Wynagrodzenie minimalne a tytuł wykonawczy ZUS: jak chronić swoje dochody
ZUS, jako instytucja odpowiedzialna za pobieranie składek na ubezpieczenia społeczne, może prowadzić postępowanie egzekucyjne w przypadku zaległości w ich opłacaniu. W takiej sytuacji istotne jest zrozumienie przepisów dotyczących potrąceń z wynagrodzenia, aby chronić swoje podstawowe dochody.
Potrącenia z wynagrodzenia za pracę: podstawowe zasady
Zasady dokonywania potrąceń z wynagrodzenia za pracę regulują przepisy Kodeksu pracy, w szczególności artykuły 87-91. Ustawodawca określił w nich maksymalne wysokości potrąceń oraz kwotę wolną od potrąceń. W sprawach nieuregulowanych Kodeks pracy odwołuje się do przepisów Kodeksu postępowania cywilnego oraz ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.
Egzekucja z wynagrodzenia może być prowadzona w trybie sądowym lub administracyjnym.
Tryb sądowy
W trybie sądowym egzekucja następuje przez zajęcie wynagrodzenia dokonywane przez komornika przy sądzie rejonowym. Przepisy Kodeksu postępowania cywilnego (art. 880-888 k.p.c.) określają zasady potrąceń z wynagrodzenia za pracę. Do innych wierzytelności, takich jak zasiłek chorobowy czy świadczenia z Zakładowego Funduszu Świadczeń Socjalnych (ZFŚS), stosuje się przepisy art. 895-908 k.p.c.
Tryb administracyjny
W trybie administracyjnym egzekucji z wynagrodzenia dokonują organy wskazane w ustawie o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, w tym Zakład Ubezpieczeń Społecznych. W tym przypadku odpowiednie zastosowanie mają przepisy art. 72-75 tej ustawy.
Co to jest wynagrodzenie za pracę?
Przepisy nie definiują wprost pojęcia „wynagrodzenia za pracę”. Przez wynagrodzenie za pracę należy rozumieć obowiązkowe świadczenie o charakterze przysparzająco-majątkowym, wypłacane okresowo w zamian za wykonaną pracę w ramach stosunku pracy. Obejmuje ono wynagrodzenie zasadnicze, wynagrodzenie za godziny nadliczbowe, w porze nocnej oraz inne składniki płacowe, takie jak dodatki czy premie.
PRZYKŁAD: Pracownik otrzymuje stałe wynagrodzenie w wysokości 2050,00 zł brutto (netto 1494,74 zł). Zawiadomienie o zajęciu wynagrodzenia za pracę z ZUS wynosi 1701,10 zł. Czy wynagrodzenie pracownika w kwocie 2050,00 zł wolne jest od zajęcia wynagrodzenia do kwoty 2000,00 zł z tytułu zawiadomienia wystawionego przez ZUS?
Odpowiedź brzmi: tak. Pracodawca może dokonywać potrąceń na rzecz ZUS do kwoty minimalnego wynagrodzenia za pracę. Zajęciu wynagrodzenia m.in. przez ZUS nie podlega kwota wolna od potrąceń, w wysokości minimalnego wynagrodzenia za pracę. W opisanym przypadku pracodawca będzie mógł dokonać potrącenia jedynie różnicy między otrzymywanym przez pracownika wynagrodzeniem netto a kwotą wolną od potrąceń.
Przykład wyliczenia potrącenia: Przy kosztach podstawowych z odliczoną kwotą ulgi podatkowej, wskazanemu w pytaniu pracownikowi pracodawca będzie mógł potrącić na rzecz ZUS, z miesięcznego wynagrodzenia za pracę, jedynie kwotę 35,26 zł.
Ważne! Ochrona płacy pracownika z tytułu minimalnego wynagrodzenia za pracę nie dotyczy świadczeń alimentacyjnych.
Kwota wolna od potrąceń a wynagrodzenie minimalne
Ustawodawca objął ochroną płacy pracownika kwotę minimalną, wyznaczając kwotę wolną od potrąceń. Kwota minimalnego wynagrodzenia ustalana jest na podstawie odrębnych przepisów. Od 1 stycznia 2019 r. jest to kwota wynosząca 2250 zł brutto.
W przypadku pracownika zatrudnionego na umowę o pracę, który ma dochód minimalny, nie należy potrącać z wynagrodzenia żadnej kwoty. Należy jedynie zawiadomić urząd skarbowy o przeszkodach w realizacji zajęcia związanych z tym, że pracownik zatrudniony jest z minimalnym wynagrodzeniem.
Podsumowując, w sytuacji otrzymania przez pracodawcę zajęcia wynagrodzenia zatrudnionego pracownika, które jest wolne od zajęcia (wynagrodzenie minimalne po odliczeniu składek na ubezpieczenia społeczne i zaliczki na podatek dochodowy od osób fizycznych), pracodawca nie przekazuje na zajęcie żadnej kwoty. Niemniej jednak na pracodawcy ciąży obowiązek zawiadomienia organu egzekucyjnego o przeszkodach w realizacji zajęcia, czyli o dochodzie wolnym od zajęcia.
Egzekucja z innych świadczeń
Zajęcie wynagrodzenia za pracę może dotyczyć również wynagrodzenia chorobowego. Jednakże świadczenia takie jak zasiłek chorobowy czy świadczenia z ZFŚS nie zawsze podlegają egzekucji. Aby pracodawca był zobowiązany do dokonywania potrąceń z tych świadczeń, tytuł wykonawczy od komornika musi wyraźnie to wskazywać.
PRZYKŁAD: Pracownik był niezdolny do pracy od 18 marca do 25 maja 2007 r. W okresie od 18 marca do 19 kwietnia 2007 r. pracownikowi wypłacono wynagrodzenie chorobowe. Od 20 kwietnia do 25 maja 2007 r. wypłacono zasiłek chorobowy z ubezpieczenia chorobowego. Niezdolność do pracy była spowodowana wypadkiem przy pracy. W takich sytuacjach ZUS rozpatruje każdy wniosek w indywidualnym postępowaniu.
W przypadku umów zlecenia, zgodnie z przepisami Kodeksu cywilnego, zajęciu podlega cała kwota wynagrodzenia. Należy jednak pamiętać, że urząd skarbowy nie stosuje w tym przypadku kwoty wolnej od potrąceń, tak jak ma to miejsce w przypadku umowy o pracę.
Ulgi i pomoc w spłacie zadłużenia wobec ZUS
Każda osoba, która ma wobec ZUS zadłużenie z tytułu składek i nie ma środków na jego spłatę, może skorzystać z ulgi polegającej na rozłożeniu zadłużenia na raty. Dzięki temu możliwe jest opłacenie zaległych składek w dłuższym terminie, a ZUS może zawiesić postępowanie egzekucyjne.
Odsetki nie są naliczane od dnia złożenia wniosku, a jedynie opłata prolongacyjna wraz z odsetkami za zwłokę naliczonymi do dnia złożenia wniosku.
W wybranych placówkach ZUS można skorzystać z pomocy doradcy ds. ulg i umorzeń. Samo złożenie wniosku nie gwarantuje udzielenia ulgi ani nie stanowi ustawowej przesłanki do zawieszenia postępowania egzekucyjnego.
W przypadku zmiany sytuacji finansowej, można złożyć wniosek o zmianę warunków udzielonej ulgi, dołączając dokumenty uzasadniające prośbę. W przypadku niedotrzymania warunków umowy, może ona zostać zerwana, jednak istnieje prawo do złożenia wniosku o utrzymanie jej w mocy.
Zawieszenie postępowania egzekucyjnego
Zawieszenie postępowania egzekucyjnego oznacza, że ZUS przez okres zawieszenia nie podejmuje działań w celu odzyskania należności. Daje to czas na zgromadzenie środków finansowych i dobrowolne uregulowanie zadłużenia, a także zapobiega zakłócaniu działalności firmy.
ZUS może również zwolnić składnik majątkowy spod egzekucji, co oznacza uchylenie czynności egzekucyjnych. Zakres udzielanej ulgi jest określany indywidualnie.
Ulgi i zwolnienia z płatności składek ZUS na podstawie specustawy oraz innych przepisów.
Podstawa prawna
- Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2023 r. poz. 1230, z późn. zm.).
- Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy (Dz. U. z 2023 r. poz. 1465).
- Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz. U. z 2023 r. poz. 1610).
- Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2022 r. poz. 479, z późn. zm.).
- Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2023 r. poz. 257).
tags: #wynagrodzenie #minimalne #a #tytul #wykonawczy #zus