Zajęcie pasa drogowego: przepisy i konsekwencje w Polsce
Pas drogowy to integralna część infrastruktury drogowej, obejmująca nie tylko jezdnię, ale także chodniki, pobocza, zieleń przydrożną i inne elementy techniczne. Jest to przestrzeń publiczna, której użytkowanie jest ściśle regulowane prawnie.
Zgodnie z art. 40 ust. 1 ustawy o drogach publicznych, zajęcie pasa drogowego na cele niezwiązane z jego budową, przebudową, remontem, utrzymaniem i ochroną wymaga uzyskania zezwolenia od zarządcy drogi. Zezwolenie to jest wydawane w formie decyzji administracyjnej. Wyjątkiem od tej zasady jest sytuacja, gdy zawarta zostanie umowa cywilnoprawna regulująca zasady zajęcia pasa drogowego. Proces uzyskiwania zezwolenia ma na celu uregulowanie i zapewnienie bezpieczeństwa wszystkim użytkownikom ruchu drogowego.
Przez "pas drogowy" należy rozumieć wydzielony liniami granicznymi grunt wraz z przestrzenią nad i pod jego powierzchnią, w którym są zlokalizowane droga oraz obiekty budowlane i urządzenia techniczne związane z prowadzeniem, zabezpieczeniem i obsługą ruchu, a także urządzenia związane z potrzebami zarządzania drogą. W skład pasa drogowego wchodzi także chodnik.
Podstawowa regulacja w zakresie dostępności pasa drogowego zawarta została w art. 40 ustawy o drogach publicznych (ustawa z dnia 21 marca 1985 r., tekst jednolity: Dz. U. 2013 r. poz. 260 ze zm.). Oznacza to, że zajęcie pasa drogowego na cele niezwiązane z budową, przebudową, remontem, utrzymaniem i ochroną dróg wymaga zezwolenia zarządcy drogi, w drodze decyzji administracyjnej.
Kto jest zarządcą drogi?
Zanim złożysz wniosek o zajęcie pasa drogowego, kluczowe jest ustalenie, kto jest właściwym zarządcą danej drogi:
- W przypadku dróg krajowych, zadania zarządcze realizują Generalna Dyrekcja Dróg Krajowych i Autostrad (GDDKiA) poprzez swoje oddziały i rejony.
- Dla dróg powiatowych, zarządcą jest starosta.
- W miastach na prawach powiatu, zarządcą wszystkich dróg publicznych (z wyjątkiem autostrad i dróg ekspresowych) jest prezydent miasta.
Procedura uzyskania zezwolenia
Wniosek o wydanie zezwolenia na zajęcie pasa drogowego należy złożyć do właściwego zarządcy drogi. Organ administracji może niezwłocznie rozpoznać sprawę, jeżeli wnioskowi towarzyszy przygotowana przez wnioskodawcę dokumentacja wymagana do wydania merytorycznego rozstrzygnięcia. Jeżeli wniosek nie czyni zadość wymaganiom ustalonym w przepisach prawa, należy wezwać wnoszącego do usunięcia braków w terminie 7 dni z pouczeniem, że nieusunięcie tych braków spowoduje pozostawienie podania bez rozpoznania (art. 64 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego).
Zezwolenie musisz uzyskać zanim zajmiesz pas drogowy. W urzędzie sprawdzą, czy wniosek złożyłeś do odpowiedniego zarządcy drogi. Jeśli nie, to twój wniosek zostanie jak najszybciej przekazany do właściwego zarządcy. Zarządca drogi sprawdzi kompletność wniosku oraz załączników. W przypadku braków, wezwie cię do ich usunięcia w podanym terminie. Na uzupełnienie braków będziesz mieć co najmniej 7 dni - licząc od dnia otrzymania wezwania.
Jeśli wniosek spełnia wymagania wynikające z przepisów, otrzymasz decyzję zezwalającą na zajęcie pasa drogowego. Jeżeli wniosek nie spełnia wymagań wynikających z przepisów prawa, zarządca drogi wyda decyzję o odmowie zezwolenia na zajęcie pasa drogowego. Taka decyzja może zostać wydana, jeśli zajęcie pasa drogowego może spowodować niszczenie lub uszkodzenie drogi i jej urządzeń albo zmniejszenie jej trwałości oraz zagrażać bezpieczeństwu ruchu drogowego (czyli narusza przepisy art. 39 ust. 1 ustawy o drogach publicznych).
Do wniosku o wydanie zezwolenia na zajęcie pasa drogowego zazwyczaj należy dołączyć:
- Dokładny opis planowanych robót lub umieszczanego obiektu.
- Szkic lub rysunek przedstawiający sytuację w pasie drogowym z zaznaczeniem zajmowanej powierzchni.
- Projekt organizacji ruchu, jeżeli zajęcie pasa drogowego wpływa na ruch drogowy lub ogranicza widoczność na drodze, albo powoduje wprowadzenie zmian w istniejącej organizacji ruchu pojazdów lub pieszych.
- Oświadczenie o posiadaniu wymaganych zgód i pozwoleń.
- Pełnomocnictwo (jeśli wniosek składany jest przez pełnomocnika) wraz z dowodem zapłaty opłaty skarbowej.
Opłaty za zajęcie pasa drogowego
Za zajęcie pasa drogowego pobierana jest opłata. Jej wysokość zależy od kilku czynników, takich jak:
- Powierzchnia zajętego pasa drogowego.
- Okres zajmowania pasa drogowego (zajęcie krótsze niż 24 godziny traktowane jest jako zajęcie całodniowe).
- Rodzaj celu zajęcia pasa drogowego (np. prowadzenie robót, umieszczanie urządzeń infrastruktury technicznej).
Stawki opłat za zajęcie pasa drogowego dróg krajowych są określone w rozporządzeniu Ministra Infrastruktury. Dla dróg zarządzanych przez jednostki samorządu terytorialnego, stawki te ustalane są w drodze uchwały rady gminy, powiatu lub sejmiku województwa. Ważne jest, że stawki te nie mogą przekroczyć określonych limitów ustawowych, np. 10 zł za jeden dzień zajmowania pasa drogowego dla większości celów, z zastrzeżeniem dla infrastruktury telekomunikacyjnej.
Opłata za umieszczanie w pasie drogowym urządzeń infrastruktury technicznej jest obliczana jako iloczyn powierzchni zajętej przez rzut poziomy urządzenia i stawki opłaty za 1 m² pasa drogowego, pobieranej za każdy rok umieszczenia urządzenia. Za umieszczenie urządzenia przez okres krótszy niż rok, opłata obliczana jest proporcjonalnie do liczby dni.
Wysokość opłat za zajęcie pasa drogowego drogi, którą zarządza Generalny Dyrektor Dróg Krajowych i Autostrad reguluje rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 6 czerwca 2023 r. Stawki opłat za zajęcie 1 m2 pasa drogowego dróg będących w zarządzie jednostek samorządu terytorialnego (drogi gminne, powiatowe, wojewódzkie, oraz drogi w miastach na prawach powiatu - poza ekspresowymi i autostradami) ustala, w drodze uchwały, właściwy organ samorządu, na przykład rada gminy. Z tym, że wysokość stawek opłaty za zajęcie 1 m2 pasa drogowego, nie może przekroczyć 10 zł za jeden dzień zajmowania pasa drogowego. Wyjątkiem jest opłata za umieszczanie w pasie drogowym urządzeń infrastruktury technicznej niezwiązanych z potrzebami zarządzania drogami lub potrzebami ruchu drogowego.
Nieterminowe uiszczenie opłaty spowoduje naliczanie odsetek ustawowych. Jeśli nie uregulujesz opłaty, zostanie ona przymusowo ściągnięta.
Konsekwencje zajęcia pasa drogowego bez zezwolenia
Bezprawne zajęcie pasa drogowego, czyli korzystanie z tej przestrzeni bez uzyskania stosownego zezwolenia lub niezgodnie z warunkami zezwolenia, wiąże się z poważnymi konsekwencjami prawnymi.
Zgodnie z art. 40 ust. 12 ustawy o drogach publicznych, za zajęcie pasa drogowego bez zezwolenia zarządcy drogi lub niezgodnie z warunkami określonymi w zezwoleniu, zarządca drogi wymierza, w drodze decyzji administracyjnej, karę pieniężną. Kara ta wynosi 10-krotność opłaty, która byłaby należna za zajęcie pasa drogowego.
Kara pieniężna jest wymierzana w przypadku:
- Zajęcia pasa drogowego bez zezwolenia zarządcy drogi lub bez zawarcia wymaganej umowy.
- Przekroczenia terminu zajęcia pasa drogowego określonego w zezwoleniu lub umowie.
- Zajęcia powierzchni pasa drogowego większej niż określona w zezwoleniu lub umowie.
Podstawą ustalenia kary jest dziesięciokrotność opłaty za zajęcie pasa drogowego. Organ ustala, czy doszło do zajęcia pasa drogowego w jednym ze stanów określonych przepisem art. 40 ust. 12 ustawy [1] o drogach publicznych.
Termin uiszczenia opłaty oraz kary wynosi 14 dni od dnia, w którym decyzja ustalająca ich wysokość stała się ostateczna.
Przeprowadzenie postępowania w sprawie nałożenia kary wszczyna się z urzędu przez zarządcę drogi, na podstawie informacji pozyskanych w toku kontroli lub ustaleń własnych organu. Istotne w sprawie nałożenia kary pieniężnej za zajęcie pasa drogowego bez zezwolenia są: ustalenie faktu zajęcia pasa drogowego przez dany obiekt, podmiotu który dokonał zajęcia, braku stosownego zezwolenia oraz powierzchni zajętego pasa i liczby dni zajmowania pasa bez zezwolenia.
Jak uniknąć kary za brak OC. Czy właściciel ma obowiązek zawarcia umowy OC?
Wyjątki i szczególne sytuacje
Istnieją sytuacje, w których nie stosuje się przepisów dotyczących zezwoleń na zajęcie pasa drogowego:
- Usuwanie awarii: Przepisów o zezwoleniach nie stosuje się w razie konieczności usunięcia awarii urządzeń niezwiązanych z potrzebami zarządzania drogami lub potrzebami ruchu drogowego, a znajdujących się w pasie drogowym. W takim przypadku należy jednak jak najszybciej zawiadomić zarządcę drogi i określić termin oraz powierzchnię zajętego pasa.
- Infrastruktura telekomunikacyjna: Przepisy dotyczące zezwoleń na zajęcie pasa drogowego nie stosują się do umieszczania, konserwacji, przebudowy i naprawy infrastruktury telekomunikacyjnej, pod pewnymi warunkami i z uwzględnieniem przepisów Prawa telekomunikacyjnego.
- Umowy cywilnoprawne: W niektórych przypadkach, zamiast zezwolenia administracyjnego, zawierana jest umowa cywilnoprawna regulująca zasady zajęcia pasa drogowego.
W przypadku niezawarcia umowy o udostępnienie kanału technologicznego w terminie 30 dni od dnia złożenia wniosku, każda ze stron może zwrócić się do Prezesa UKE z wnioskiem o wydanie decyzji w sprawie udostępnienia tego kanału.
Opłata skarbowa od pełnomocnictwa wynosi 17 zł i należy ją wnieść w kasie organu podatkowego lub bezgotówkowo na właściwy rachunek bankowy. Zwrot opłaty skarbowej następuje na wniosek.
Tego typu działania nie tylko naruszają przepisy prawa, ale przede wszystkim stwarzają zagrożenie dla wszystkich uczestników ruchu - kierowców, pieszych i rowerzystów. Jeśli planują Państwo umieszczenie obiektu w pasie drogowym lub wykonanie jakichkolwiek prac, prosimy o kontakt z zarządcą drogi i złożenie odpowiedniego wniosku o zajęcie pasa drogowego.
Zezwolenia na zajęcie pasa drogowego wydawane są na cele niezwiązane z budową, przebudową, remontem, utrzymaniem i ochrona dróg.
Zgodnie z art. 40 ust. 1 ustawy [1] o drogach publicznych, zajęcie pasa drogowego na cele niezwiązane z budową, przebudową, remontem, utrzymaniem i ochroną dróg, wymaga zezwolenia zarządcy drogi, wydanego w drodze decyzji administracyjnej.
Podkreśla się, że organ administracji nie bada dodatkowych okoliczności, takich jak wina podmiotu, ponieważ odpowiedzialność administracyjna za zajęcie pasa drogowego jest obiektywna. Wystarczy stwierdzenie faktu zajęcia pasa drogowego bez wymaganego zezwolenia.
Opłata za zajęcie pasa drogowego ustalana jest m.in. w zależności od okresu zajęcia pasa drogowego, a co za tym idzie w taki sam sposób obliczana i nakładana jest kara pieniężna będąca jej 10-krotnością.
`
tags: #zajecie #chodnika #konto