Wykonalność orzeczeń sądów szwajcarskich w Polsce
Uznanie i wykonanie orzeczeń sądów zagranicznych w Polsce to złożony proces, który zależy od kraju pochodzenia orzeczenia. Szczególne znaczenie mają tu przepisy unijne, które znacząco ułatwiają transgraniczne dochodzenie roszczeń. Jednakże, orzeczenia sądów spoza Unii Europejskiej, w tym orzeczenia sądów szwajcarskich, podlegają odrębnym, często bardziej skomplikowanym procedurom.
Orzeczenia sądów państw obcych - zasady ogólne
Orzeczenia sądów państw obcych wydane w sprawach cywilnych co do zasady podlegają uznaniu w Polsce z mocy prawa. Nie jest to jednak reguła bez wyjątków. Istnieją konkretne przeszkody, które mogą uniemożliwić uznanie orzeczenia, zgodnie z przepisami Kodeksu postępowania cywilnego (k.p.c.).
Przeszkody w uznaniu orzeczenia
Do głównych przeszkód w uznaniu zagranicznego orzeczenia należą:
- Orzeczenie nie jest prawomocne w państwie, w którym zostało wydane.
- Sprawa należy do wyłącznej jurysdykcji sądów polskich.
- Pozwanemu, który nie wdał się w spór, nie doręczono należycie pisma wszczynającego postępowanie w czasie umożliwiającym obronę.
- Strona w toku postępowania była pozbawiona możności obrony.
- Sprawa o to samo roszczenie między tymi samymi stronami toczyła się wcześniej przed polskim sądem.
- Orzeczenie jest sprzeczne z wcześniej wydanym prawomocnym orzeczeniem sądu polskiego lub innego sądu zagranicznego, które spełnia przesłanki uznania w Polsce.
- Uznanie byłoby sprzeczne z podstawowymi zasadami porządku prawnego Rzeczypospolitej Polskiej (klauzula porządku publicznego).
Warto zaznaczyć, że niektóre z powyższych przeszkód, dotyczące wcześniejszego lub sprzecznego orzeczenia, stosuje się odpowiednio także do spraw rozstrzyganych przez inne organy niż sądy.
Dokumenty niezbędne do uznania orzeczenia
Aby móc powołać się na uznanie orzeczenia sądu zagranicznego, osoba zainteresowana musi przedstawić następujące dokumenty:
- Urzędowy odpis orzeczenia.
- Dokument stwierdzający prawomocność orzeczenia (chyba że wynika to z jego treści).
- Uwierzytelniony przekład na język polski przedłożonych dokumentów.
W przypadku, gdy pozwany nie wdał się w spór co do istoty sprawy, konieczne jest również przedstawienie dokumentu potwierdzającego należyte doręczenie mu pisma wszczynającego postępowanie.
Sąd orzekający o uznaniu orzeczenia sądu zagranicznego musi stwierdzić, czy i w jaki sposób dokonano doręczenia pisma wszczynającego postępowanie, następnie czy doręczenie to było należyte, ale również w dalszej kolejności ocenić, czy z uwzględnieniem okoliczności sprawy nastąpiło ono w czasie umożliwiającym podjęcie obrony, przy czym badając te kwestie sąd nie jest skrępowany stanowiskiem sądu państwa pochodzenia. Ocena, czy strona nie była pozbawiona możności obrony pozostaje w gestii sądu polskiego, który nie jest w tym względzie związany stanowiskiem sądu zagranicznego.
Jak uzyskać potwierdzenie uznania orzeczenia?
Każda osoba, która ma w tym interes prawny, może wystąpić do sądu z wnioskiem o ustalenie, że orzeczenie sądu państwa obcego podlega lub nie podlega uznaniu. Wniosek taki rozpoznaje sąd okręgowy, właściwy miejscowo dla sprawy lub dla siedziby sądu rejonowego, a w braku takiej podstawy - Sąd Okręgowy w Warszawie.
Do wniosku o ustalenie, że orzeczenie podlega uznaniu, należy dołączyć wymienione wcześniej dokumenty. Natomiast do wniosku o ustalenie, że nie podlega - urzędowy odpis orzeczenia wraz z jego uwierzytelnionym przekładem.
Strona ma dwa tygodnie na przedstawienie swojego stanowiska po doręczeniu wniosku. Sąd może rozpoznać wniosek na posiedzeniu niejawnym.
Wykonalność orzeczeń sądów szwajcarskich - postępowanie egzekucyjne
Orzeczenia sądów szwajcarskich w sprawach cywilnych, które nadają się do wykonania w drodze egzekucji, stają się tytułami wykonawczymi w Polsce dopiero po stwierdzeniu ich wykonalności przez polski sąd. Stwierdzenie to następuje, jeżeli orzeczenie jest wykonalne w Szwajcarii i nie istnieją przeszkody do jego uznania w Polsce.
Wniosek o nadanie orzeczeniu sądu szwajcarskiego klauzuli wykonalności składa się do sądu okręgowego właściwego ze względu na miejsce zamieszkania lub siedzibę dłużnika, albo do sądu okręgowego, w którego okręgu ma być prowadzona egzekucja.
Dokumenty wymagane do stwierdzenia wykonalności
Do wniosku o nadanie klauzuli wykonalności należy dołączyć:
- Dokumenty potwierdzające, że orzeczenie podlega uznaniu (wymienione wcześniej).
- Dokument stwierdzający, że orzeczenie jest wykonalne w Szwajcarii (chyba że wynika to z jego treści lub prawa szwajcarskiego).
- Uwierzytelniony przekład na język polski wszystkich tych dokumentów.
Dłużnik ma dwa tygodnie na przedstawienie swojego stanowiska po doręczeniu mu odpisu wniosku. Sąd rozpoznaje wniosek na posiedzeniu niejawnym.
Zabezpieczenie roszczenia
W przypadku orzeczeń z państw trzecich, takich jak Szwajcaria, procedura stwierdzenia wykonalności jest bardziej sformalizowana i może być czasochłonna. Aby zapobiec próbom wyzbycia się majątku przez dłużnika w trakcie postępowania, wierzyciel może wraz z wnioskiem o stwierdzenie wykonalności złożyć wniosek o zabezpieczenie roszczenia. Może to obejmować m.in. zakaz zbywania nieruchomości czy zajęcie rachunków bankowych.
Nieprawomocne postanowienie o nadaniu klauzuli wykonalności orzeczeniu sądu szwajcarskiego stanowi tytuł zabezpieczenia do czasu uprawomocnienia się postanowienia o nadaniu klauzuli wykonalności lub jego rozpoznania przez sąd apelacyjny.
Seria podcastów: Jurysdykcja, uznawanie i wykonywanie orzeczeń w sprawach cywilnych
Porównanie z orzeczeniami sądów UE
Procedura uznawania i wykonywania orzeczeń sądów państw członkowskich Unii Europejskiej jest znacznie prostsza dzięki rozporządzeniom unijnym, takim jak Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1215/2012 (tzw. Bruksela I bis). Orzeczenia te, co do zasady, są wykonalne w innym państwie członkowskim bez konieczności przeprowadzania specjalnego postępowania w celu stwierdzenia ich wykonalności. Wystarczy przedstawić uwierzytelniony odpis orzeczenia oraz zaświadczenie potwierdzające jego wykonalność w kraju wydania.
W przypadku orzeczeń szwajcarskich procedura ta nie ma zastosowania, co oznacza konieczność przejścia przez proces stwierdzenia wykonalności przed polskim sądem.
Podsumowując, choć polskie prawo przewiduje możliwość uznania i wykonania orzeczeń sądów szwajcarskich, proces ten jest bardziej złożony niż w przypadku orzeczeń pochodzących z państw Unii Europejskiej i wymaga spełnienia szeregu wymogów formalnych oraz przeprowadzenia postępowania sądowego w Polsce.
tags: #wykonalnosc #orzeczen #sadow #szwajcarskich #w #polsce