Wniosek egzekucyjny a opłata od pozwu: Kto ponosi koszty w postępowaniu egzekucyjnym?

Postępowanie egzekucyjne, choć niezbędne do realizacji praw wierzyciela, generuje szereg kosztów, których poniesienie może stanowić obciążenie zarówno dla dłużnika, jak i wierzyciela. Zrozumienie zasad naliczania i podziału tych kosztów jest kluczowe dla prawidłowego przebiegu procesu windykacyjnego. W niniejszym artykule przyjrzymy się bliżej, co składa się na koszty postępowania egzekucyjnego, jak są one naliczane i kto ostatecznie ponosi odpowiedzialność za ich pokrycie.

Koszty postępowania egzekucyjnego obejmują wszelkie wydatki poniesione przez komornika sądowego w związku z wykonywaniem swoich obowiązków. Obejmuje to między innymi opłaty za czynności egzekucyjne, koszty związane z poszukiwaniem majątku dłużnika, a także wydatki na korespondencję czy wynagrodzenie biegłych, jeśli ich zaangażowanie jest konieczne. Ponadto, w niektórych sytuacjach, mogą pojawić się dodatkowe koszty, takie jak opłaty za wpisy do ksiąg wieczystych czy inne wnioski składane do odpowiednich urzędów.

Zasady naliczania kosztów postępowania egzekucyjnego są ściśle regulowane przez przepisy prawa, w tym Ustawę o kosztach komorniczych (u.k.k.). Kluczowym aspektem jest podział na koszty, które obciążają dłużnika, oraz te, które ponosi wierzyciel. Zgodnie z ogólną zasadą, wyrażoną w art. 770 § 1 Kodeksu postępowania cywilnego (k.p.c.), dłużnik powinien zwrócić wierzycielowi koszty niezbędne do celowego przeprowadzenia egzekucji.

Jednakże, pojęcie "celowego przeprowadzenia egzekucji" jest kluczowe w kontekście ustalania odpowiedzialności za koszty. W przypadku, gdy egzekucja okaże się niecelowa, koszty mogą obciążać wierzyciela. Sąd Najwyższy w swojej uchwale z 8 marca 2013 r. wyjaśnił, że "niecelowe wszczęcie postępowania egzekucyjnego" ma miejsce wówczas, gdy w chwili jego inicjowania czynności komornika nie mogły doprowadzić do realizacji obowiązku objętego tytułem wykonawczym, a wierzyciel mógł się o tym dowiedzieć przed złożeniem wniosku egzekucyjnego.

Kiedy egzekucja jest niecelowa?

Prawo polskie nie zawiera zamkniętego katalogu sytuacji kwalifikujących egzekucję jako niecelową. Ocena zależy od konkretnych okoliczności sprawy. Niemniej jednak, na podstawie aktualnej doktryny i orzecznictwa, można wyróżnić następujące przesłanki:

Doręczenie nakazu zapłaty na błędny adres, co skutkuje nieskutecznością doręczenia i niewadliwym powstaniem tytułu wykonawczego.
Spełnienie świadczenia przez dłużnika przed złożeniem wniosku egzekucyjnego.
Śmierć dłużnika przed wszczęciem egzekucji.
Ogłoszenie upadłości dłużnika.
Wskazanie we wniosku egzekucyjnym osoby niebędącej dłużnikiem.
Sytuacja, gdy wierzyciel wiedział o pozbawieniu tytułu wykonalności lub o przesłankach do tego.
Egzekucja na podstawie zrealizowanego tytułu, czyli gdy dług został już spłacony.

Warto zaznaczyć, że ocena niecelowości wszczęcia postępowania egzekucyjnego dokonywana jest na moment jego inicjowania przez wierzyciela. Jeśli egzekucja przestaje być zasadna dopiero w trakcie jej trwania, nie będzie ona uznana za wszczętą niecelowo, ponieważ w chwili wszczęcia była celowa.

Opłaty w postępowaniu egzekucyjnym: Art. 29 vs Art. 30 u.k.k.

Ustawa o kosztach komorniczych przewiduje dwa odrębne mechanizmy obciążenia wierzyciela opłatą w przypadku umorzenia postępowania:

Art. 29 ust. 1 u.k.k.: Dotyczy umorzenia postępowania na wniosek wierzyciela lub z powodu braku jego aktywności przez okres sześciu miesięcy. W takiej sytuacji wierzyciel obciążany jest opłatą stosunkową w wysokości 5% wartości świadczenia pozostałego do wyegzekwowania.
Art. 30 u.k.k.: Reguluje sytuacje, w których doszło do oczywiście niecelowego wszczęcia egzekucji lub wskazania we wniosku osoby niebędącej dłużnikiem. W takich przypadkach komornik pobiera od wierzyciela opłatę stosunkową w wysokości 10% egzekwowanego świadczenia.

Opłata stosunkowa, zgodnie z art. 25 u.k.k., wynosi minimum 150 zł i maksimum 50 000 zł. W przypadku zastosowania art. 30, komornik nie ściąga opłaty od dłużnika, a pobraną opłatę zwraca mu.

Wyjątek od reguły w przypadku art. 29 u.k.k.

Istnieje istotny wyjątek od zastosowania art. 29 u.k.k. Jeżeli wierzyciel wykaże, że przyczyną umorzenia postępowania było spełnienie świadczenia przez dłużnika w terminie miesiąca od doręczenia zawiadomienia o wszczęciu egzekucji, opłata obciąża dłużnika, a nie wierzyciela.

Tabela porównująca art. 29 i art. 30 u.k.k.

Najnowsze orzecznictwo w sprawach kosztów egzekucyjnych

Orzecznictwo sądowe w sprawach dotyczących kosztów postępowania egzekucyjnego jest dynamiczne i ewoluuje, dostosowując się do zmieniających się realiów obrotu prawnego. Kluczowe znaczenie ma tu uchwała Sądu Najwyższego z 5 kwietnia 2024 r. (III CZP 6/23), która stanowi, że złożenie przez wierzyciela wniosku o wszczęcie egzekucji przeciwko zmarłemu dłużnikowi może być uznane za oczywiście niecelowe wszczęcie postępowania egzekucyjnego w rozumieniu art. 30 u.k.k. SN tym samym złagodził swoje wcześniejsze stanowisko, podkreślając jednocześnie, że badanie przez wierzyciela zdolności sądowej dłużnika byłoby sprzeczne z wymogami praktyki obrotu.

Inne orzeczenia, takie jak wyrok Sądu Rejonowego Gdańsk-Południe z 21 stycznia 2025 r. (XII 1 Co 708/24), pokazują, że nie każdy przypadek upadku tytułu wykonawczego oznacza automatycznie niecelowość wszczęcia egzekucji. Orzeczenia są kazuistyczne i zależą od okoliczności konkretnej sprawy, co wymaga indywidualnej analizy każdego przypadku przez wierzycieli prowadzących działalność gospodarczą.

Warto również zwrócić uwagę na orzeczenie SR Gdańsk-Południe z 28 maja 2025 r. (XII 1 Co 185/25), dotyczące niecelowego wszczęcia egzekucji przez fundusz wierzytelności wobec dłużnika znajdującego się w upadłości. W tym przypadku komornik umorzył postępowanie i obciążył wierzyciela opłatą w wysokości 10% na podstawie art. 30 u.k.k.

Jak zaskarżyć postanowienie komornika o kosztach?

W przypadku, gdy komornik obciąży dłużnika kosztami niecelowej egzekucji, przysługuje mu prawo do zaskarżenia postanowienia na podstawie art. 767 k.p.c. Proces ten przebiega następująco:

Termin: Skargę należy wnieść w terminie tygodniowym od dnia doręczenia postanowienia lub powzięcia wiadomości o czynności. Jest to termin nieprzekraczalny.
Miejsce złożenia: Skargę wnosi się do komornika, który dokonał zaskarżonej czynności. Komornik, w ciągu 3 dni, sporządza uzasadnienie i przekazuje akta do sądu rejonowego właściwego dla swojej siedziby.
Treść skargi: Skarga musi zawierać określenie zaskarżonej czynności, zarzuty, wniosek o zmianę lub uchylenie postanowienia oraz uzasadnienie.
Opłata: Od skargi pobierana jest opłata sądowa w wysokości 100 zł.
Wstrzymanie egzekucji: Wniesienie skargi nie wstrzymuje postępowania egzekucyjnego automatycznie. Należy złożyć odrębny wniosek o zawieszenie lub wstrzymanie postępowania, uprawdopodabniając szkodę.
Rozpoznanie skargi: Sąd rozpoznaje skargę w terminie tygodniowym (termin instrukcyjny), choć w praktyce może to potrwać od 1 do 3 miesięcy.

Warto pamiętać, że w przypadku, gdy dłużnik był reprezentowany przez adwokata lub radcę prawnego, sąd może zasądzić zwrot kosztów zastępstwa od wierzyciela. Od 2025 roku, w związku z nowelizacją przepisów, stawki minimalne za czynności radców prawnych i adwokatów wzrosły o 100%, co może oznaczać znacząco wyższy zwrot kosztów.

Jak działa KOMORNIK? Jak Rozłożyć DŁUG NA RATY u Komornika? Jak Dogadać się z Komornikiem?

Podsumowując, koszty postępowania egzekucyjnego mogą być skomplikowaną kwestią. Zrozumienie przepisów, analiza konkretnych okoliczności sprawy oraz śledzenie najnowszego orzecznictwa są kluczowe dla prawidłowego określenia odpowiedzialności za te koszty i ochrony swoich praw.

tags: #wniosek #egzekucyjny #oplata #od #pozwu