egzekucji.
Warunki skutecznej ochrony majątku
- majątek musi być wniesiony przed powstaniem zobowiązań fundatora;
- fundacja musi działać zgodnie z prawem i nie może służyć do pokrzywdzenia wierzycieli;
- zobowiązania alimentacyjne nie są objęte ochroną - ich egzekucja jest możliwa;
- fundacja odpowiada za wcześniejsze zobowiązania fundatora do wartości wniesionego majątku;
- wypłaty dla beneficjentów mogą być zajmowane przez komornika, jeśli beneficjent ma długi.
Kluczowe warunki ochrony nieruchomości
Przeniesienie nieruchomości do fundacji następuje przed powstaniem zobowiązań. Nieruchomość wniesiona do fundacji przestaje być własnością fundatora i staje się majątkiem fundacji. Egzekucja przeciwko fundatorowi nie może obejmować tej nieruchomości, jeśli powstała po wniesieniu. Skarga pauliańska może podważyć czynności dokonane w celu pokrzywdzenia wierzycieli. W praktyce, dzięki właściwie zaprojektowanej strukturze, fundacja rodzinna może skutecznie chronić nieruchomość przed egzekucją, jeśli transfer nastąpił przed zobowiązaniami.
Czy fundacja rodzinna chroni majątek spółki z o.o.?
Tak, ale tylko w ograniczonym zakresie. Udziały w spółce z o.o. mogą być chronione, jeśli zostały wniesione do fundacji przed powstaniem zobowiązań spółki. Jednak majątek samej spółki może być zajęty, jeśli to ona jest dłużnikiem. Ochrona udziałów jest skuteczne tylko wtedy, gdy transfer dokonano wcześniej.
Praktyczny podsumowanie i ofert
Fundacja rodzinna może działać jak tarcza sukcesyjna - chroniąc zasoby przed nieprzewidzianymi ryzykami finansowymi i zapewniając ich kontrolowane przekazanie kolejnym pokoleniom. Jednak każda próba wykorzystania fundacji do ukrycia majątku przed wierzycielami może być zakwestionowana i pociągnąć za sobą konsekwencje prawne. W razie wątpliwości warto skorzystać z profesjonalnego doradztwa prawnego.
Fundacje rodzinne 2023. Ustawa o fundacjach rodzinnych.
Spis treści i dodatkowe zagadnienia
- Fundacja rodzinna a komornik - ochrona majątku w praktyce
- Fundacja rodzinna w kontekście podatkowym i mechanizmów unikających opodatkowania
- Ochrona majątku a Skarga pauliańska
- Nieruchomości, udziały w spółkach i ich ochrona
- Procedury egzekucyjne i kolejność działania wierzycieli
Jeśli zastanawiasz się, czy wniesienie mienia do fundacji rodzinnej może uchronić fundatora od potencjalnej możliwości licytacji komorniczej i utraty nieruchomości, zachęcamy do lektury naszej publikacji. Wsparcie prawne świadczone przez kancelarię obejmuje analizę indywidualnych przypadków i przygotowanie optymalnych rozwiązań.
tags: #wierzyciel #fundacji #skad #egzekucja #dlugu