Wierzytelność o zaległą dywidendę w polskim prawie spadkowym
Zasady ustawowe dotyczące dywidendy niewypłaconej w latach poprzednich są stosunkowo lakoniczne. Swoboda w kształtowaniu dywidendy zaległej daje wspólnikom możliwość uzyskania większych wypłat z zysku. Jednakże nieprecyzyjne postanowienia umowne mogą prowadzić do kosztownych konfliktów i utrudniać funkcjonowanie spółki.
Często, oprócz uprzywilejowania do wyższej dywidendy, w umowie spółki wprowadza się dodatkowe postanowienia dotyczące możliwości wypłaty dywidendy uprzywilejowanej, która nie została wypłacona w poprzednich latach (tzw. dywidenda zaległa). Tego typu postanowienia mogą dotyczyć wszystkich lub tylko niektórych udziałów uprzywilejowanych.
Co istotne, przedsiębiorcy zazwyczaj rzadziej przyznają uprzywilejowanie w zakresie dywidendy zaległej udziałom zwykłym, chociaż jest to dopuszczalne w świetle swobody kontraktowej. Poniżej przedstawiono kluczowe kwestie, na które warto zwrócić uwagę przy konstruowaniu postanowień umowy spółki dotyczących możliwości wypłaty dywidendy niewypłaconej w latach poprzednich. Wyjaśniono również, skąd biorą się wątpliwości i jak się przed nimi zabezpieczyć.
Dywidenda zaległa w kontekście prawa spadkowego
Wniesienie przez Fundatora do Fundacji majątku pod tytułem darmym w formie przeniesienia wierzytelności z tytułu wypłaty zaległego zysku ze spółki oraz dalsza wypłata zysku w formie pieniężnej lub rzeczowej to zagadnienie, które zostało rozpatrzone w interpretacji indywidualnej.
Stwierdzono, że stanowisko Wnioskodawcy w sprawie oceny skutków podatkowych opisanych zdarzeń przyszłych w podatku dochodowym od osób prawnych, w zakresie ustalenia, czy dokonanie przez Fundatora wniesienia do Fundacji majątku pod tytułem darmym w formie przeniesienia wierzytelności z tytułu wypłaty zaległego zysku ze Spółki oraz dalsza wypłata zysku ze Spółki na rzecz Fundacji w formie pieniężnej lub rzeczowej nie będzie generowało opodatkowania przychodu po stronie Fundacji zgodnie z przepisami ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych, jest prawidłowe.
Wniosek o wydanie interpretacji indywidualnej wpłynął 17 stycznia 2024 r. i dotyczył podatku dochodowego od osób prawnych w zakresie ustalenia, czy opisane wyżej zdarzenie nie będzie generowało opodatkowania przychodu po stronie Fundacji.
Opis zdarzenia przyszłego
Wnioskodawca jest osobą fizyczną niebędącą polskim rezydentem podatkowym i posiada większość udziałów w polskiej spółce z ograniczoną odpowiedzialnością. Planuje założyć fundację rodzinną z siedzibą w Polsce i wnieść do niej pod tytułem darmym wierzytelność wobec spółki z tytułu wypłaty zaległego zysku. Po przeniesieniu wierzytelności, prawo do żądania wypłaty zaległego zysku będzie przysługiwać Fundacji. Rozliczenie spółki z Fundacją może nastąpić w formie pieniężnej lub rzeczowej.
Fundacja będzie utworzona i zarejestrowana zgodnie z ustawą o fundacji rodzinnej.
Pytanie Wnioskodawcy
Czy dokonanie przez Fundatora wniesienia do Fundacji majątku pod tytułem darmym w formie przeniesienia wierzytelności z tytułu wypłaty zaległego zysku ze Spółki oraz dalsza wypłata zysku ze Spółki na rzecz Fundacji w formie pieniężnej lub rzeczowej nie będzie generowało opodatkowania przychodu po stronie Fundacji zgodnie z przepisami ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych?
Stanowisko Wnioskodawcy
Otrzymanie wierzytelności o wypłatę zysku przez Fundację oraz dalsza wypłata zysku na jej rzecz (w formie pieniężnej lub rzeczowej) przez Spółkę nie będzie generowało opodatkowania przychodu po stronie Fundacji zgodnie z przepisami ustawy o CIT.
Kwestie podatkowe związane z fundacją rodzinną
Zgodnie z treścią art. 12 ust. 1 ustawy o CIT, przychodami są w szczególności otrzymane pieniądze, wartości pieniężne, rzeczy lub prawa, a także inne świadczenia. Jednakże, zgodnie z art. 6 pkt 25 ustawy o CIT, zwolnieniu z podatku dochodowego od osób prawnych podlega fundacja rodzinna. Ustawodawca przewidział zatem zwolnienie podmiotowe dla Fundacji.
Mienie do Fundacji może zostać wniesione zarówno w drodze darowizny, jak i spadku. Zgodnie z art. 28 ust. 2 ustawy o fundacji, mienie wniesione przez fundatora lub jego małżonka, zstępnych, wstępnych lub rodzeństwo uważa się za wniesione przez fundatora, natomiast przez inne osoby - za wniesione przez fundację rodzinną.
Zgodnie z art. 2 ust. 1 ustawy o fundacji rodzinnej, Fundacja rodzinna jest osobą prawną utworzoną w celu gromadzenia mienia, zarządzania nim w interesie beneficjentów oraz spełniania świadczeń na rzecz beneficjentów.
Wniesienie przez Wnioskodawcę na rzecz Fundacji pod tytułem darmym posiadanej wierzytelności o wypłatę zaległego zysku ze Spółki nie będzie generować po stronie otrzymującej Fundacji opodatkowanego dochodu (przychodu).
Zgodnie z art. 5 ustawy o fundacji rodzinnej, w zakresie działalności określonej wskazanym przepisem, Fundacja jest zwolniona z opodatkowania CIT. Otrzymanie wierzytelności o wypłatę zysku mieści się w zakresie wskazanego przepisu art. 5 ustawy o Fundacji - nabywania mienia. Realizacja praw wynikających z wniesionej do Fundacji wierzytelności o wypłatę zysku wiąże się bowiem z otrzymanym składnikiem majątku, jakim jest wierzytelność o wypłatę zysku.
Sposób rozliczenia Spółki z Fundacją jest dla Fundacji wtórny i może nastąpić zarówno w formie wypłaty pieniężnej zaległej kwoty zysku, jak i alternatywnie w formie rzeczowej, odpowiadającej wartości istniejącej wierzytelności o wypłatę zysku.
W konsekwencji, na mocy przepisu art. 6 ust. 1 pkt 25 ustawy o CIT w związku z art. 5 ustawy o fundacji rodzinnej, zarówno wniesienie do Fundacji wierzytelności z tytułu wypłaty zaległego zysku, jak również dalsza realizacja świadczenia w związku z wymagalnością roszczenia o wypłatę dywidendy (co może nastąpić zarówno w formie pieniężnej, jak i rzeczowej) nie wiąże się z powstaniem przychodu/dochodu do opodatkowania po stronie przyszłej Fundacji.
Stanowisko Wnioskodawcy w tej sprawie zostało uznane za prawidłowe.
Dywidenda w polskim prawie spółek
Dywidenda to wypłata środków pieniężnych dla udziałowców spółki, pochodząca z wypracowanego rocznego zysku spółki. W trakcie roku udziałowcy mogą także otrzymywać zaliczkę na poczet przyszłej dywidendy. Dywidenda może również przybrać formę innych aktywów spółki, jak np. akcje czy udziały.
Zasady ustalania uprawnień i wypłaty dywidendy zgodnie z Kodeksem spółek handlowych (KSH)
| Lp. | Charakterystyka |
|---|---|
| 1. | Osoby uprawnione do otrzymania dywidendy za dany rok obrotowy to wspólnicy, którym udziały przysługiwały w dniu powzięcia uchwały o podziale zysku. |
| 2. | Umowa spółki może upoważniać zgromadzenie wspólników do określenia dnia, według którego ustala się listę wspólników uprawnionych do dywidendy za dany rok obrotowy. Ten dzień jest określany jako dzień dywidendy. |
| 3. | Uchwała o podziale zysków musi być podjęta przez zgromadzenie wspólników w ciągu 6 miesięcy od zakończenia roku obrotowego. |
| 4. | Dzień dywidendy należy określić w ciągu 2 miesięcy od dnia powzięcia uchwały o podziale zysku. Gdy uchwała nie określa dnia dywidendy, wówczas tym dniem jest dzień powzięcia uchwały o podziale zysku. |
| 5. | Dywidenda wypłacana jest w dniu określonym w uchwale o podziale zysków. Jeżeli uchwała tego dnia nie określa, wówczas dywidenda jest wypłacana niezwłocznie po dniu dywidendy. |
| 6. | Dzielenie zysku wobec uprawnionych wspólników odbywa się według liczby posiadanych przez nich udziałów. |
| 7. | Umowa spółki może upoważniać zarząd do wypłaty wspólnikom zaliczki na poczet przewidywanej dywidendy za rok obrotowy. Spółka musi dysponować środkami na tego typu wypłatę zaliczki. |
| 8. | Spółka może wypłacić zaliczki na poczet przewidywanej dywidendy tylko wtedy, gdy jej zatwierdzone sprawozdanie finansowe za ostatni rok obrotowy wykazuje dodatni wynik finansowy. Zaliczka nie może być większa niż połowa tego wyniku. |
| 9. | KSH przewiduje opcję uprzywilejowania udziałów. Udział uprzywilejowany w zakresie dywidendy to dywidenda, która przewyższa nie więcej niż o połowę dywidendę przysługującą udziałom nieuprzywilejowanym (dywidenda uprzywilejowana). |
Dywidendę wypłaca się w dniu określonym w uchwale wspólników. Jeżeli uchwała wspólników takiego dnia nie określa, dywidenda jest wypłacana w dniu określonym przez zarząd (art. 193 § 4 K.s.h.). Zarząd powinien zatem określić termin wypłaty dywidendy. Termin wypłaty jest istotny z punktu widzenia przedawnienia roszczenia o wypłatę dywidendy.
Roszczenie to staje się wymagalne w dniu przyjętym jako dzień jej wypłaty. Bieg przedawnienia rozpoczyna się od dnia, w którym roszczenie stało się wymagalne (art. 120 § 1 zd. 1 Kodeksu cywilnego). Jeżeli przepis szczególny nie stanowi inaczej, termin przedawnienia wynosi 6 lat, a dla roszczeń o świadczenia okresowe oraz roszczeń związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej - 3 lata.
Sąd Najwyższy w uchwale z dnia 18 czerwca 2015 r., sygn. akt III CZP 31/15, uznał, że roszczenie wspólnika spółki z o.o. o wypłatę dywidendy nie jest roszczeniem o świadczenie okresowe ani nie jest związane z prowadzeniem działalności gospodarczej, jeśli wspólnik nie jest przedsiębiorcą.
Dywidenda po śmierci wspólnika
W przypadku śmierci wspólnika spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, dywidenda po zmarłym udziałowcu wchodzi w skład masy spadkowej. Roszczenie o wypłatę dywidendy nabywają spadkobiercy zmarłego udziałowca.
Przepisy ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych nie stosuje się do przychodów podlegających przepisom o podatku od spadków i darowizn. W związku z tym, dywidenda po zmarłym udziałowcu, która weszła do spadku, będzie podlegać opodatkowaniu podatkiem od spadków i darowizn, chyba że spadkobiercy skorzystają ze zwolnienia.
Spółka wypłacająca dywidendę poczeka, aż w stosunku do roszczenia o jej wypłatę zgłoszą się spadkobiercy zmarłego udziałowca. Po uzyskaniu orzeczenia sądu o podziale spadku lub aktu notarialnego poświadczenia dziedziczenia, spółka wypłaci dywidendy spadkobiercom, którzy następnie samodzielnie opodatkowują uzyskany spadek.
Spółka wypłacająca dywidendę spadkobiercom nie będzie zobligowana do pobrania 19% zryczałtowanego podatku dochodowego przed dokonaniem wypłaty.
Odziedziczyłem 400 000 dolarów. Co mam z nimi zrobić?
Otrzymane na drodze dziedziczenia prawa majątkowe (dywidenda) wykonywane na terytorium RP, wchodzące w skład masy spadkowej zmarłego, podlegają opodatkowaniu podatkiem od spadków i darowizn. Wysokość podatku ustala się w zależności od grupy podatkowej, do której zaliczony jest nabywca spadku.
tags: #wierzytelnosc #o #zalegla #dywidende #w #spadku