Wierzyciel nie otrzyma kosztów zastępstwa procesowego w przypadku niecelowego wszczęcia egzekucji
Dochodzenie kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu egzekucyjnym jest złożoną kwestią prawną, która może prowadzić do sporów między wierzycielem a dłużnikiem. Kluczowe znaczenie ma tutaj pojęcie "celowego wszczęcia postępowania egzekucyjnego". W przypadku, gdy egzekucja okaże się niecelowa, koszty związane z jej prowadzeniem, w tym koszty zastępstwa procesowego, powinny obciążać wierzyciela, a nie dłużnika.
W dniu 13 maja 2024 roku Gmina Z. zawarła z radcą prawnym V. C. umowę stałej obsługi prawnej. Umowa ta obejmowała kompleksową pomoc prawną, w tym reprezentację przed sądami. Strony ustaliły stałe miesięczne wynagrodzenie oraz odrębne wynagrodzenie za reprezentację w sprawach sądowych, odpowiadające zasądzonym kosztom zastępstwa procesowego netto, nie niższe jednak niż dwukrotność stawki minimalnej określonej w przepisach wykonawczych, powiększoną o podatek VAT. Umowa przewidywała, że rozwiązanie umowy lub cofnięcie pełnomocnictwa skutkowało natychmiastową wymagalnością kosztów zastępstwa procesowego za daną instancję w sprawach wszczętych i niezakończonych.
W ramach tej umowy, w dniu 8 lipca 2024 roku, powódka V. C. otrzymała pełnomocnictwo do reprezentowania Gminy Z. w sprawie toczącej się przed Sądem Rejonowym w Bełchatowie. Powódka sporządziła odpowiedź na pozew i uczestniczyła w rozprawach. W dniu 30 czerwca 2025 roku wystawiła fakturę na kwotę 9.594,00 zł, obejmującą należne wynagrodzenie wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie w transakcjach handlowych oraz rekompensatę za koszty odzyskiwania należności.
Gmina Z. wniosła zarzuty od nakazu zapłaty, kwestionując zasadność roszczenia co do zasady, wysokości i wymagalności. Pozwana podniosła, że z pełnomocnictwa nie wynikało upoważnienie do prowadzenia sprawy, a sprawa nie zakończyła się przed wypowiedzeniem umowy. Gmina Z. twierdziła, że wynagrodzenie z tytułu zastępstwa procesowego przysługuje jedynie w wysokości kosztów zasądzonych przez sąd, a nie w sytuacji, gdy przed wypowiedzeniem umowy nie zapadło orzeczenie przyznające takie koszty.
Sąd, analizując postanowienia umowy, doszedł do wniosku, że stanowisko pozwanej nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z umową, w przypadku rozwiązania umowy przed zakończeniem postępowania sądowego, wynagrodzenie za daną instancję staje się natychmiast wymagalne, niezależnie od tego, czy zapadło orzeczenie zasądzające koszty zastępstwa procesowego. Wynagrodzenie za zastępstwo procesowe w relacji między stronami umowy ma charakter umowny i autonomiczny względem rozstrzygnięcia sądu o kosztach procesu.
Sąd podkreślił, że dochodzona przez powódkę kwota 7.200,00 zł netto tytułem zastępstwa procesowego stanowiła dwukrotność stawki minimalnej określonej w rozporządzeniu Ministra Sprawiedliwości, co było zgodne z postanowieniami umowy. Dodatkowo, powódka była uprawniona do naliczenia kwoty 600,00 zł netto za każde stawiennictwo na rozprawie.
Kwestia kosztów zastępstwa procesowego w kontekście niecelowego wszczęcia postępowania egzekucyjnego została szczegółowo omówiona w kontekście przepisów Kodeksu postępowania cywilnego (k.p.c.) oraz ustawy o kosztach komorniczych. Zgodnie z art. 770 § 1 k.p.c., dłużnik powinien zwrócić wierzycielowi koszty niezbędne do celowego przeprowadzenia egzekucji. Kluczowe jest słowo "celowego" - w przypadku niecelowego wszczęcia egzekucji koszty powinny obciążać wierzyciela.
Przesłanki uznania egzekucji za niecelową mogą obejmować:
- Doręczenie nakazu zapłaty na błędny adres.
- Spełnienie świadczenia przez dłużnika przed złożeniem wniosku egzekucyjnego.
- Śmierć dłużnika przed wszczęciem egzekucji.
- Ogłoszenie upadłości dłużnika.
- Wskazanie we wniosku osoby niebędącej dłużnikiem.
- Sytuacja, w której wierzyciel wiedział o pozbawieniu tytułu wykonalności lub o przesłankach do tego.
Ustawa o kosztach komorniczych przewiduje dwa mechanizmy obciążenia wierzyciela opłatą w przypadku niecelowej egzekucji:
- Art. 29 ust. 1: Umorzenie na wniosek wierzyciela lub z braku aktywności - opłata 5% wartości świadczenia pozostałego do wyegzekwowania.
- Art. 30: Oczywiście niecelowe wszczęcie egzekucji lub wskazanie osoby niebędącej dłużnikiem - opłata 10% egzekwowanego świadczenia.
W przypadku, gdy egzekucja okaże się niecelowa, wierzyciel może zostać obciążony kosztami zastępstwa procesowego, jeśli dłużnik był reprezentowany przez adwokata lub radcę prawnego. Od 2025 roku, w związku ze zmianą stawek minimalnych za czynności radców prawnych i adwokatów, zwrot tych kosztów może być znaczący.
Dłużnik, który został obciążony kosztami niecelowej egzekucji, ma prawo zaskarżyć postanowienie komornika na podstawie art. 767 k.p.c. Skargę należy wnieść w terminie tygodniowym od dnia doręczenia postanowienia. Skarga powinna zawierać zarzuty, wniosek o zmianę lub uchylenie postanowienia oraz uzasadnienie.
Podsumowując, wierzyciel nie otrzyma kosztów zastępstwa procesowego, jeśli postępowanie egzekucyjne zostało wszczęte w sposób niecelowy. Kluczowe jest wykazanie, że wierzyciel, działając z należytą starannością, powinien był wiedzieć o braku podstaw do wszczęcia egzekucji lub o jej bezcelowości w momencie składania wniosku. W takich sytuacjach ciężar kosztów powinien spoczywać na wierzycielu.
tags: #wierzyciel #nie #otrzyma #kosztow #zastepstwa