Wykonalność zabezpieczenia kontaktów z dzieckiem w świetle zmian orzeczeń
W postępowaniu cywilnym, orzeczenia sądu dotyczące kontaktów z dzieckiem, zwłaszcza te wydane w trybie zabezpieczenia, podlegają specyficznym zasadom wykonalności. Kluczowe znaczenie ma tu relacja między pierwotnym tytułem wykonawczym a późniejszymi zmianami wprowadzonymi postanowieniem o zabezpieczeniu.
Postanowienie w przedmiocie udzielenia zabezpieczenia poprzez zmianę sposobu ustalonych w innym orzeczeniu kończącym postępowanie w sprawie kontaktów, jest niejako "odwójnie" wykonalne, pomimo braku przymiotu prawomocności. Wynika to po pierwsze z samej istoty zabezpieczenia. Orzeczenie w tym przedmiocie jest wykonalne z chwilą wydania i zostaje przez sąd z urzędu zaopatrzone w klauzulę wykonalności lub wzmiankę o wykonalności (art. 743 k.p.c.). Jest także wykonalne z uwagi na treść art. 578 k.p.c.
Jeśli dobrze rozumiem, wyrok sądu rozwodowego, ustalający sposób kontaktów, podlega przymusowej realizacji w drodze egzekucji. Jednocześnie zapadło orzeczenie sądu opiekuńczego co do zabezpieczenia przez zmianę tychże? I tu dostrzegam problem. Na pierwszy rzut oka wydawałoby się, że egzekucję należy umorzyć, bo tytuł wykonawczy, na podstawie którego ją prowadzono utracił moc (wyrok sądu rozwodowego w zakresie kontaktów). Jednakże postanowienie o zabezpieczeniu nie jest orzeczeniem trwałym, w tym znaczeniu, że w sytuacji np. oddalenia wniosku o zmianę kontaktów, zabezpieczenie upadnie i wówczas dalej kontakty będą realizowane jak w wyroku sądu rozwodowego.
Jedynym rozsądnym rozwiązaniem, jakie nasuwa mi się, na pierwszy rzut oka, jest zawieszenie egzekucji prowadzonej na podstawie tytułu wydanego przez sąd pierwszej instancji. A jeśli sąd opiekuńczy w orzeczeniu kończącym zmieni kontakty, to wówczas jej umorzenie. A w międzyczasie nic nie stoi na przeszkodzie wszczęciu nowego postępowania egzekucyjnego na podstawie nowego, lecz "tymczasowego" tytułu wykonawczego, jakim jest postanowienie o udzieleniu zabezpieczenia.
W związku z tym, jeśli rodzic wnosi o ukaranie grzywną z art. 1050 kpc za nierealizowanie tych kontaktów, czy w ogóle można stwierdzając jakieś uchybienia dłużnika zakreślić termin z zagrożeniem grzywną, jeśli w chwili wydania tego postanowienia już zmieniło się zabezpieczenie kontaktów w rozwodzie, i teraz kontakty są ustalone zupełnie w innych datach i innych miejscach?
Sytuacja jest chyba nieco bardziej skomplikowana, bo wymaga odpowiedzi na pytanie o wzajemną relację art. 742 par. 3 k.p.c. i 578 k.p.c. (bo sąd pierwszej instancji w zakresie, w jakim reguluje kontakty z dzieckiem działa moim zdaniem jako sąd opiekuńczy z wszelkimi konsekwencjami). Wydaje się, że norma art. 742 par. 3 k.p.c. będzie w tym przypadku przepisem szczególnym.
W konsekwencji (zakładając, że zmiana zabezpieczenia z lutego 2009 r. nie jest prawomocna, bo została zaskarżona) dłużniczka winna realizować swoje obowiązki zgodnie z poprzednim orzeczeniem z grudnia 2006 r. (zakładając, że to orzeczenie zapadło również w trybie zabezpieczenia). Czyli chyba muszę przyjąć, że jest wykonalne nowe, a stare już nie, a zatem nie ma tytułu.
Skoro zabezpieczenia nie będą skarżyć, to problem nie istnieje. A poza tym może jutro strony przyjdą i na twoje pytanie wierzyciel odpowie, że cofa wniosek? i po sprawie. Możesz też zażądać przedłożenia aktualnego tytułu wykonawczego - zauważ, że w egzekucji np. alimentów nikt nie umarza egzekucji, bo sąd je podwyższył, a jedynie dołącza się kolejne tytuły.
Kiedyś w trakcie identycznej mojej sprawy, którą prowadziłam ok. 4 miesiące na podstawie jednego tytułu, uległo zmianie orzeczenie (też w trybie zarządzenia tymczasowego) w sprawie kontaktów. Pytam na ostatniej rozprawie wierzyciela, czy przyniesie mi nowe orzeczenie z klauzulą, sugeruję, żeby dał szansę wywiązać się kobiecie z drugiego orzeczenia. On, że nie przyniesie, że ona się i tak nie wywiąże i że wnosi o ukaranie na podstawie dotychczasowego tytułu. Oddaliłam wniosek, poszło do Sądu Okręgowego, zażalenie oddalone. Koniec końców umorzyłam, bo moim zdaniem na dzień dzisiejszy brak jest tytułu wykonawczego na podstawie.
Orzekam w Warszawie, miałam podobną sytuację w sprawie, gdzie zakreśliłam termin z zagrożeniem grzywną, a na etapie apelacji zmieniło się zabezpieczenie, więc Sąd Okręgowy uchylił moje orzeczenie i umorzył postępowanie, wobec braku tytułu. Czy też coś się zmieniło w tej kwestii, bo ja już głupia jestem...
Przy egzekucji z art. 1051 (zakreślenie terminu) jeśli oddalisz wniosek, to nie jest to zaskarżalne; takie mądrości już jakiś czas temu wyczytałam w zielonym komentarzu.
W sprawach o kontakty z dzieckiem przepis art. 579 Kodeksu postępowania cywilnego stanowi, że postanowienia w sprawach o ustalenie, ograniczenie albo zakazanie kontaktów z dzieckiem mogą być wydane tylko po przeprowadzeniu rozprawy. Dotyczy to także zmiany rozstrzygnięć w tym przedmiocie, zawartych w wyroku orzekającym rozwód.
W razie uzasadnionej obawy naruszenia obowiązków wynikających z postanowienia o kontaktach przez osobę, pod której pieczą dziecko pozostaje, lub osobę uprawnioną do kontaktu z dzieckiem albo osobę, której tego kontaktu zakazano, sąd opiekuńczy może zagrozić nakazaniem zapłaty oznaczonej sumy pieniężnej, stosownie do zasad określonych w art. 1053 k.p.c.
Celem postępowania zabezpieczającego jest zapewnienie efektywności - wykonalności i skuteczności - orzeczeń sądowych. Zabezpieczenie nowacyjne polega ono na tymczasowym uregulowaniu stosunków pomiędzy uprawnionym i zobowiązanym według spodziewanej treści orzeczenia mającego zapaść w sprawie. Sąd może udzielić zabezpieczenia przed wszczęciem postępowania lub w jego toku.
Zgodnie z art. 7301 § 1 KPC, "Każda strona może żądać wszczęcia postępowania zabezpieczającego, jeżeli uprawdopodobni roszczenie oraz interes prawny w udzieleniu zabezpieczenia." Interes prawny w udzieleniu zabezpieczenia uważa się za uprawdopodobniony, gdy żądającym zabezpieczenia jest powód dochodzący należności zapłaty z tytułu transakcji handlowej w rozumieniu ustawy z dnia 8 marca 2013 r.
Po uzyskaniu tytułu zabezpieczenia wraz z klauzulą wykonalności należy złożyć do komornika wniosek o zabezpieczenie wraz z oryginałem uzyskanego tytułu.
Zależność pomiędzy skutecznością a wykonalnością postanowienia jest wciąż przedmiotem dyskusji, jednak w niektórych sytuacjach procesowych, takich jak przykładowo postanowienie o udzieleniu zabezpieczenia, odpowiedź będzie wynikać z przepisów szczególnych, przewidujących obowiązek zaopatrzenia postanowienia we wzmiankę o wykonalności lub nadania przez sąd klauzuli z urzędu.
W przypadku wniesienia zażalenia na postanowienie warto przy tym każdorazowo pamiętać o rozważeniu zamieszczenia wniosku o wstrzymanie wykonania postanowienia, na podstawie art. 396 k.p.c.
Ustalenie kontaktów z dzieckiem - jak zwiększać ich częstotliwość
Warto zwrócić uwagę na treść art. 396 k.p.c., zgodnie z którym sąd może wstrzymać wykonanie zaskarżonego postanowienia do czasu rozstrzygnięcia zażalenia.
tags: #wykonalnosc #zabezpieczenia #579 #kpc